İran'da yönetim karşıtı gösterilerde yaşamını yitirenlerin aileleri, yetkililerin cenazeleri teslim etmek için yüksek bedeller talep ettiğini bildirdi.
BBC Farsça'ya konuşan pek çok kaynak, güvenlik güçlerinin cenazeleri hastaneler ve morglarda tuttuğunu, ailelere ödeme yapılmadan defin izni verilmediğini aktardı.
İnsan hakları örgütlerine göre, ülke genelinde iki haftadan uzun süredir süren protestolar sonucunda yaklaşık 2500 kişi güvenlik güçlerinin müdahaleleri nedeniyle yaşamını yitirdi.
Cenazeler Morglarda Bekliyor
Kuzeydeki Reşt kentinde bir aile, BBC'ye yaptığı açıklamada, yakınlarının cenazesini almak için 700 milyon toman (yaklaşık 5 bin dolar) talep edildiğini belirtti. Aile, cenazenin Poursina Hastanesi morgunda, en az 70 protestocunun cenazesiyle birlikte tutulduğunu ifade etti.
Başkent Tahran'da ise, Kürt kökenli bir mevsimlik inşaat işçisinin ailesinden, cenazenin teslimi için 1 milyar toman (yaklaşık 7 bin dolar) istenildiği bildirildi. Aile, bu parayı ödeyemedikleri için oğullarının cenazesini almadan hastaneden ayrılmak zorunda kaldı.
'Güvenlik Gelmeden Alın'
Bazı durumlarda hastane çalışanları, güvenlik güçleri gelmeden önce aileleri arayarak cenazeyi almaları için gizlice uyardığı belirtildi.
BBC Farsça’ya aktarılan bir olayda, kimliği güvenlik endişesi nedeniyle gizli tutulan bir kadın, eşinin vefat ettiğini ancak 9 Ocak'ta kocasının telefonundan gelen bir aramada öğrendiğini ifade etti. Hastane personeli, kadına “güvenlik güçleri gelmeden önce cenazeyi alması” gerektiğini söyledi.
Kadın, iki çocuğuyla hastaneye giderek cenazeyi bir kamyonetin kasasına yerleştirdi ve yedi saatlik bir yolculukla Batı İran'daki memleketine götürerek defnetti.
BBC'ye ulaşan diğer bilgilere göre, Tahran'daki Beheşt-i Zehra morgunda bazı yetkililer, ailelere çocuklarının Basic milis gücü üyesi olduğunu ve protestocular tarafından öldürüldüğünü kabul etmeleri halinde cenazenin ücretsiz teslim edileceğini bildirdi.
Bir aile üyesi, BBC'ye gönderdiği mesajda, “Bizi hükümet yanlısı bir gösteriye katılmaya ve cenazeyi 'şehit' olarak göstermeye zorladılar. Bunu kabul etmedik.” dedi.
Tahran'da başka bir kaynak, bazı ailelerin cenazelerin gizlice alınmasından veya habersiz defnedilmesinden korkarak morglara zorla girdiğini söyledi. Kaynağa göre, aileler ambulanslardan cenazeleri çıkardı, saatlerce hastane avlusunda bekleyerek güvenlik güçlerinin cenazeleri götürmesini engelledi ve daha sonra özel ambulanslar ayarladı.
Bilgi Edinmek Çok Zor
Ülkede uygulanan internet ve iletişim kesintileri, olaylarla ilgili kesin bilgi edinilmesini zorlaştırıyor. Uluslararası insan hakları örgütleri İran'da doğrudan erişime sahip değil. BBC ve diğer uluslararası medya kuruluşlarının ülkede sahadan haber yapmalarına de izin verilmiyor.
Gösteriler, 29 Aralık’ta İran para biriminin değer kaybetmesi sonrası başkent Tahran’da başlamış, kısa sürede ülke genelinde birçok kente yayılmıştır. Protestolar, İran’ın dini liderliğine ve güvenlik güçlerine yönelmiştir. Yetkililerin sert müdahaleleriyle olaylar kanlı bir şekilde bastırılmıştır.
ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (HRANA) verilerine göre, protestoların başlangıcından bu yana 2435 protestocu hayatını kaybetmiş, 18 bin 470 kişi gözaltına alınmıştır.
Güvenlik güçlerinin ve Devrim Muhafızları'na bağlı istihbarat birimlerinin, aktivistler, avukatlar ve sıradan vatandaşları tutuklamaya devam ettiği bildirilmektedir.
