'Gümrük Birliği'nin Güncellenmesi Gerekiyor'

Yazar: Şehriban Kıraç / Nefes

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, son üç yılda yüksek faiz oranları ve düşük kurların yol açtığı sorunların Türkiye’nin rekabet gücünü olumsuz etkilediğini belirtti. Gültepe, “Son üç yılın özeti şu; yüksek gelir grubu harcamalarına devam ediyor. Paralarını faize yatırıyor, yatırıma yönlendirmiyor. Orta ve alt gelir gruplarında geçim zorluğu var.” ifadelerini kullandı.

Gültepe, Türkiye’nin son dönemde Gümrük Birliği’nin sağladığı avantajlardan yeterince faydalanamadığını vurguladı.

2026'nın zorlukları neler olacak?

Yüksek faiz ve düşük kurun getirdiği sorunlar rekabetçiliğimizi sekteye uğrattı. TL cinsinden maliyetlerin artması ve dövizin TL karşısındaki artışı ile her yıl daha pahalı hale geliyoruz. Kârlarımız azalıyor. Finansa ulaşmak oldukça masraflı; minimum %35-45 arası bir faiz oranı ile finansman sağlamak mümkünken, gelirler maksimum %20 artıyor. Girdi maliyetleri yükseliyor ancak yurt dışındaki ürün fiyatlarını arttıramıyoruz. Bu da bizi zor durumda bırakıyor. Eğer destekler artar ve döviz dönüşüm desteği ile finansmana erişim kolaylaşırsa, 2026 yılı daha olumlu geçebilir.

Bu desteklerin olacağına dair bir işaret var mı?

Yılın ilk faiz indiriminde 1 puanlık bir azalma yaşandı. Ocak ayındaki yüksek enflasyon oranı, Merkez Bankası’nın radikal karar alma yetkisini kısıtlıyor. İlk altı ay boyunca bu politikaların devam etmesi bekleniyor. Her çeyrek yeni destekler ve farklı politikalar oluşturulması şart. Çünkü sanayi sektörü güç kaybediyor.

400 BİN KAYIP

Artık daha fazla dayanacak gücünüz kaldı mı?

Biz dayanıklılığımızı arttırmaya çalışıyoruz. Hazır giyim, tekstil gibi rekabet gücü düşük sektörlerde mücadelemiz sürüyor, fakat küçülmeler yaşandı. Son üç yılda tekstil ve hazır giyimde yaklaşık 400 bin kişi işten ayrıldı. Bu büyüklüğü korumak istiyoruz. Herkes kapasitesini kaybetti. 2025 tahminlerine göre, ihracatta 11.4 milyar dolarlık artış gerçekleşti ve bunun 5.4 milyar doları parite kaynaklı. Ancak bu yılın ikinci yarısında parite etkisinin büyük olmasını beklemiyoruz.

AB İLE TİCARETİMİZ

Avrupa'nın Hindistan ile imzaladığı serbest ticaret anlaşması, Türkiye'yi nasıl etkiler?

AB’nin Latin Amerika ile yaptığı ticaret anlaşmaları ve Hindistan ile olan sözleşmeleri, Avrupa firmalarını bu ülkelere yönlendirebilir. Hazır giyim, makine ve mücevherat sektörleri bu durumdan olumsuz etkilenebilir. Türkiye’nin AB ile imzalanmış Gümrük Birliği anlaşması var, fakat son zamanlarda bu avantajlardan yararlanamıyoruz.

Gümrük Birliği 30 yıl önce imzalandı. Güncellenmesi gerekmez mi?

Diğer ülkelerle yapılan anlaşmalar ışığında, Gümrük Birliği Türkiye’ye zarar vermeye başlamış durumda. Bu noktada güncellenmesi şart. AB bizim en büyük ticari partnerimiz, Türkiye ise onlar için vazgeçilmez bir pazar. 2026-2027 yılları arasında AB ile yeni müzakereler ve çalışmalara hız vermemiz gerekiyor. AB, ihracatımızın %45’ini oluşturuyor; dolayısıyla satış miktarımızı arttırmalıyız.

Savunmadan taarruza geçmeliyiz

Gümrük Birliği güncellemesine dair şu an bir çalışma var mı?

Hepimiz şu anda bir analitik çalışma yapma aşamasındayız. Ramazan Bayramı sonrası yapılacak çalışmalarla birlikte artık savunmadan taarruza geçmek zorundayız. Tüm STK’larla birlikte ofislerimizle işbirliği yaparak, tanıtım çalışmalarına hız vermeliyiz. Çünkü Türkiye’nin AB ile ilişkileri kötüleşemez; her iki taraf da birbirine bağlı.

Hangi ürünlerde avantajlı ya da dezavantajlı olduğumuzu inceleyeceğiz. Bu süreçte üreticilerin ve ihracatçıların ekonomik programlarla desteklenmesi önemli. Aksi halde, Avrupa ihtiyaç duyduğu alımları bizden yapmayabilir.

Rekabetçi konumda Türkiye'nin durumu ne?

Çalışan ücretleri %27-30 oranında artarken, kur artışı %20 oldu. Bu farkın kapanması için destek sağlanmalı. Verilecek her destek, istihdam, cari fazla gibi konular yatırımına katkı sağlayacak unsurlar olarak geri döner.

Yüzde 30 enflasyon başarı değil

Yaklaşık üç yıldır uygulanan ekonomi programının uzama süresine nasıl bakıyorsunuz?

Enflasyonun %30’a gelmesi büyük bir başarı değil. Programda bazı eklemeler yapılması gerekiyor. Üretimi kısıtladığımız sürece, fiyatların artışını engelleyemeyiz. Üretimin yerine ithalata yönelmek, cari açık doğurur. Enflasyon üretimden kaynaklanmıyor; yüksek gelirli kesim parasını harcamaya devam ediyor.

Kur, faiz ve enflasyon arasında nasıl bir denge olmalı?

Kurla enflasyon arasında bir paralellik olmalı. Kur enflasyondan 3-5 puan daha az artabilir. Ancak eğer bu makas çok fazla açılırsa, rekabet gücümüz zayıflar. Sanayiciler olarak kâr düşüşü olsun, 5 puanlık kur düşüşünü de kabul ederiz. Faiz oranı Türkiye’de her zaman %20’nin altında olmalı.

Giderler azalmazsa dışa üretim kayması artar mı?

Uygun koşullar altında kimse yurt dışına gitmek istemez. Hazır giyim sektörü mevcut müşterilerini tutmak ve büyük siparişler alabilmek için maliyet avantajı olan ülkelerle rekabet etmek zorundadır.