Havada büyük kriz: Yakıt tükeniyor

Avrupa’daki havalimanları, Hürmüz Boğazı’nın önümüzdeki üç hafta içinde tam olarak yeniden açılmaması halinde “sistemik” jet yakıtı sıkıntısıyla karşı karşıya kalabilir. Sektör temsilcileri, Avrupa Birliği’ni bu konuda uyardı.

Avrupa’daki havalimanlarını temsil eden ACI Europe, jet yakıtı rezervlerinin hızla azaldığını ve askeri hareketliliğin talep üzerindeki etkisinin arzı daha da zorladığını açıkladı.

Financial Times’ın gördüğü bir mektupta, ACI Europe, AB Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas’a hitaben, “Havalimanı sektörünün jet yakıtı bulunabilirliğine ilişkin artan endişeleri ve AB düzeyinde proaktif izleme ile müdahale ihtiyacı” vurgulandı.

“HÜRMÜZ AÇILMAZSA KITLIK KAÇINILMAZ”

Mektupta, “Hürmüz Boğazı’ndan geçişin önümüzdeki üç hafta içinde anlamlı ve istikrarlı şekilde yeniden başlamaması durumunda, AB genelinde sistemik bir jet yakıtı kıtlığı kaçınılmaz hale gelecektir” ifadelerine yer verildi.

Yaklaşan yaz sezonu da endişeleri artırıyor. Açıklamada, “Hava ulaşımının birçok AB ekonomisinin dayandığı turizm ekosistemini mümkün kıldığı yoğun sezonun yaklaşması bu kaygıları daha da artırmıştır” denildi.

Asya’da bazı ülkeler, örneğin Vietnam, jet yakıtı kıtlığı nedeniyle yakıtı kısıtlamaya başladı. Avrupa’da ise henüz yaygın bir kıtlık yaşanmadı. Ancak fiyatların iki katına çıkması ve havayolu şirketlerinin iptaller konusunda uyarıda bulunması dikkat çekiyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki savaş için iki haftalık ateşkes ilan etmesine rağmen, küresel petrol fiyatları yüksek seviyesini koruyor.

ATEŞKESE RAĞMEN FİYATLAR YÜKSEK

Argus Media verilerine göre, Kuzeybatı Avrupa’da jet yakıtı fiyatı perşembe günü ton başına 1.573 dolardan kapandı. Bu rakam, İran savaşı öncesinde yaklaşık 750 dolar seviyesindeydi.

Avrupalı havayolu şirketleri birkaç hafta yetecek yakıtlarının bulunduğunu belirtirken, tedarikçiler mayıs ayı için teslimat garantisi veremiyor.

Geçtiğimiz hafta sonu İtalya’daki dört havalimanı, önemli bir tedarikçide yaşanan aksama nedeniyle jet yakıtı kullanımına kısıtlamalar getirdi. Ancak bu durum doğrudan Hürmüz Boğazı ile bağlantılı değil. Boğaz, dünya jet yakıtı arzının yaklaşık yüzde 40’ının geçtiği kritik bir transit hattı olarak öne çıkıyor.

ACI Europe, mektubunda AB genelinde arzın izlenmesine yönelik bir sistem kurulması çağrısında bulundu. Açıklamada, “Halihazırda jet yakıtı üretimi ve bulunabilirliğine ilişkin AB çapında bir haritalama, değerlendirme ve izleme mekanizması bulunmamaktadır” denildi.

“AĞIR EKONOMİK SONUÇLAR DOĞURABİLİR”

Olası bir arz daralmasının, havalimanı operasyonlarını ve hava bağlantılarını ciddi şekilde sekteye uğratabileceği, bunun da hem yerel ekonomiler hem de Avrupa genelinde ağır ekonomik sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapıldı.

Artan yakıt maliyetleri nedeniyle bazı hatlar kârlılığını yitirirken, havayolu şirketleri kapasite azaltımına gidiyor.

Delta Air Lines, yakıt maliyetlerindeki artışı dengelemek için kapasitesini yüzde 3,5 oranında azaltacağını açıkladı. Şirket, nisan-haziran döneminde 2 milyar dolarlık ek yakıt maliyeti bekliyor.

Air New Zealand da artan maliyetler nedeniyle bazı uçuşlarını iptal etti. Polonya’nın LOT Havayolları daha az talep gören hatlarını azaltırken, bilet fiyatlarını artırmayı planlıyor.