Gıdada Avrupa Kapısında Kaldık

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Son zamanlarda artan gıda zehirlenmesi vakaları, gıda güvenliği konusunu yeniden gündeme getirdi. Geçtiğimiz yıl içinde Avrupa Birliği (AB) ülkeleri tarafından yapılan gümrük kontrollerinde, her 100 gıda ürününden 9'unun menşei Türkiye olarak belirlendi. Türkiye menşeli ürünler hakkında yapılan bildirimlerin 4'te 3'ü ise 'en riskli' kategoride yer alıyor.

AB Komisyonu Üyesi ülkelerinin gümrük verilerine dayanan istatistiklere göre, 1 Aralık 2024 – 30 Kasım 2025 tarihleri arasında gıda ve gıda ile ilişkili ürünler için toplamda 5 bin 271 bildirim yapıldı.

AB Komisyonu Gıda ve Yemde Hızlı Uyarı Sistemi (RASFF) kapsamında bir ülkenin bir gıda ürünü hakkında bildirimde bulunması, o ürünle ilgili insan sağlığı açısından bir risk tespit edildiği anlamına geliyor. En fazla bildirimde bulunan ülke ise 792 bildirim ile Hollanda oldu; bu da toplam bildirimlerin yüzde 15’ini oluşturuyor.

TÜRKİYE ZİRVEDE

Yapılan bildirimlerde Türkiye, belirgin bir fark ile ilk sırada yer alıyor. Türkiye’den gelen ürünler, toplam bildirimlerin yüzde 9'unu oluşturuyor. 31 Aralık 2024 ile 30 Kasım 2025 arasında Türkiye, 471 bildirimle birinci sırada bulunuyor. Çin ise 345 bildirimle ikinci sırada yer alıyor.

AB ülkeleri tarafından bildirilen ürünler arasındaki risk dağılımı da ciddi endişe veriyor. Genel bildirimler arasında “Ciddi risk” statüsüne sahip bildirimlerin oranı yüzde 46 iken, Türkiye’den gelen ürünler için bu oran 26 puan daha yüksek, yani yüzde 73 olarak belirleniyor.

Türkiye menşeli ürünler hakkında yapılan her 4 bildirimin neredeyse 3'ü en riskli kategoride yer alıyor. Türkiye’den gelen gıda ürünlerinin yalnızca yüzde 11’i, ‘ciddi risk teşkil etmeyen’ kategorisinde bulunuyor. Özellikle Türkiye'den gönderilen gıda ürünleri arasında meyve sebze grubunda sorunlu olarak tanımlanan oran yüzde 59 olarak gözlemleniyor.

ÜÇ İLAÇ YERİNE 20 TANE KULLANILIYOR

TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Yaşar Üzümcü, Avrupa’ya en kaliteli tarım ürünlerinin ihraç edildiğini, fakat bu ürünlerin yine de denetimlerden ve analizlerden geçmesine rağmen geri gönderildiğini belirtti.

Üzümcü, “Bazı ürünlerde 3 adet kimyasal (tarım ilacı) kullanılması gerekirken, gerçekte 20 kimyasal kullanılıyor. Aşırı kimyasal kullanımı hem sağlığı hem de doğayı tehdit ediyor. Avrupa’ya giden ürünlerde ciddi risk çıkıyorsa, iç piyasada bulunan ürünlerin risk seviyesi çok daha yüksektir” ifadelerini kullandı.

Üzümcü, tarım ürünlerinde kullanılan kimyasalların belirli bir reçeteye göre verilmesi ve üretim süreçlerinin ziraat mühendisleri tarafından denetlenmesinin zorunlu olduğunu vurguladı.