Enerji Krizi Vatandaşı Vuracak

NİSANUR YILDIRIM / NEFES

ABD-İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar, dünyada enerji depremi yarattı. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapatarak Brent petrolün fiyatını 80 dolara çıkarması ve Avrupa’da doğal gaz fiyatlarındaki fahiş artış enerji arz güvenliği ve tedariki açısından tehlike oluşturdu.

TEPAV Enerji ve İklim Değişikliği Çalışmaları Merkezi Direktörü Dr. Müjdan Sağlam, Orta Doğu’da devam eden savaşın yarattığı enerji depremi NEFES’e değerlendirdi. Savaşın karşılığının sadece enerji sektöründe yaşanmayacağını vurgulayan Sağlam, “Pirinç, şeker gibi ürünler Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Şu an gıda sevkiyatında da sorunlar var. Gıda fiyatlarında tırmanma beklememiz olası görünüyor” dedi.

Savaşın doğal gaz fiyatlarındaki artışı da derinden etkileyeceğini belirten Sağlam, doğal gaz ve petroldeki 10 dolarlık fiyat artışının 7-8 milyar dolarlık ek cari açık yaratabileceğini söyledi. Sağlam, Orta Doğu’da yaşanan savaşın Türkiye ekonomisine de etkisini şu sözlerle anlattı.

“HEDEF SAPACAK”

“Türkiye’de ciddi enflasyonist etki yaratacak. Türkiye zaten gıda fiyatlarında dünyadan kopmuş vaziyette. Dünyada düşerken bizde artıyordu. Gıda cephesinden enflasyonist etki göreceğiz. Petrolümüzün yüzde 90’ını ithal ediyoruz. Enflasyon hedeflerinde uygulanan tedbirlere kadar pek çok şeyi etkileyecek. Bu kriz, en çok vatandaşı vuracak. Hepimizin cebinden daha çok çıkacak. Merkez Bankası büyük ihtimal politika faizini artıracak. Mehmet Şimşek ‘Ramazan ayı’ diyordu şimdi ‘Savaş var’ diyecek. Faiz ve enflasyon hedeflerinde sapma olacak.”

“PANİK ETKİLİ”

Hürmüz’de günlük 20 milyon varil petrolün geçtiğini aktaran Sağlam, şunları söyledi: “Piyasa, paniği ve riski fiyatlıyor. Krizin kendisinden ziyade kaç gün süreceği önemli. Belirsizliği artıran sadece Hürmüz Boğazı değil. İran’ın Körfez ülkelerini hedef almaya başlaması. İran’ın Suudi Arabistan’da Aramco tesislerini, Katar’da doğal gaz bölgelerini vurması stratejik olarak saldırdığını gösteriyor. Sivilleri hedef almıyor. Ya ABD üslerini ya da üretim tesislerini hedef alarak ekonomik zarar veriyor.”

Petrol 120 Dolara Gidebilir

Orta Doğu’daki saldırıların genişlemesi ve Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğine yönelik tehditler petrol arz kesintisi endişelerini artırdı. Brent ham petrol 22 Temmuz 2024’ten bu yana ilk kez 85 doları aştı. Uluslararası veri analitik şirketi Kpler’in Kıdemli Petrol Uzmanı Homayoun Falakshahi, “Çatışma uzar ve Hürmüz Boğazı haftalarca kapalı kalırsa fiyatlar Boğaz yeniden açılana kadar 120 dolar seviyesine doğru yükselebilir” değerlendirmesinde bulundu. ING analistleri yayımladıkları notta, çatışmaların uzun sürmesi halinde fiyatların 120-150 dolar aralığına ulaşabileceği öngörüsünde bulundu.

Tedarik Zincirinde Kopma Riski Var

KÖRFEZ ülkelerinin depolarında 22 milyon varil civarında petrol bulunduğunu belirten Sağlam, “Üretim dursa bile petrol, depolarda bekliyor. Kriz 20 günü aştığı zaman bu depolarda petroller tutulamaz. Çözüm bulmaları gerekecek. Çünkü depolar dolu, yer yok. Ya üretimi kapatacaklar ya da depoları boşaltacaklar” dedi. Sağlam, ABD’nin günlük üretiminin 13 milyon varil, dünya günlük tüketiminin 104 milyon varil olduğunu kaydederek, “Kriz devam ederse fiyat artışı sürecek, tedarik zincirinde kopma riski var” uyarısında bulundu. Sağlam, “Ya Hürmüz’e bir alternatif bulacaklar ya da İran’ı ikna edecekler. İran ‘Ben yalnız gitmem’i çok net gösteriyor” dedi.