İngiltere'deki Birmingham Üniversitesi'nden volkan uzmanı Mike Cassidy, dünya için en büyük tehlikenin Yellowstone veya Etna gibi “ünlü” volkanlar değil, görünürde sakin kalan ve neredeyse hiç izlenmeyen gizli volkanlar olduğunu belirtti.
Cassidy, The Conversation'da yayımlanan makalesinde bu volkanların genel olarak toplumun düşündüğünden daha sık patladığını ifade etti. Uzman, Pasifik, Güney Amerika ve Endonezya gibi alanlarda kayıtlara geçmemiş volkanların ortalama her 7–10 yılda bir patlama gerçekleştirdiğini vurguladı.
12 Bin Yıldır Uyuyan Yanardağ Bir Anda Patladı
Cassidy, uyarısına dikkat çekici bir örnek olarak, Etiyopya'daki Hayli Gubbi yanardağının geçtiğimiz pazar günü 12 bin yıllık bir sessizliği sona erdirerek ilk kez patladığını gösterdi.
Patlama sonucunda havaya büyük kül bulutları yükseldi, Afdera köyü kül tabakasıyla kaplandı ve volkanik kalıntılar Yemen ve Hindistan'a kadar ulaştı. Bu olayda herhangi bir can kaybı yaşanmadı.
Bazı Örnekler Kanlı Oldu
Ancak her patlama Etiyopya'daki kadar şanslı olmuyor. Cassidy, geçmişte bu tür patlamaların çok daha trajik sonuçlara yol açtığını kaydediyor. Örneğin, 1982'de Meksika’da izlenmeyen El Chichon yanardağı, uzun bir sessizliğin ardından patladığında ormanları yok eden sıcak kül ve gaz akıntılarına sebep oldu.
Binaların yıkıldığı bu olayda kül bulutları Guatemala’ya kadar ulaştı. Yaklaşık 2000 kişi yaşamını yitirirken, 20 bin kişi evsiz kaldı.
Ayrıca patlamanın etkileri yerel düzeyde kalmadı; tüm dünyada sonuçları oldu. Atmosfere yayılan kükürt, Kuzey Yarımküre'nin soğumasına neden oldu ve Afrika musonunu güney bölgelere kaydırarak 1983-85 yıllarında Etiyopya ve Doğu Afrika'daki kıtlıkta rol oynadı. Bu kıtlıkta en az 1 milyon insan yaşamını yitirdi.
Aktif Volkanların Yarısından Azı İzleniyor
Cassidy, aktif volkanların yarısından fazlasının takip edilmediğini ve bilimsel araştırmaların çoğunlukla Etna gibi ünlü volkanlara odaklandığını belirtiyor.
Cassidy, Etna’nın tek başına Endonezya, Filipinler ve Vanuatu'daki 160 volkanın hepsinden daha fazla bilimsel makaleye konu olduğunu ifade ediyor.
En Riskli Bölgeler
Cassidy, insanların en büyük yanılgısının “uzun zamandır patlamayan volkanın gelecekte de sessiz kalacağı” düşüncesi olduğunu dile getiriyor.
Bilim insanının açıklamasına göre, büyük patlamaların dörtte üçünün en az 100 yıldır sessiz kalan volkanlardan meydana geldiği ifade ediliyor.
Cassidy, en yüksek riskin Latin Amerika, Güneydoğu Asya, Afrika ve Pasifik bölgelerinde olduğunu belirterek, bu alanlarda milyonlarca insanın kayıtlara geçmemiş volkanların yakınında yaşadığını vurguladı.
Volkanolog, erken uyarı ve izleme sistemleri ile yerel hazırlıklara yapılacak küçük yatırımların bile binlerce hayatı kurtarabileceğinin altını çiziyor.
