Fransa ve Almanya Arasındaki Ayrılıklar Derinleşiyor

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından şekillenen ve Avrupa'nın birleşmesine örnek teşkil eden Avrupa Birliği'nin (AB) öncüsü olan Fransa ve Almanya arasındaki görüş ayrılıkları son günlerde belirgin şekilde artıyor.

Fransa ve Almanya, 1951 yılında Federal Almanya, Fransa, Belçika, Lüksemburg, İtalya ve Hollanda'nın oluşturduğu Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ile kurulan AB'nin “motoru” olarak bilinmektedir.

Bir zamanlar düşman olan bu iki ülke arasında, 22 Ocak 1963'te Paris'te imzalanan Elysee Anlaşması ile başlayan işbirliği ve dostluk ilişkileri, son dönemdeki fikir ayrılıkları ile yeniden gündeme geldi.

ABD'de Donald Trump yönetiminin güç kazanması ve devam eden Rusya-Ukrayna Savaşı, iki ülke liderlerini Fransız-Alman ilişkilerini yeniden canlandırmaya zorlamış olsa da, bu süreçte Ukrayna konusundaki farklılıklar ve Güney Amerika ülkeleri ile varılan serbest ticaret anlaşmasını ele alırken yaşanan uyuşmazlıklar dikkat çekiyor.

Dondurulmuş Rus Varlıklarının Kullanımında Ayrılıklar

İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa entegrasyonuna zemin hazırlayan yaklaşık 4 yıllık Ukrayna Savaşı, Avrupalı ülkelerde “Rus travmasını” gündeme getirirken, “birlik inancını” tazeleme gereksinimini ortaya koydu. Ancak Ukrayna ile ilgili tartışmalar, Fransa ve Almanya arasında anlaşmazlıkların başlıca sebeplerinden biri olmayı sürdürüyor.

Fransa, devam eden Rusya-Ukrayna Savaşı ve Trump döneminin yeniden başlaması ile müttefikleriyle olan güven sorununu Almanya ile ilişkilerini yeni bir anlayışla güçlendirerek aşmak istedi.

Bu doğrultuda, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile yakın temaslar kurarak Mayıs 2025 sonrası döneme ivme kazandırmayı hedefliyor.

İki lider, Ağustos 2025'te Fransız-Alman işbirliğini yeniden canlandırmak ve bu ilişkiyi AB'nin merkezine yerleştirmek amacıyla birçok alanda ortak stratejiler geliştirdi. Ancak bu temasların arka planındaki stratejik çözülmelerin engellenememesi dikkat çekici.

Fransa ve Almanya, geçen yıl Avrupalı ülkelerin gündemini uzun süre meşgul eden ve Ukrayna'nın yeniden inşası için dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması konusunda ayrı düştü.

Almanya'nın dondurulmuş Rus varlıklarını hukuka aykırı bir biçimde kullanma isteğine Fransa, bir süre sesiz kalsa da, AB müzakereleri sırasında bu konuda frene bastı.

Aralık 2025'te Brüksel'de yapılan AB Liderler Zirvesi'nde, Ukrayna'nın 2026-2027 dönemine yönelik finansman ihtiyacının 90 milyar Euro'luk ortak borçlanma ile karşılanması kararı alındı.

Diplomatik kaynaklara göre, Fransa'nın bu tutumu Almanya yönetiminde ciddi bir güven kaybı yaratırken, bazı yorumcular bu durumu “Macron'un Merz'e ihaneti” olarak nitelendirerek Macron'un “bedel ödeyeceğine” işaret etti.

Ayrıca, Almanya’nın Rusya’yı ortadan kaldırma konusundaki tarihi hırsı devam ederken, Fransa'nın Rusya'ya karşı daha temkinli bir yaklaşım sergilediği yönündeki değerlendirmeler de gündeme geldi.

Putin ile Diyalog Konusunda Ayrılık

Rusya-Ukrayna Savaşının sona ermesi için Trump'ın yeniden başkan olmasıyla Kiev-Moskova-Washington hattında diplomatik ilişkiler yeniden çoğalırken, Avrupa ülkeleri bu süreçte Ukrayna'da sağlanacak olası bir barışın çıkarlarına ters düşmemesi ve Rusya’ya karşı caydırıcılık güçlü tutulması için müzakerelerden uzak durma endişesi yaşadı.

Fransa ve Almanya, Trump yönetimine Ukrayna barışının “Avrupalılar olmadan sağlanamayacağı” mesajını verirken, iki ülke lideri Rusya Devlet Başkanı ile doğrudan iletişim konusunda farklı düşüncelere sahip oldu.

Macron, AB Liderler Zirvesi’nde 19 Aralık 2025'te, Rusya-Ukrayna Savaşı'nı sona erdirmek adına Putin ile görüşmenin tekrar gerekli olabileceğini açıkladı. Moskova'nın da bu yaklaşımı olumlu karşıladığı ve Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov'un Putin'in Macron ile görüşmeye istekli olduğunu belirttiği ifade edildi.

