Fransa, kamuoyuna deklare edilmeyen özel bankalarda tutulmakta olan yaklaşık 18 milyar Euro değerindeki Rus devlet varlıkları nedeniyle, Avrupa Birliği'nden gelen artan talepler ile başa çıkmak zorunda kalıyor. Bu varlıkların, Ukrayna'nın finansmanında kullanılmasını istemekte olan AB, konu hakkında Fransa'ya baskı yapıyor.
Bazı Avrupa ülkelerinin itirazlarına rağmen, Paris yetkilileri, bahsi geçen bankaların isimlerini ve bu hesaplarda biriken faizlerin nasıl yönetileceğine dair bilgi vermeyi reddediyor; bu durumu “müşteri gizliliği” ile gerekçelendiriyor.
Dondurulmuş Rus varlıkları, Avrupa Komisyonu'nun Ukrayna için Rusya Merkez Bankası'nın varlıklarını teminat göstererek bir “onarım kredisi” oluşturma planını gündeme getirmesiyle daha sık bir şekilde tartışılır oldu. Bu yeni düzenleme, sadece Brüksel'deki Euroclear'da tutulmakta olan 185 milyar Euro'luk fonu değil, aynı zamanda AB genelindeki tüm dondurulmuş varlıkları kapsıyor.
EUROCLEAR BİLGİ VERİYOR, FRANSA SUSUYOR
Fransa'daki Rus varlıkları, diğer AB ülkeleri tarafından bilinen detaylara göre, Avrupa'nın ikinci büyük Rus merkez bankası varlık havuzunu oluşturmakta. Euroclear, kendisinde bulunan varlık miktarını açıklamak zorunda kalmıştı.
Bruegel düşünce kuruluşundan uzman Nicolas Véron, “Ticari bankaların merkez bankaları ile döviz rezervlerine dair işlemleri, küresel finans piyasalarının en az şeffaf olan bölümlerinden birisidir. Hiç kimse parasını nerede sakladığını dünyaya açıklamak istemez.” ifadelerini kullandı.
Komisyonun planı, şimdiye dek haksız yere öne çıktığına inanan Belçika'nın itirazlarını da yatıştırmayı umuyor. Belçika, yalnızca Euroclear'daki varlıkların değil, Fransa ve diğer ülkelerdeki bankaların tuttukları varlıkların da bu kredi düzenlemesine dâhil edilmesi gerektiğini savunuyor. Aksi takdirde, Euroclear'ın Rusya'dan gelebilecek misillemelere ve kredi planının yol açabileceği finansal risklere karşı daha savunmasız hale geldiğini iddia ediyor.
FRANSA'DAN KAMUOYUNA AÇIKLAMA YOK
Fransız yetkililer, prensipte onarım kredisi fikrini desteklese de, ticari bankalarda tutulan varlıkların kredi planına dâhil edilmesine karşı çıkıyor. Bu bankaların, Euroclear'dan farklı olarak, çeşitli sözleşmeye dayalı yükümlülükleri olduğunu vurguluyorlar.
Euroclear'daki 185 milyar Euro dışındaki 25 milyar Euro'luk Rus devlet varlıklarının büyük bir kısmı, Fransa ve Belçika'daki ticari bankalarda tutulmakta. Diğer AB ülkelerindeki varlık miktarları ise oldukça düşük seviyelerde kalıyor.
Dört farklı kaynağa göre, 18 milyar Euro ile Fransa'daki Rusya Merkez Bankası varlıklarının büyük çoğunluğunun ticari bankalarda bulunduğu bilgisi gelmekte. Ayrıca, Belçika'nın 7 milyar Euro civarında bir Rus varlığını ticari bankalarda bulundurduğu bildirilmekte.
Ancak bu bankaların isimleri gizli tutulmaya devam ediyor. AB Komisyonu sözcüsü Olof Gill, Financial Times'a yaptığı açıklamada, “Bu bilgi piyasa için hassas bir konudur, tıpkı doktorların hastaların tıbbi kayıtlarını açıkça tartışması gibi.” dedi.
