Gümüşte Korku Dolu Bir Haftanın Ardından: 1980'den Beri En Sert Düşüş

Gümüş fiyatları Cuma günü, ani dalgalanmalarla sarsıldı. Seansın başlangıcında yüzde 10'a yakın bir düşüş yaşayan gümüş, daha sonra hızlı bir toparlanma ile yön değiştirdi. Asya piyasa işlemlerinde ons fiyatı 64 dolar seviyesine kadar geriledikten sonra yüzde 6,2'ye varan bir yükseliş kaydetti.

Bu son artış, bir önceki seansta yaşanan büyük satışların hemen ardından geldi. Gümüş, Perşembe günü yaklaşık yüzde 20 düşerek Ocak ayındaki yüksek değer kazancını tamamen kaybetti. Altın da benzer şekilde gerilese de, gümüşün risk iştahındaki değişimlere karşı daha da hassas bir yapı sergilediği ortaya çıktı.

Altına nazaran daha küçük ve likiditesi kısıtlı olan gümüş, spekülatif hareketlerin tersine dönmesi ile daha kırılgan bir görünüm gösterdi.

Değerli metallerdeki uzun vadeli yükseliş trendi, geçtiğimiz ay jeopolitik riskler, ABD Merkez Bankası'nın bağımsızlığını sorgulatan olaylar ve özellikle Çin kaynaklı spekülatif alımların etkisiyle hız kazandı. Bu süreçte kaldıraçlı borsa yatırım ürünleri ve opsiyonlarla yoğun pozisyon alımı, piyasanın duyarlılık değişimine olan hassasiyetini artırdı.

Fiyatlar düşmeye başladığında piyasa derinliği hızla azaldı. Artan oynaklık nedeniyle, aracı kurumlar teminat taleplerini artırdı ve bilançolarını daralttı. Likiditedeki azalma, keskin fiyat hareketlerinin daha da büyümesine neden oldu.

Teminat Değişiklikleri Önemli Rol Oynuyor

Dünyanın en büyük emtia borsası olan CME Group, artan dalgalanmalara ilişkin riskleri azaltmak amacıyla Perşembe günü altın ve gümüş sözleşmelerinin teminat gereksinimlerini yükseltti. CME Group, 5 Şubat'ta yaptığı açıklamada, COMEX 100 Altın Vadeli İşlemleri için başlangıç teminat oranını yüzde 8'den yüzde 9'a, COMEX 5000 Gümüş Vadeli İşlemleri için ise yüzde 15'ten yüzde 18'e çıkardığını duyurdu.

Bu karar sonrasında Asya-Pasifik seansında gümüş fiyatlarındaki düşüş hızlandı. Gümüş/dolar paritesi, önceki gün başlayan sert satışlarla önemli psikolojik seviyelerin altına inerek 64 dolar seviyesine geriledi.

Bir Haftada Yüzde 30'dan Fazla Geri Çekilme

Spot gümüş, 29 Ocak'ta ulaştığı 121 dolarlık tarihi zirvesinden itibaren bir haftada yüzde 30'dan fazla değer kaybetti. Perşembe günü yüzde 19 oranında düşüş yaşayan gümüş, yılın başından bu yana kazandığı tüm değerleri geri verdi. Piyasa oynaklığı 1980 itibarıyla en yüksek seviyelere ulaştı.

CME Tarafından Sürekli Teminat Artışları

Son dönemde gümüş piyasasında görülen sert yükselişlerin ardından CME'nin müdahale istekliliği dikkat çekici bir seviyeye çıktı. Son bir ayda teminat gereksinimleri beş kez artırıldı:

• 12 Aralık 2025: Başlangıç teminatı 22.000'den 24.200'e çıkarıldı.
• 29 Aralık 2025: Teminat 24.200'den 25.000'e yükseltildi.
• 31 Aralık 2025: Teminat 25.000'den 32.500'e çıkartıldı.
• 28 Ocak 2026: Yüzde sistemine geçiş ile oran yüzde 9'dan yüzde 11'e yükseltildi (yüksek risk kategorisi yüzde 9,9'dan yüzde 12,1'e çıktı).
• 31 Ocak 2026: Oran yüzde 11'den yüzde 15'e çıkarıldı (yüksek risk kategorisi yüzde 12,1'den yüzde 16,5'e ulaştı).

