Kıdem Tazminatı Pula Döndü

YURDAGÜL UYGUN / NEFES

Son yıllarda kıdem tazminatları hızla değer kaybediyor. 20 yıl önce emekli olan bir çalışanın, kıdem tazminatı sayesinde bir ev ve bir otomobil satın alabilme imkanı varken, bugün bu rakam sadece düşük segment bir otomobile yetiyor.

Ev almak neredeyse imkansız hale geldi; 20 yıllık tazminatı ile çalışan yalnızca bir oda alabiliyor. Kıdem tazminatı tavanı, 2026'nın ilk yarısı için 64.948 lira olarak belirlendi. Bu durumda, 20 yıl boyunca çalışan bir birey, yalnızca 1.2 milyon lira kıdem tazminatı alabilecek.

83 Cumhuriyet Altını Kaybedildi

Zamanla kıdem tazminatlarının değeri eridi. Son 10 yıl içinde, 20 yıllık kıdem tazminatından yaklaşık 83 Cumhuriyet altını kayboldu. Örneğin, 2016 Ocak'ta emekli olan biri, tazminatı ile 114 Cumhuriyet altını alırken, 2026 Ocak'ta emekli olan bir kişi sadece 31 Cumhuriyet altını alabilecek.

Durum, 20 yıl önce çok farklıydı; 2005 yılında benzer pozisyondaki bir çalışan, emekli olunca tazminatı ile 243 Cumhuriyet altını alabiliyordu. Böylece kıdem tazminatından tam 212 Cumhuriyet altını eksilmiştir.

Ayrıca, 25 yıl çalışan biri için de durum pek farklı değil. Bu kişi, 1.5 milyon lira tazminat alarak yalnızca 39 Cumhuriyet altını elde edebiliyor.

1982 yılında kıdem tazminatına yönelik tavan uygulaması getirilerek, “en yüksek devlet memurunun bir hizmet yılı için alacağı emeklilik ikramiyesini geçemez” kuralı getirildi. Bu düzenleme, yıllar içinde kıdem tazminatlarının enflasyona karşı direnç göstermesini engelledi.

20 Yıl Çalışan Ev Alamıyor

Bir zamanlar emekli olan çalışanlar, rahatça bir ev ve araç satın alabiliyorken, bugün ev sahibi olmak pek mümkün değil. Türkiye’de ortalama metrekare konut fiyatı 42.548 lira olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla 20 yıl çalışarak elde edilen 1.2 milyon lira, sadece 30 metrekarelik bir konuta yetiyor.

25 yıl çalışarak 1.5 milyon 598 bin 700 lira tazminat alabilen bir birey ise, bu miktarla yalnızca 36 metrekare konut satın alabiliyor. Merkez Bankası verilerine göre, 2010 yılında Türkiye’de ortalama konut fiyatı 100 bin lira iken, günümüzde bu rakam 3.5 milyon lirayı aşmış durumda.