BNP'DE TUTULDUĞU DÜŞÜNÜLÜYOR
Fransa'daki varlıkların hangi bankalarda tutulduğuna dair bir belirsizlik mevcut. Ancak üç ayrı kaynağa göre, bu varlıkların büyük bir kısmının ülkenin en büyük bankası BNP Paribas'ta bulunduğu tahmin ediliyor. BNP, bu konuya açıklık getirmekten kaçınıyor.
Crédit Agricole ve Société Générale da konu hakkında yorum yapmadı. BPCE ise sorulara yanıt vermedi.
Belçika'nın en büyük bankası olan BNP Paribas Fortis de açıklama yapmaktan kaçındı. KBC ve Belfius ise gizlilik nedeniyle yorum yapmamayı tercih etti.
Euroclear, dondurulan Rus varlıklarının nakde dönüşümünden elde ettiği gelirle kâr sağlıyor; özellikle vadesi dolmuş menkul kıymetlerden gelen gelirden yararlanıyor. Ancak sözleşmeler gereği Rusya'ya faiz ödemesi yapma yükümlülüğü yok. Bu gelirler “beklenmedik kazançlar” olarak tanımlanmakta ve Ukrayna için oluşturulan 50 milyar dolarlık kredi için teminat niteliği taşımakta.
TİCARİ BANKALARIN SORUMLULUĞU FARKLIDIR
Ticari bankalar ise genelde mevduatlardan elde edilen faizleri Rusya'ya ödemekle yükümlü olabilmektedir. Ancak sözleşme şartları bankadan bankaya farklılık göstermekte ve bazı kurumların bu varlıklarda biriken faizden kazanç sağladığı bildirilmektedir.
Gill, “Merkezi saklama kuruluşlarının Rusya’ya faiz borcu söz konusu değil. Bu durum, ticari bankalarda tutulan merkez bankası rezervleri ile kıyaslandığında önemli bir fark yaratabilir.” şeklinde konuştu.
Komisyonun önerdiği onarım kredisi planına göre, sözleşmelere dayanarak finansal kurumların Rusya Merkez Bankası'na yapması gereken tüm faiz ödemeleri AB tarafından üstlenilecek.
FAİZ GELİRLERİ UKRAYNA İÇİN KREDİYE DÖNÜŞTÜ
Euroclear, Rus varlıklarından elde ettiği faiz gelirlerini geçtiğimiz yıl 5,4 milyar Euro olarak kaydetti, bu yılın ilk altı ayında ise bu rakam 2,4 milyar Euro'ya ulaştı. Elde edilen bu gelirlerin büyük bir kısmı Ukrayna'ya yönlendirilmekte.
Euroclear'ın varlıkları, diğer Avrupa ülkelerindekine kıyasla büyük bir farkla öne çıktığından, AB içindeki siyasi tartışmalara yön vermeye devam etmekte. Paris'teki kaynaklardan biri, “Fransız bankaları bu konuyla ilgili takipçi. Tartışmalara katılmayı tercih etmiyorlar.” ifadelerini kullandı.
İKİ HAFTA SONRA ZİRVEDE GÜNDEM OLACAK
Fransa Cumhurbaşkanlığı, Maliye Bakanlığı, Merkez Bankası ve Ekonomi Bakanlığı, konu hakkında yorum yapmamayı tercih etti.
Öte yandan, Şubat 2022'de Ukrayna'nın işgalinin hemen ardından Maliye Bakanlığı, yaptırım uygulanan oligarklara ait mülkler ve yatlara el koyduğunu duyurmuştu. Bakanlık, o dönemdeki Rus Merkez Bankası varlıklarının yaklaşık 22 milyar Euro olduğunu açıklamış ve finansal istihbarat birimi Tracfin, “büyük bir Fransız bankasının” Moskova'nın bu varlıkları geri çekmeye yönelik hamlelerine dair uyarıda bulunduğunu belirtmiştir.
AB liderleri, onarım kredisi planını iki hafta içinde gerçekleştirilecek zirvede masaya yatırmayı planlıyor.
DOLAR
EURO
İNG. STERLİNİ
İSV. FRANGI
KAN. DOLARI
ÇEYREK ALTIN
BITCOIN