İran'da, riyalin hızla değer kaybetmesi üzerine Tahran'da büyük protestolar başlamışken, Merkez Bankası Başkanı Muhammed Rıza Farzin'in istifa ettiği yönündeki haberler kafaları karıştırdı.
Bazı İran medyası, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın ofisinden bir yetkiliye dayandırarak Farzin'in istifasını sunduğunu bildirdi. Ancak Merkez Bankası, bu haberlerin doğru olmadığını açıkladı.
Çelişkili haberlerin ardından, başkent Tahran'da esnaf ve dükkan sahiplerinin protestolarının ikinci günü başladı. Gözlemciler ve sosyal medya paylaşımlarına göre, şehir merkezinde yüzlerce iş yeri kepenk kapattı.
Açıkça rejim ve hükümet aleyhine slogan atan bazı göstericiler, riyaldeki hızlı değer kaybının durdurulması ve fiyat istikrarının sağlanması için hükümetten acil önlemler talep etti.
Ülke, son olarak Tahran'da 22 yaşındaki Mahsa Amini'nin başörtüsünü düzgün takmadığı gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra ölümü ile patlak veren ve pek çok kişinin hayatını kaybetmesine yol açan 2022-2023 yıllarındaki kitlesel eylemleri yaşamıştı.
Riyalde Rekor Düşüş
İran para birimi riyal, resmi olmayan piyasada rekor düşük seviyelere gerilemiş durumda. Piyasa tahminlerine göre riyal, 1 ABD doları karşısında yaklaşık 1,4 milyon, 1 euro karşısında ise 1,7 milyon riyal seviyesinde işlem görmekte.
Bu değer kaybı, enflasyonu artırırken, temel tüketim maddelerinin fiyatlarını da hızla yükseltti. Günlük sert fiyat dalgalanmaları nedeniyle bazı esnafın satışlarını durdurmak zorunda kaldığı belirtiliyor.
İran ekonomisi, uzun süre Batı yaptırımlarının etkisi altında. Tahran'ın nükleer programı sebebiyle yeniden devreye giren uluslararası yaptırımlar ve ABD ile müzakerelerdeki tıkanıklık, ülkedeki ekonomik sorunları derinleştirdi.
Yılın başındaki İsrail ile yaşanan 12 gün süren çatışmaların da ekonomik zorlukları artırdığı ifade ediliyor.
Cumhurbaşkanından Diyalog Çağrısı
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, başkent Tahran'da döviz kurundaki fahiş artışı protesto eden temsilcilerle diyalog kurma talimatı verdi.
Halkın yaşadığı ekonomik sorunların temel kaygı olduğunu belirten Pezeşkiyan, “İçişleri Bakanı'na, protestocuların temsilcileriyle diyalog kurmasını ve haklı taleplerini dinlemesini talimatını verdim. Hükümet, sorunların çözülmesi için harekete geçecektir” dedi.
Ayrıca, bankacılık sisteminin düzeltilmesi ve halkın satın alma gücünün korunması için gerekli önlemlerin alınacağına dair bilgi verdi.
Öte yandan, Yargı Erki Başkanı Ejei, Tahran'daki Yüksek Yargı Şurası toplantısında yaptığı konuşmada, bu protestolarla ilgili olarak döviz piyasasında “spekülatif hareketlere neden olanlarla” mücadele edileceğini belirtti.