Son artışla birlikte, yüksek kaldıraçla işlem yapan yatırımcıların maliyetleri önemli ölçüde arttı.

Tarihsel Paralleller: 1980 ve 2011

Geçmişteki büyük gümüş çöküşlerinde benzer dinamikler gözlemlenmişti. 1980 yılında, gümüş tarihi zirvesine ulaştığı gün COMEX, yalnızca pozisyon kapatmaya izin veren ve yeni pozisyon açılmasını yasaklayan önlemler almıştı. Öncesinde yapılan teminat artışları ve pozisyon limitleri, yatırımcıların kaldıraç kullanımını sınırlandırarak fiyatların dört ay içinde yüzde 67 düşmesine neden olmuştu.

2011'de ise CME, dokuz gün içinde beş kez teminat artırımı gerçekleştirerek gümüşün zirveye çıkmasına yol açmış ve 16 ay içinde yüzde 36 gerilemesine sebep olmuştu.

Her iki dönemde de ana özellikler aşırı volatilite, fiyat oranlarındaki bozulmalar ve kaldıraçlı işlemlerin çözülmesi olarak öne çıktı. Mevcut durumda ise volatilitenin yüzde 1.800 seviyesine ulaştığı, tarihsel olarak zamanın yüzde 93'ünde yüzde 200'ün altında kaldığı ifade ediliyor.

Kaldıraç Problemi Yaşanıyor

Piyasa analistlerine göre, gümüşteki zirve genellikle “aşırı yükseliş” sonucunda değil, kaldıraçlı pozisyonların zorunlu olarak çözülmesi nedeniyle gerçekleşiyor. Borsaların teminat artırımı yoluyla kaldıraç kullanımını sınırlaması, yükseliş yönlü pozisyonların finansmanını zayıflatmakta ve fiyatların hızla gerilemesine yol açabilmekte.

Teknik göstergeler henüz gümüşün “aşırı satım” bölgesine ulaşmadığını gösteriyor. Ancak piyasanın düzenli işlemden kaotik spekülatif bir sürece geçmesi durumunda, düzenleyici müdahalelerin fiyatlar üzerindeki etkisinin belirleyici olabileceği değerlendiriliyor.

Çin Taleplerinde Düşüş

Son bir haftada Çin kaynaklı talepteki belirgin azalma, gümüş üzerindeki baskının artmasına neden oldu. Çin iç piyasasındaki fiyatlar, uluslararası referanslara göre iskontolu hale gelirken, önceki güçlü talebi gösteren primli fiyatlamanın tersine döndüğünü gösterdi.

Şanghay Vadeli İşlemler Borsası'nda açık pozisyon sayısı, dört yılı aşkın sürenin en düşük seviyesine geriledi. Bu da yatırımcıların yeni pozisyon açmak yerine mevcut pozisyonlarını kapatmayı tercih ettiğini göz önüne seriyor.

Yaklaşan Ay Yeni Yılı tatili (16 Şubat'ta başlayacak bir haftalık tatil) öncesinde yatırımcıların risklerini azaltma eğilimi de piyasada destek bulmayı zorlaştırıyor.

Çinli Milyarderden Gümüşte Kısa Pozisyon

Şanghay piyasasında “Altın Kralı” olarak adı geçen Çinli milyarder yatırımcı Bian Ximing'in, ülkedeki en büyük gümüş açığa satış pozisyonuna sahip olduğu bildirilmekte. 2022'den bu yana altın kontratlarında yaklaşık 3 milyar dolar kazanç elde eden Bian'ın bu sefer gümüşte aşağı yönlü pozisyon aldığı ifade ediliyor.

Piyasa verileri ve pozisyon analizlerine göre Bian’ın büyük kısa pozisyonu, gümüşteki düşüşten yüz milyonlarca dolarlık kağıt kazancı sağladı. Ancak analistler, düşük likidite ve yüksek volatilitenin bu tür işlemleri son derece riskli hale getirdiğine dikkat çekiyor.