İşsiz 13.111 lirayla nasıl geçinsin

NİSANUR YILDIRIM / NEFES

Türkiye’de işsizlik kronik bir soruna dönüşmüş durumda. TÜİK verilerine göre, işsiz sayısı 2 milyon 981 bin olsa da atıl işgücü oranı yüzde 29.9 olarak kayıtlara geçti. DİSK-AR’a göre ise geniş tanımlı işsiz sayısı yaklaşık 12 milyon. Milyonlarca işsizin büyük bir çoğunluğu, işsizlik ödeneğinden bir diğer ifadeyle işsizlik maaşında faydalanamıyor.

İşsizlik Sigortası Fonu’nun kaynakları işsizlere daha çok destek vermek yerine, patronlara aktarılıyor. Mart ayı bültenine göre, fonun toplam varlığı 705.8 milyar TL’ye ulaştı. Mart 2002’den bu yana, işsizlik ödeneğine 23 milyon 87 bin 254 kişi başvurmasına rağmen, 12 milyon 327 bin 748 kişi ödenek almaya hak kazandı. Böylece, 24 yılda işsizlik maaşına başvuran vatandaşların yüzde 53.4’ü işsizken maaşa erişebildi, iki kişiden biri ise maaş alamadı.

ORTALAMA 14.577 LİRA

İşsizlik ödeneğinden yararlanabilen vatandaşların aldığı paralar ise ekonomik krizde hiçbir anlam ifade etmiyor. İşsizlik maaşı, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak günlük ortalama brüt kazancının yüzde 40’ı olarak hesaplanıyor. Buna göre, Mart 2026’da 526 bin 86 kişiye 7 milyar 668 milyon 743 bin TL işsizlik maaşı ödendi.

Böylece mart ayında ortalama işsizlik ödeneği tutarı 14 bin 577 TL oldu. Bu tutar brüt asgari ücretin yalnızca yüzde 44’üne denk geliyor. En düşük işsizlik ödeneği 13 bin 111 lira olurken, en yüksek 26 bin 124 liraya çıktı.

Özellikle büyükşehirlerde yaşayan bir işsizin bu parayla kirasını ödemesi bile mümkün değil. Ayrıca, en düşük işsizlik maaşı TÜRK-İŞ’in 32 bin 793 TL olarak açıkladığı açlık sınırının da 19 bin 682 TL gerisinde kaldı. Ocak-Mart 2026 döneminde 27 milyar 646 milyon 788 bin TL işsizlik ödeneğine harcandı.

GELİRİN YÜZDE 17’Sİ İŞSİZE

Fonun gelir ve giderlerine bakıldığında, paraların patronlara daha çok harcandığı ortaya çıktı. Fonun Ocak-Mart 2026 döneminde, toplam geliri 162 milyar 651 milyon 392 bin TL, toplam gideri ise 82 milyar 169 milyon 101 bin TL oldu. Fon, faizden 50 milyar 169 milyon 588 bin TL gelir elde etti.

Toplam gelirin, sadece yüzde 17’si işsizlik ödeneğine harcandı. Öte yandan patronlara aktif işgücü programları kapsamında 18 milyar 932 milyon 923 bin TL, işbaşı eğitim programları için 10 milyar 432 milyon 540 bin TL ve teşvik-destek ödemeleri adı altında 23 milyar 208 milyon 290 bin TL olmak üzere toplam 52 milyar 573 milyon 753 bin TL aktarıldı. Patronlara transfer edilen kaynak, işsizlere ödenen parayı ikiye katladı.