Enflasyon ile Mücadele Zorluğu

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı ve Fenerbahçe Futbol AŞ Yönetim Kurulu Üyesi Sinan Öncel, kârlılığın arka planda kaldığını ve satışların yalnızca indirim kampanyalarıyla gerçekleştirildiğini ifade etti.

Satışlardaki düşüşün mağaza kapatmaları ve işten çıkarmaları da beraberinde getirdiğine dikkat çeken Sinan Öncel ile perakende sektörünün geleceği ve karşılaştığı zorluklar üzerine sohbet ettik.

* 2025 yılı perakende sektörü için nasıl geçti, ne tür etkiler bıraktı?

Üyelerimizin yüzde 46’sı, 2025 yılı cirolarının TÜİK’in açıkladığı yıllık enflasyonun altında kaldığını belirtti. 2024’e kıyasla adet satışlarını artıran üyelerin oranı ise yüzde 55 olarak kaydedildi. Adet satışlarındaki bu sınırlı artış, tamamen indirimlerden kaynaklanıyor. Fiyatlar her ne kadar yüksek olmasa da, tüketiciler cazip teklif almadıkça alışveriş yapmıyor.

Tüketici gelirindeki azalma veya artışlar, özellikle ayakkabı ve hazır giyim sektörünü ilk etkileyen unsurlar arasında yer alıyor. Satışlardaki azalma, beraberinde mağaza kapatmaları ve işten çıkarmaları getiriyor. Orta ölçekli bir firmanın 100 kişiyi çıkarması oldukça sıradan bir durumken, büyük bir firmanın 3 bin kişiyi işten çıkarması dikkat çekici bir hale geliyor.

Bu durum ciddi bir istihdam kaybını da beraberinde getiriyor. Hazır giyim sektöründe istihdam, 515 bin kişiye kadar geriledi. Ücret artışlarının şu anda maaşlara yansıdığına dikkat çeken Öncel, Ocak 2026 verilerinde işsizlik oranlarının artacağını öngörüyor. İşverenin ya az zam yapacağı ya da işten çıkarma gerçekleştireceği, ne yazık ki üçüncü bir seçeneğin bulunmadığını vurguluyor.

EKONOMİ KREDİ KARTLARI ÜZERİNDEN DÖNÜYOR

* Hangi alanlarda en büyük zorluklar yaşanıyor?

Hazır giyim ve ayakkabı alanında. Merter, Osmanbey, Laleli ve Bayrampaşa gibi bölgelerde birçok üretici mağaza açtı ancak bunların çoğu ayakta kalamadı. Bu alanlarda ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Kasım ayında perakende ticaret hacmi yüzde 14 civarında artarken, hazır giyim sektöründe ise yüzde 1.2'lik bir daralma gözlemlendi.

* Pazartesi günü itibarıyla kredi kartı limitlerinde kısıtlamaya gidilmesi, perakende sektörü üzerinde nasıl bir etki yaratır?

Alışverişlerde özellikle kredi kartının yaygın bir şekilde kullanıldığını belirten Öncel, insanlar market alışverişlerini kartla yaptığı gibi çeşitli ürünlerde de çek yerine taksitli kart kullanımını tercih ediyor. Küçük esnafın çoğu da kredi kartı ile işlemlerini yürütüyor.

Şu an ekonomi, büyük ölçüde kredi kartları vasıtasıyla dönüyor. Fiziksel nakit taşımanın zorluğunun altını çizen Öncel, bu durumun üretimi ve istihdamı etkilediğini belirtti.

CEKET ALMAYA PARA KALMIYOR

* Kart limitlerinin düşmesi, enflasyonu etkiler mi? Tüketimde azalma olur mu?

Tarım ve gıda üretimini artırmadığımız sürece, enflasyonla mücadelemiz zorlu olmaya devam edecek. Enflasyonu düşürmeye tarım politikalarından başlamalıyız. Gıda dışı perakende enflasyonu, bunun son halkasıdır. İnsanların önceliği, her zaman temel gıda maddeleri olmuştur.

