İşsizlikteki Düşüş: Perde Arkasındaki Gerçekler

Aralık 2025 itibarıyla elde edilen işgücü verileri, “dar tanımlı” işsizlik oranının oldukça düşük bir seviyeye işaret ettiğini gösteriyor; ancak Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine daha yakından bakıldığında, bu düşüşün arka planında bazı sorunlar bulunduğu gözlemleniyor.

TÜİK'in Aralık 2025 verilerine göre, resmi işsiz sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre 339 bin kişi azalma gösterdi. Resmi işsizlik oranı da yüzde 7,7’ye inerek dikkate değer bir düşüş yaşadı.

Bununla birlikte, bu düşüşün arkasında işgücü ve istihdamdaki daralmaların yattığı görüldü. İşgücü, bir önceki yılın aynı ayına göre 415 bin kişi azaldı. Aynı dönemde istihdam da 77 bin kişi geriledi.

Nitekim, işgücü piyasasına dahil olmayan bireylerin sayısı bir yılda 919 bin kişi artış yaşadı. Başka bir deyişle, daha fazla kişi iş aramaktan vazgeçti veya işgücü piyasasının dışında kaldı.

TÜİK, işsizlik oranını, işgücüne dahil olan bireyler üzerinden hesaplıyor. İşgücü azaldığında, işsiz sayısındaki düşüş oranı üzerinde etkili olabiliyor. Bu durumda, yüzde 7,7'lik oran, işgücü piyasasının genel sağlığını yeterince yansıtmayabilir.

DAR TANIMLI İŞSİZLİK ORANI HESAPLAMASI

Dar tanımlı işsizlik oranı, son dört hafta içinde aktif olarak iş arayan ve iki hafta içinde işe başlayabilecek bireylerin, toplam işgücü içindeki payı olarak hesaplanır.

İşgücü, istihdam edilenler ile bu tanıma uyan işsizlerin toplamından oluşmaktadır. Dolayısıyla, iş aramayan veya çalışmaya hazır olmayan kişiler bu oranın dışında kalıyor.

GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK ENDİŞE VERİYOR

Öte yandan, geniş tanımlı işsizlik, oldukça karamsar bir tabloya işaret etmektedir. Mevsim etkisinden arındırılmış verilere göre, atıl işgücü oranı (geniş tanımlı işsizlik) Aralık ayında aylık bazda düşse de yıllık bazda bir artış gösterdi.

Aralık 2024'te yüzde 28,1 olan geniş tanımlı işsizlik oranı, Aralık 2025’te yüzde 28,6’ya yükseldi. Bu oran, zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizleri kapsamaktadır.

DİSK-AR tarafından hesaplanan geniş tanımlı işsiz sayısı 11 milyon 593 bin olarak belirlenmiştir. Geniş tanımlı işsizlik ile dar tanımlı işsizlik arasındaki fark ise giderek büyümektedir.

Son bir yılda haftalık 40 saatten daha az çalışan ve imkânı olması durumunda daha fazla çalışmayı isteyen kişilerde, zamana bağlı eksik istihdam sayısı 156 bin kişilik artışla 3 milyon 519 binden 3 milyon 675 bine ulaşmıştır.

Potansiyel işgücü sayısı ise son bir yılda 371 bin kişi artarak 4 milyon 810 binden 5 milyon 181 bine çıkmıştır.

DİSK-AR, konuyla ilgili değerlendirmesinde, “Görüldüğü gibi dar tanımlı işsizlik dışındaki tüm işsizlik türleri artış gösteriyor. Bu nedenle dar tanımlı işsizlik, sınırlı bir çerçeve sunmakta ve işgücü piyasalarını anlamak için yetersiz kalmaktadır.” ifadesine yer verdi.