Macron, “Avrupalıların Rusya ile kendi iletişim kanallarını kurmasının önemini” vurgularken, Merz bu yönde karşıt bir duruş sergiledi. Savaşın sona ermesine yönelik müzakerelerin Avrupa-ABD koordinasyonunda sürdürülmesi gerektiğini belirten Merz, Rusya ile ek görüşme kanallarının açılmasına ihtiyaç görmediğini ifade etti.

MERCOSUR Serbest Ticaret Anlaşmasında Ayrılık

Dondurulmuş Rus varlıklarının kullanımı konusundaki görüş ayrılığı, iki ülkenin AB'nin Güney Amerika Ortak Pazarı (MERCOSUR) ülkeleriyle 25 yıldır süren serbest ticaret anlaşması üzerindeki tartışmalarını derinleştirdi.

Almanya, Rusya'ya karşı ortak bir görüş benimseyemeyen Fransa'nın karşı çıktığı MERCOSUR anlaşmasına onay verdi.

Fransa, Almanya'ya kıyasla daha güçlü bir tarımsal ekonomiye sahip ve çiftçilerin bu anlaşmayı protesto etmesi ve hükümetin bunu gıda egemenliğine tehdit olarak görmesiyle müzakereler yıl başında tamamlandı.

Almanya ve İspanya'nın önemli destek verdiği anlaşma, Fransa, Polonya ve Macaristan gibi bazı ülkelerin karşı çıkmasına rağmen 17 Ocak'ta imzalandı.

Bu anlaşmanın imzalanması bazı çevrelerde Almanya'nın Ukrayna konusundaki taleplerine karşı bir yanıt olarak yorumlandı.

Merz, Macron'u serbest ticaret anlaşmasının “mühim detaylarına takılarak Avrupa'nın öncelikli meselelerini göz ardı etmekle” suçladı.

“Avrupa Tercihi” Yaklaşımında Ayrılık

İtalya ile birlikte Almanya, AB’nin rekabetçi gücünü koruyarak yabancı yatırımlara açık kalmaktan yana iken, Macron son dönemlerde “Avrupa tercihi” ve “Avrupalı olanı seç” söylemini ön plana çıkardı.

Bu bağlamda, Macron'un Avrupa'nın kazanacağı “stratejik özerkliğin” Avrupalı üreticiler ve şirketler üzerinden sağlanması konusundaki ısrarı, Meloni ve Merz tarafından pek karşılık bulmadı.

Meloni ve Merz, birlik içindeki tutumları yaklaştıkça, Avrupa sanayisini güçlendirme konusunda Macron'un aksine daha temkinli bir yaklaşım benimsediler ve yabancı yatırımcıları ürkütmeyen daha az korumacı politikalar üzerinde durmaya başladılar.

Transatlantik İlişkilere Bakışta Ayrılık

Avrupa içindeki meselelerin yanı sıra, iki ülke liderinin transatlantik ilişkilere dair yaklaşımındaki farklılık da giderek belirgin hale geldi.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile birlikte ABD'deki Trump yönetimi ile gerginliği azaltma, göçü engelleme ve ihracatı artırma konularında “sağcı-atlantikçi” bir çizgi izleyen Merz'in aksine, Macron ABD hâkimiyetine karşı “stratejik özerklik” savunusunu güçlendirdi.

Macron, NATO'dan bağımsız bir Avrupa savunması gereğine dikkat çekerken, Merz, İtalyan mevkidaşıyla birlikte Avrupa refahı ve savunmasının derin transatlantik bağlarını göz önünde bulundurarak ABD yönetimiyle daha temkinli bir politika izledi.

Paris merkezli düşünce kuruluşu Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (IFRI) bünyesindeki Fransız-Alman İlişkileri Araştırma Komitesi Genel Sekreteri Paul Maurice, Fransa ve Almanya ilişkilerine yönelik AA muhabirine değerlendirmelerde bulunarak, tarih boyunca bu iki ülke arasında anlaşmazlık yaratan unsurların enerji ve savunmaya dair meseleler olduğunu belirtti.

Maurice, Ukrayna konusundaki Almanya'nın pozisyonunun ABD'deki başkan değişliği ile bağlantılı olabileceğine dair yorumda bulunarak, “(Eski Almanya Şansölyesi) Olaf Scholz ve Friedrich Merz arasında yeni bir ABD Başkanı oldu ve özellikle transatlantik bağlam Almanya'nın değişimine etkisi var.” dedi.

Ayrıca Maurice, Scholz gibi Merz'in de genelde transatlantik bir bakış açısına sahip olduğunu, savunma alanında ABD'ye yaslandığını ve NATO'nun Avrupa'nın güvenlik garantisi olmasında umutlu olduğunu kaydetti.

MERCOSUR ticaret anlaşmasındaki görüş ayrılıklarıyla ilgili ise Maurice, iç meseleler ve çiftçi protestoları nedeniyle Fransa'nın bu anlaşmaya kesinlikle karşı çıktığını, Almanya'nın ise bunun otomobil sektörünü canlandırmak ve Çin rekabetine karşı bir fırsat olarak gördüğünü belirtti.