Yeni yayımlanan bir araştırmaya göre, Orta Çağ’da Avrupa nüfusunun büyük bir kısmını yok eden Kara Veba salgını, hastalığın ortaya çıkmasından birkaç yıl önce gerçekleşen büyük volkanik patlamalarla bağlantılı olabilir.
Bilim insanları, tek bir büyük volkanik patlama ya da birkaç daha küçük patlamanın sonucunda 1340'ların ortasında yaşanan olağan dışı soğuk yaz dönemlerinin, Akdeniz'de ciddi kıtlığa yol açtığını ortaya koydu.
Araştırmacılar, kıtlık ve iklim bozulmalarının, veba taşıyan pirelerin Akdeniz limanlarına ulaşmasına zemin hazırladığını belirtti. Kara Veba daha sonra Avrupa nüfusunun yüzde 60’ına yakın bir kısmının ölümüne sebep oldu.
Cambridge Üniversitesi Coğrafya Bölümü’nden Prof. Ulf Büntgen, “Kara Veba’nın ortaya çıkışı ve yayılmasının arkasındaki etkenlerin ne olduğunu ve bu sürecin ne kadar sıra dışı olduğunu anlamak istiyordum” şeklinde konuştu.
Ağaç halkaları ve eski volkanik patlamaların kimyasal izlerini barındıran buz tabakaları üzerinde yapılan incelemeler, bu dönemde olağan dışı bir soğuma yaşandığını göstermektedir. Büntgen, volkanların atmosfere yüksek miktarda kükürt salarak ardından soğuk yazlara neden olabileceğini ifade etti.
Almanya’daki Doğu Avrupa Tarih ve Kültür Enstitüsü’nden iklim tarihçisi Dr. Martin Bauch, bu iklim verilerini tarihsel kayıtlarla bir araya getirdi. Soğuk ve yağışlı koşulların Akdeniz genelinde büyük bir kıtlığa neden olduğunu ve İtalya'nın güçlü şehir devletleri Venedik, Cenova ve Pisa'nın kıtlığı önlemek için kurduğu tahıl tedarik ağlarının ise istemeden daha büyük bir felakete yol açtığını ortaya çıkardı.
Araştırmaya göre, veba bakterisi ile enfekte pireler, bu tahıl gemileri aracılığıyla Akdeniz limanlarına ulaştı. Daha sonra farelere, kedilere ve insanlara geçerek Avrupa’da hızla yayıldı.
Bilim insanları, volkanik patlamaların tetiklediği bu olaylar zincirinin, Kara Veba’nın Avrupa’ya taşınmasında kritik bir rol oynadığını vurgulamaktadır.
Prof. Büntgen, araştırmanın günümüz perspektifinden de önemli mesajlar taşıdığını belirterek, “Kara Veba’ya yol açan koşullar nadir olsa da, iklim değişikliği ile birlikte hayvandan insana bulaşan hastalıkların ortaya çıkma ve küresel salgınlara dönüşme olasılığı artmaktadır. COVID-19 deneyimlerinin ışığında bu risk daha da dikkat çekici hale geliyor” dedi.
