Birleşmiş Milletler (BM) uzmanları ve Nobel ödüllü kişilerin de aralarında bulunduğu 400'den fazla tanınmış kadın, İran'da kadın hakları savunucusu Zehra Tabari'nin idam cezasının durdurulması için çağrıda bulundu.
Elektrik mühendisi olan 67 yaşındaki Tabari, ailesinin verdiği bilgilere göre, nisan ayında evine yapılan bir baskınla gözaltına alındı. Tabari, İran'da yasaklı olan Halkın Mücahitleri Örgütü ile iş birliği yapmakla suçlanıyor.
Kısa Süreli Yargılama
Tabari, ekim ayında Reşt kentindeki Devrim Mahkemesi tarafından “silahlı isyan” suçu ile idama mahkum edildi. Ailesi, video bağlantısıyla yapılan duruşmanın 10 dakikadan daha kısa sürdüğünü ve kararın son derece sınırlı ve güvenilir olmayan delillere dayandığını belirtti.
Deliller arasında üzerinde “Kadın, Direniş, Özgürlük” yazılı bir bez parçası ve yayımlanmamış bir ses kaydının bulunduğu ifade edildi. İranlı yetkililerin ise dava hakkında henüz resmi bir açıklama yapmadığı bildirildi.
BM İnsan Hakları Konseyi'ne bağlı İran çalışma grubunun beş üyesi, ortak açıklamalarında Tabari davasını “uluslararası insan hakları hukukunun ciddi ihlali” olarak nitelendirdi.
Uzmanlar, Tabari'nin yargı kararı olmadan gözaltına alındığını, bir ay boyunca tek kişilik hücrede tutulduğunu, silahlı mücadeleye katılmasını itiraf etmesi için baskıya maruz kaldığını ve kendi seçeceği bir avukata erişiminin engellendiğini vurguladı. Duruşmanın hemen ardından idam cezası verildi.
Uzmanlar ayrıca, kadınların eşitlik mücadelesinin suç olarak sayılmasının ve bunun “silahlı isyan” delili olarak kullanılmasının ağır bir toplumsal cinsiyet ayrımcılığı olduğunu belirtti.
Tanınmış İsimlerden Açık Mektup
Aralarında Nobel ödüllüsü isimler, İsviçre ve Ekvador'un eski cumhurbaşkanları ile Finlandiya, Peru, Polonya ve Ukrayna'nın eski başbakanlarının da bulunduğu 400'den fazla kadın, Tabari'nin derhal serbest bırakılması çağrısıyla kamuoyuna açık bir mektup yayımladı.
Mektupta, “İran, bugün kadınları en fazla idam eden ülke konumunda. Zehra'nın davası bu gerçeği gözler önüne seriyor” ifadelerine yer verildi.
BM uzmanlarına göre, İran'da en az 51 kişi ulusal güvenlik suçları kapsamındaki idam tehdidi ile karşı karşıya. Norveç merkezli İran İnsan Hakları (IHR) örgütünün verilerine göre, 2025'in ilk 11 ayında 41'i kadın olmak üzere en az 1426 kişi idam edildi. Bu sayı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 70'lik bir artışa işaret ediyor.
