İran'da 28 Aralık'ta yaşanan ani para birimi değer kaybıyla başlayan ve hızlıca rejim karşıtı bir isyana dönüşen protestolar sırasında güvenlik güçlerinin, özellikle göstericilerin gözlerini ve başlarını hedef aldığı iddiaları gündeme geldi.
İngiliz gazetesi The Guardian'ın yaptığı habere göre, başkent Tahran'daki bir göz doktoru, yalnızca bir hastanede bulunan 400'den fazla silahla gözlerinden yaralanmış hastanın kayıtlara geçtiğini bildirdi.
Haberde hastanelerin kapasitesinin aşıldığı ve acil servislerin silahla vurulmuş protestocularla dolup taştığı ifade edildi. Doktorlara göre, yaralanmaların büyük bir kısmı baş ve göz bölgesinde yoğunlaşıyor.
Tahranlı bir doktor, gazeteye verdiği demeçte, “Güvenlik güçleri kasten kafaya ve göze ateş ediyor. Amaç, insanları kör etmek ve kafalarını kullanılmaz hale getirmek,” dedi. Birçok hastanın gözlerinin alınması gerektiği ve kalıcı körlük yaşadığı bildirildi.
İnsan hakları örgütleri, bu taktiğin daha önce 2022 “Kadın, Yaşam, Özgürlük” protestolarında da uygulandığını aktarıyor.
Bilanço Ağırlığı Artıyor
2009'dan bu yana İran'daki en büyük rejim karşıtı hareket olarak tanımlanan protestolar sırasında her gece on binlerce kişi sokağa çıkarak “Diktatöre ölüm” sloganları atıyor.
Yetkililer, 2 Ocak gecesi internet ve mobil iletişimi keserek ülkeyi dış dünyadan kopardı. Hak örgütleri, bu durumu şiddeti gizlemek amacıyla yapıldığını savunuyor.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı'na (HRANA) göre, protestolar sırasında şu ana kadar 2571 kişi yaşamını yitirdi. Ölenlerin yüzde 90'ının protestocular olduğu vurgulandı. Bu rakam, 2022'deki protestolar sırasında kaydedilen can kaybının dört katına denk geliyor.
Ayrıca, 16 bin 700'den fazla kişi gözaltına alındı. Doktorlar, gerçek ölü sayısının çok daha yüksek olabileceğini belirtiyor.
Hastaneler Savaş Alanına Dönüştü
Tahran'daki bir doktor, Guardian'a verdiği demeçte, hastaneleri “savaş filmlerindeki sahra hastaneleri”ne benzeterek, “Kan yok, tıbbi malzeme yok. İnsanları koridorlarda, hatta dışarıda tedavi etmeye çalışıyoruz,” ifadelerini kullandı.
Bir doktor, güvenlik güçlerinin zaman zaman hastanelere girerek yaralı protestocuları gözaltına aldığını aktardı. Sağlık çalışanları arasında yaralananlar olduğu ve bir doktorun hastaneye giderken vurulduğu belirtildi.
Doktorlara göre, güvenlik güçleri av tüfekleri kullanarak, gerçek mermilerle protestocuların gözlerini, başlarını, göğüslerini ve genital bölgelerini hedef alıyor. Bir doktor, tek bir protestocunun vücudundan 20 saçma çıkardığını anlattı. İnsan hakları örgütleri, bu saldırıların “sistematik sakat bırakma” amacı güttüğünü ileri sürdü.
Rejim Suçu Protestoculara Yüklüyor
İran hükümeti ise mevcut durumun sorumlusunun protestocular olduğunu iddia ediyor. Devlet televizyonlarında polislerin dövüldüğü görüntüler, bir polis şefinin öldüğüne dair sahneler ve camilerin yağmalandığı görüntüler yayınlanıyor.
Rejim, bu görüntülere dayanarak eylemlerin “silahlı isyan”a dönüştüğünü savunuyor. HRANA'ya göre, protestolar sırasında en az 147 devlet görevlisi ve rejim yanlısının yaşamını yitirdiği kaydedildi.
Protestocular ise güvenlik güçlerinin barışçıl bir şekilde eylem yapan kalabalıklara ateş açtığını ileri sürüyor. 20 yaşındaki bir protestocu, Tahran'daki eylemde sivil görünümlü kişilerin kalabalığın içine girip arkadan doğrudan kafaya ateş ettiğini anlattı.
