Amerika Birleşik Devletleri'nin İran ile yürüttüğü nükleer müzakereler uluslararası gündemin merkezine oturmaya devam ederken, Amerikan istihbarat kaynaklarına dayandırılan ilginç bir iddia gündeme geldi. CNN’le konuşan ve isimleri gizli tutulan yetkililer, Çin'in yeni nesil nükleer silahlar geliştirmek amacıyla gizli çalışmalar yürüttüğünü öne sürdü.
ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü yaptığı açıklamada İran'a karşı askeri seçeneğin masada olduğunu belirtmiş ve Tahran'ı nükleer müzakerelere zorlamak amacıyla baskıyı artıracaklarını ifade etmişti. Trump yönetimi, son zamanlarda yurtdışındaki askeri üslerde artan hareketliliği de dile getirmişti.
2020'deki Gizli Nükleer Test
Yapılan habere göre, Çin, Haziran 2020'de Lop Nur tesisinde gizli bir nükleer test gerçekleştirdi. Bu testin detayları, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yalnızca bu ay kamuoyuna açıklandı. Testin amacı ve açıklamanın neden geciktiği konusunda resmi bir bilgi paylaşılmamış durumda.
Konuya hakim olan kaynaklar, bu testin Çin’in “yeni nesil nükleer silahlar” geliştirme hedefleriyle bağlantılı olduğunu iddia etti. ABD’li yetkililer, daha önce de Pekin’in nükleer cephaneliğini genişlettiği yönünde kaygılarını dile getirmişti.
“Savunmadan Saldırıya” Endişesi
Çin, bugüne kadar nükleer silah programını savunma amaçlı olarak tanımlarken, gerçekleştirilen testler ABD istihbaratında farklı bir endişenin doğmasına neden oldu. Yetkililer, Pekin’in daha agresif bir nükleer stratejiye yönelebileceğinden korkuyor.
Şu anda Çin, nükleer silah kapasitesi açısından ABD ve Rusya'nın ardından üçüncü sırada bulunuyor. Fakat CNN'in aktardığına göre, Çin’in cephaneliğine yapılan yatırımlar, Pekin'in yakın gelecekte Washington ve Moskova'da bulunmayan bazı yeteneklere sahip olabileceği anlamına geliyor.
Pekin’den Yalanlama
Çin’in Washington Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Pengyu, CNN’e verdiği demeçte iddiaları tamamen reddetti. Pengyu, ABD'nin Çin’in nükleer politikasını “çarpıttığını ve karaladığını” belirtti.
Pengyu, “Bu ifadeler nükleer hegemonyayı sürdürmeye ve ABD’nin silahsızlanma sorumluluklarından kaçmasına yönelik siyasi bir manipülasyondur” şeklinde konuştu. Çin'in nükleer test yaptığına dair iddiaların “tamamen asılsız” olduğunu vurguladı.
ABD’den Karşılıklı Test Mesajı
Trump, ekim ayında yaptığı bir açıklamada ABD’nin, Çin ve Rusya ile “eşit koşullarda” nükleer silah testlerine yeniden başlayacağını duyurmuştu. Başkan, bu kararın zorunluluktan alındığını ifade etti.
ABD, Rusya ve Çin, 1996 tarihli Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması’nın tarafları arasında yer almaktadır. Ancak ABD ve Çin bu anlaşmayı hiçbir zaman onaylamadı; Rusya ise 2023 yılında onayını geri çekmiştir.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 2019 tarihinde yayımlanan bir raporunda, Çin’in nükleer test faaliyetleri konusunda yeterince şeffaf davranmadığı belirtilmişti. Raporda, Çin'in 2018 yılı içinde birden fazla nükleer silah bağlantılı test ya da deney gerçekleştirmiş olabileceği öne sürülmüştü.
ABD Dışişleri Bakanlığı Silah Kontrolü ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi'nden sorumlu yetkililer de, son açıklamalarında Çin’in nükleer politikasını “kapalı ve belirsiz” olarak tanımlamıştı.
