Diyanet İşleri Başkanlığı, 2015 yılında Haydarpaşa Garı’nın yer aldığı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı’nda İSKİ arıtma tesisi olarak gösterilen ancak fiilen otopark olarak kullanılan Moda Sahili’ndeki dolgu alanına bir cami inşa edilmesi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na başvuruda bulundu.
Proje tasarımı, cami, şadırvan ve hizmet birimleri için toplam 11 bin 232 metrekare taban alanı ve yaklaşık 33 bin 559 metrekarelik bir inşaat alanı öngörüyor. Ayrıca, üç bodrum katlı ve 1242 araç kapasitesine sahip yer altı otoparkının da projeye dahil edildiği belirtildi.
Mahkeme Süreci ve İptal Kararı
Kadıköy Belediyesi tarafından açılan davada, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nin müdahil olduğu süreçte, İstanbul 3. İdare Mahkemesi, projeye ilişkin İstanbul 5 numaralı Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’nun 09.11.2017 tarihli kararı ve projenin hukuka aykırılığına yönelik itirazları değerlendirdi.
Mahkemenin 30 Nisan 2025 tarihli kararında, Kültür Bakanlığı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’nun ilke kararları ve 2863 sayılı kanuna uygun şekilde projelendirilmediği belirtilerek, dava konusu işlemin iptaline hükmedildi. Bu kararda bilirkişi raporlarının etkili rol oynadığı ifade edildi.
İstinaf Süreci ve Danıştay Başvurusu
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdare Dava Dairesi, 15 Aralık 2025 tarihli kararıyla bilirkişi raporunu dikkate almayarak ilk mahkeme kararını bozup davayı reddetti. Bunun üzerine Kadıköy Belediyesi, 20 Ocak 2026 tarihinde Danıştay’a temyiz başvurusunda bulundu.
Başvuru dilekçesinde, dolgu alanında planlanan cami, kültür merkezi, şadırvan ve yer altı otoparkı projelerinin birden fazla mevzuata aykırı olduğu vurgulandı. Özellikle yer altı otoparkının, koruma amaçlı imar planı bulunmayan bir alanda yapılmasının, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na aykırı olduğu belirtildi.
İstinaf kararında yer alan “proje fonksiyonlarının imar planına uygun olduğu” değerlendirmesine itiraz eden belediye, bazı alanların plana dahil olmadığını ve Kentsel Sit Alanı içinde tescilli yapı ve ağaçlara dair uygulama planı bulunmadığını ifade etti.
Belediye, Kıyı Kanunu'na göre dolgu alanlarında yapılaşmanın emsal alanının yüzde 5’i ile sınırlı olması gerektiğini hatırlatırken, projenin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Mikro Bölgeleme Projesi’nde “Ağır Önlemler Gerektiren Alan” olarak tanımlandığına da dikkat çekti. İlk derece mahkemesinin iptal kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporlarının önemli teknik ve bilimsel tespitler içerdiği ancak istinaf kararında bu unsurların göz ardı edildiği belirtildi.
Yer altı otoparkı ve cami inşaatının Kadıköy Meydanı’ndaki trafik yükünü artıracağı ve Kentsel Sit Alanı ile geçiş sahasının planlama ilkelerine uygun olarak ele alınmadığı ifade edildi. Kadıköy Belediyesi, ilgili koruma mevzuatı ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile çelişkiler bulunduğu iddiasıyla Danıştay’dan istinaf kararının bozulmasını ve dava konusu işlemlerin iptalini talep etti.
“Koruma Mevzuatına Uygunluk Öncelikli Olmalı”
Kadıköy Belediye Başkanı Mesut Kösedağı, Danıştay’a yapılan temyiz başvurusuna ilişkin açıklamalarda bulundu. Sürecin hukuki ve teknik yönleriyle ele alınmasının önemine vurgu yapan Kösedağı, Kadıköy Rıhtım'ın tarihi ve kültürel özellikleri bakımından hassas bir bölge olduğunu ifade etti.
Bu alanda gerçekleştirilecek tüm düzenlemelerin, mevcut planlara ve koruma mevzuatına uygun olması gerektiğini belirten Kösedağı, cami ve yer altı otoparkı işlevlerinin trafiği artıracağına işaret etti. Ayrıca, mevcut alanda yürüme mesafesinde birden fazla caminin bulunduğunu ve halktan böyle bir talep gelmediğini belirtti.
İlk mahkeme iptal kararının dayandığı bilirkişi raporlarının bilimsel ve teknik içerik taşıdığını hatırlatan Kösedağı, “Bu raporların istinaf aşamasında yeterince dikkate alınmamasını eksiklik olarak değerlendiriyoruz. Hukuki süreci Danıştay’da da sürdüreceğiz. Kadıköy’ün kıyılarının korunması için gerekli adımları atmaya devam edeceğiz,” dedi.
