Kakao Piyasasında Çalkantılı Günler

Küresel kakao piyasasında 2024 yılı için yaşanan tarihî fiyat artışının ardından gelen ani düşüş, Batı Afrika'daki geleneksel fiyatlandırma sistemini etkisi altına almaya başladı.

Dünyanın en büyük ikinci kakao üreticisi olan Gana, devletin belirlediği çiftçi fiyatlarının esnetilmesi amacıyla bu hafta reform sürecini başlattı. En büyük üretici konumundaki Fildişi Sahili'nde ise ihracatçılar ve üreticiler arasında huzursuzluk artmakta; tüccarlar, yaklaşmakta olan ara hasat öncesi daha düşük maliyet beklentisi ile alımlarını yavaşlatıyor.

Küresel kakao arzının yarısından fazlasını sağlayan bu iki ülkede, kakao satışları uzun yıllardır devlet kurumları tarafından belirlenen taban fiyatlar üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu uygulamanın amacı, küçük ölçekli çiftçileri emtia piyasalarındaki dalgalanmalardan korumak.

Fiyat Dalgalanması Kakao Ticaretini Olumsuz Etkiliyor

Ancak, 2024 yılında vadeli fiyatların ton başına yaklaşık 13 bin dolarla tarihi bir zirveye ulaşmasının ardından yüzde 70’i aşan bir düşüş yaşanması, sistemin çiftçilerin bu yükselişten yararlanmasını ve tüccarların düşüş döneminde kâr elde etmesini zorlaştırdı. Depolar ve limanlarda satılamayan kakao çekirdeklerinin birikimi, tedarik zincirinde tıkanıklıklara neden oldu.

2024 yılında kakao fiyatlarının rekor seviyelere çıkıp ardından sert bir düşüş yaşaması, çikolata üreticilerinin maliyetlerini hızla artırarak raf fiyatlarına zam olarak yansıdı. Birçok marka, maliyetleri dengelemek amacıyla gramaj küçültme ve reçete değişikliklerine giderken, yüksek fiyatlar talebi olumsuz etkiledi. Sonraki keskin düşüş ise sektörde kârlılık ve tedarik planlamasında dalgalanmalar yarattı.

Fiyatlar Düşerken Alıcı Zorluk Yaşıyor

Piyasadaki hızlı düzeltme ise dikkatleri üzerine çekiyor. Aracı kurum Marex Group, mevcut sezonda küresel piyasalarda 400 bin tonluk bir arz fazlası oluşabileceğini öngörüyor. New York’taki kakao vadeli işlemleri, sezon başından bu yana neredeyse yarı yarıya düşerek 4 bin dolar civarına geriledi ve Cuma günü 3 bin 652 dolarla Ekim 2023'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Fildişi Sahili'nde, sektörü düzenleyen Le Conseil du Cafe-Cacao'nın da benzer bir fiyat indirimi baskısıyla karşı karşıya olduğu ifade ediliyor. Ülkede 100 bin tondan fazla kakao için alıcı bulunamadığı ve bazı uluslararası tüccarların sözleşme ertelemeleri nedeniyle zarar yazdığı belirtildi. Bu tüccarların tedariklerini Güney Amerika’ya kaydırma yoluna gittiği kaydedildi.

Uzmanlara göre, Gana ve Fildişi Sahili’nde biriken yaklaşık 200 bin tonluk ana mahsul stoku ile sezon sonuna kadar satılması gereken ara mahsul miktarı, fiyatlar üzerinde ek baskılar oluşturabilir. Batı Afrika'daki bu yapısal dönüşümün, önümüzdeki yıllarda küresel kakao ticaretinin işleyişini kalıcı olarak değiştirmesi bekleniyor.