Emekliyi Bağımlı Hale Getirdiler

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Emekli ve 65 yaş üstü bireyler için Türkiye, geçinmenin en zorlayıcı olduğu ülkelerden biri haline geldi. Türkiye'deki 16 milyonu aşkın emeklinin yüzde 67'si yani 10 emekliden 7'si sosyal yardım olmadan hayatını sürdürmekte zorlanıyor. Her 10 emekliden 6'sı, yani yaklaşık yüzde 60'ı, ek bir işte çalışmak zorunda kalmakta. Hemen hemen 8 milyon emekli kiracı konumunda. Ülkedeki ortalama 25 bin liraya ulaşan kiraları ödeyemeyen emekliler, çocuklarının yanına sığınmakta veya bir araya gelerek ucuz otellerde veya evlerde yaşam mücadelesi vermektedir.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılında Türkiye'de 65 yaş üstü nüfusun 9.5 milyonu aşması bekleniyor. Bu yaş grubunun toplam nüfus içindeki payı ise bir yılda yüzde 10.6'dan yüzde 11.1'e yükseldi. Yaş ilerledikçe geçim şartları zorlaşan yaşlı bireyler bakıma muhtaç hale geliyor. Çalışma yaşındaki birey başına düşen bağımlı yaşlı nüfusu hızla artmakta. Türkiye’de 2025’te, çalışma çağındaki her 100 kişi, 16.2 yaşlıya bakmak zorunda kalacak; bu sayı, 2024’te 15.5 idi.

SONDAN 3’ÜNCÜYÜZ

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından yayımlanan 'Bir Bakışta Emeklilik' raporunda, Türkiye'de 65 yaş üstü nüfusta harcanabilir gelirin adaletsizliği “çok yüksek” olarak değerlendiriliyor.

Raporda incelenen 38 ülke arasında Türkiye, en büyük eşitsizliğin yaşandığı 5'inci ülke konumunda. Türkiye, bu ölçekte Meksika, Şili ve Kosta Rika gibi ülkelerle benzer şekilde sıralanıyor. OECD, Türkiye’de emekli maaşlarının asgari yaşam maliyetinin altında olduğuna ve yüksek enflasyon nedeniyle artırılan emekli maaşlarının kısa sürede yetersiz kaldığına dikkat çekiyor. ABD merkezli danışmanlık kuruluşu Mercer ve CFA Institute tarafından hazırlanan Küresel Emeklilik Endeksi de, Türkiye'deki emeklilerin yaşadığı sıkıntıları gözler önüne seriyor. Emeklilik gelir sistemini karşılaştıran endekste, 2019'da 37 ülke arasında sondan 3'üncü olan Türkiye, 2025 yılına gelindiğinde endekse daha fazla ülke eklenmesine rağmen 52 ülke arasında sondan 48 puanla 4'üncü sırada yer aldı. Listede 55 puanla Peru Türkiye’nin 8 basamak üstünde, 51 puanla Endonezya ise Türkiye’nin 3 basamak üzerinde bulunmakta. Türkiye'nin altında kalan ülkeler ise Filipinler, Arjantin ve Hindistan olarak sıralanıyor. Emeklilerin hayatını kolaylaştırmak amacıyla, en yoksul yaşlılara yönelik emekli maaşlarının arttırılması gerektiği ifade ediliyor.

Nefes Alamaz Hale Geldik

DİSK’e bağlı Emekli-Sen Başkanı Cengiz Yavuz’a göre, mevcut maaşlar göz önüne alındığında emeklilerin bu ülkede yaşama imkanı kalmadı. Yavuz, “Yılbaşında en düşük emekli maaşını 20 bin liraya ulaşabilmek için 1.000 liralık ek zam yapıldı. Ancak enflasyon nedeniyle bu ek gelir, cebe girmeden 960 lirasını kaybettik. Emeklilerin büyük bir kısmı kirada yaşıyor. Tek başlarına geçinmeleri, faturalarını ödemeleri mümkün değil. İmkanı olanlar çocuklarının evine sığınıyor. Doğal gazı açamayan emekliler ısınmak için hastane koridorlarına ve AVM’lere yöneliyor. Emeklilerin yüzde 67'si sosyal yardıma muhtaç durumda” diye belirtti.