İnsanlar, okul taksitlerini ya da kiralarını mı ödeyecek yoksa ceket mi alacak? Maddi durumları nedeniyle ceket almaya bile bütçeleri kalmıyor. Tüketiciler, ev sahipleri ile sorun yaşamak istemiyor, bu nedenle kiralarda yaşanan zam artışlarına katlanmak zorunda kalıyor.

* AVM yönetimleriyle kira sorunları devam ediyor mu?

Uzun dönemli kiracıdan, sebepsiz fesih maddesi önemli bir sorun. Kiralarda yüzde 350’lik zam dayatması ile karşı karşıyayız. Düzenlemeler yapılmadan bu sorunların üstesinden gelmek mümkün değil.

TÜM SÜRPRİZLERE HAZIR OLMALIYIZ

* Yurt dışından getirilen ürünlerde vergi muafiyetinin kaldırılması hakkında ne düşünüyorsunuz?

Eşit vergilendirme koşulları altında, ithal edilen ve gerekli testlerden geçmiş ürünlerin Türkiye'de her platformda satılabilmesi gerektiğini ifade eden Öncel, aksi takdirde haksız rekabet ortaya çıktığını belirtti.

* Bu yılın en büyük zorlukları neler olabilir?

Amerika’daki gelişmelerin emtia piyasalarında büyük etkiler yarattığını ve 2026'da ekonomide birçok sürprize hazır olunması gerektiğini bildirdi. Bu sürprizlerin iklim değişiklikleri ve siyasi durumlarla da bağlantılı olduğu ifade edildi.

BÜYÜME HAYAL OLACAK

* İç piyasada ne tür riskler var?

Normal seyrine dönene kadar herkes işini sürdürmeye çalışıyor. Markaların yüzde 87’si İstanbul’daki mağazalarında yabancı satışlarının 2024’e göre düştüğünü ifade ediyor. Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre, 2022'de yurt içindeki toplam kartlı harcamanın yüzde 9.2’si yabancılar tarafından gerçekleştirilmişken, bu oran 2024’te yüzde 4.8’e düşüyor.

Turist sayısındaki artış olmazsa, iç piyasalardaki talep de canlılık göstermeyecektir ve bu durumda büyüme hayal olacaktır. 2026’da turizmde artış beklenmiyor, ancak sermayesi güçlü firmalar bu süreci en az zararla atlatacaktır.

* 2026 yılı, 2025’ten daha mı zor olacak?

Öngörülebilir bir durumun yaşanmadığını belirten Öncel, her şeyin her an değişebileceği bir ortamda yönettiklerini ifade etti. Giderlerin ve gelirlerin iyi yönetilmesinin şart olduğunu vurguladı.

'TARAFTARI SARAN ŞAL' HIZLA SATILIYOR

* Fenerbahçe Futbol AŞ Yönetim Kurulu üyesi olarak, tribünlerdeki yağmurluk ve şal projelerinizi nasıl değerlendiriyorsunuz?

Fenerbahçe taraftarı, Fenerium’a hızlı bir şekilde yanıt veriyor. Yağmurluklar bulunduğu gün tükeniyor, kampanyalar hızlı bir şekilde ilerliyor. FB-GS karşılaşması esnasında yağmurluk dağıtımı yapıldı. Başkan Sadettin Saran, bu sürece destek vererek 25 bin civarında yağmurluk dağıtılmasını sağladı. Böylece, sosyal medya üzerinden geniş bir yankı buldu.

Dağıtılan yağmurluklar ardından aynı ürün Fenerium’da satışa sunuldu ve taraftarlar bu üründen 5-10 tane alarak büyük ilgi gösterdiler. “Taraftarı saran şal” ise şu an yok satıyor ve iki üretici ile üç vardiya çalışarak talebe yanıt vermeye devam ediyor. Özellikle ocak ayında Fenerium ciro artışı gözlemleniyor.