ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa ile yaşadığı anlaşmazlıklarla gündeme gelen Grönland meselesi hakkında yaptığı açıklamada, “gelecekteki bir anlaşmanın çerçevesi”ni oluşturduklarını belirtti. Bu ifade, Grönland ve Danimarka'da endişe ve tepkiyle karşılandı.
Trump, Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu (WEF) konuşmasında Grönland'ı güç kullanarak değil, “tapu ve mülkiyet” yoluyla talep ettiğini dile getirdi. Aynı gün NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile gerçekleştirdiği görüşme sonrası “Grönland'a ilişkin gelecekteki bir anlaşmanın çerçevesi”ni netleştirdiklerini açıkladı.
ABD Başkanı ayrıca Grönland'a askeri tatbikat için gönderim yapan sekiz Avrupa ülkesine yönelik gümrük vergisi tehdidini geri çekti.
Nedir Bu Çerçeve Anlaşma?
İngiliz gazetesi Telegraph'ta yer alan bilgilere göre, olası bir uzlaşı halinde ABD, Grönland'daki askeri üslerin bulunduğu bazı bölgelerde egemenlik talep edebilecek. Bu düzenleme, İngiltere'nin Kıbrıs'taki askeri üsleriyle benzerlik gösteriyor.
Ayrıca, önerilen çerçeve, ABD'ye Danimarka'nın izni olmadan Grönland'da nadir toprak elementleri arama, askeri operasyonlar gerçekleştirme, istihbarat ve eğitim faaliyetleri yürütme ve altyapı inşa etme imkanı sunabileceği öne sürüldü.
Danimarka'nın bu anlaşmayı kabul edip etmeyeceği henüz belirsizliğini korurken, Danimarka parlamentosunda temsilci olarak görev yapan Grönlandlı milletvekili Aaja Chemnitz Larsen, NATO'nun Grönland'ın egemenliği veya yer altı kaynakları üzerinde söz hakkına sahip olmasının “kesinlikle kabul edilemez” olduğunu ifade etti.
Para mı Teklif Edecekti?
Diğer yandan, İngiliz gazetesi Daily Mail'in haberine göre Trump, Grönland'da yaşayan yaklaşık 57 bin kişiye, ABD'ye katılmaları durumunda kişi başı 1 milyon dolar ödeme yapılmasını ciddi bir öneri olarak değerlendirdi.
Bu toplamda tüm nüfusa yapıldığında yaklaşık 564 milyon dolara mal olacağı belirtiliyor. ABD'nin yıllık savunma bütçesinin yaklaşık 800 milyar dolara ulaştığı göz önüne alındığında, bu planın maliyetinin ABD'nin savunma giderlerinin küçük bir kısmına tekabül edeceği ifade ediliyor.
Ancak bu planın hayata geçebilmesi için Grönland'da resmi bir referandum yapılması ve oyların en az yüzde 60'ının “ABD'ye katılım” yönünde çıkması gerektiği vurgulanıyor.
Ülkelerin Tepkileri Nasıl?
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, durumu temkinli bir iyimserlikle karşıladı. Rasmussen, “Bugün başlangıcından daha iyi bir şekilde sonuçlandı. Şimdi ABD'nin Arktik'teki güvenlik endişelerini, Danimarka Krallığı'nın kırmızı çizgilerine saygı göstererek ele almanın yollarını konuşmalıyız” dedi.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Trump'ın geri adımını olumlu karşılarken, Rutte “yapacak çok işimiz var” ifadesiyle dikkat çekti. Rutte, Fox News'a verdiği röportajda, Grönland'ın Danimarka Krallığı'nın parçası olarak kalıp kalmayacağına dair net bir yanıt vermezken bu konunun görüşmelerde gündeme gelmediğini belirtti.
NATO Sözcüsü Allison Hart, Trump'ın bahsettiği çerçevenin Arktik güvenliğinin “müttefiklerin ortak çabalarıyla” sağlanmasına odaklanacağını duyurdu.
İsveç Dışişleri Bakanı Maria Stenergard, Trump'ın geri adımındaki Avrupa tutumunun “etkili” olduğunu vurgularken, Avrupalıların “şantaja boyun eğmeyeceğini” ifade etti. Hollanda Başbakanı Dick Schoof ise tarifelerin askıya alınmasını “gerilimi düşüren bir adım” olarak değerlendirdi.
