Komşuda Merkez Bankası Başkanı Görevden Alındı

İran, günlerdir sürmekte olan ve hayat pahalılığına karşı düzenlenen protestoları kontrol altına alabilmek için yeni bir Merkez Bankası başkanı atadı ve ülke genelinde kamu tatili ilan etti.

Eski ekonomi bakanı Abdolnaser Hemmati, bugün İran Merkez Bankası’nın yeni başkanı olarak atandı. İngiliz Financial Times gazetesinin verdiği bilgilere göre, hükümet sözcüsü Fatemeh Mohajerani, Hemmati’nin atanmasının bankacılık uzmanları tarafından desteklendiğini ve “hükümetin güvenoyu aldığını” duyurdu.

Döviz Kuru Rekor Kırdı, Enflasyon Yüzde 40'ı Aştı

Atama, İran para birimi riyalin ABD doları karşısında tarihi düşük seviyelere gerilemesi ve enflasyonun yüzde 40’ın üzerine çıkması sonrası gerçekleşti. Bu durum, yaşam standartlarındaki ciddi düşüşe karşı yaygın bir öfke yaratarak hükümet üzerindeki baskıyı artırdı.

Mohajerani, bugün X’te yaptığı paylaşımda Hemmati’nin önceliklerinin “enflasyonu kontrol altına almak, döviz kurunu dengelemek ve bankacılık sistemindeki dengesizlikleri yönetmek” olacağını belirtti.

Fotoğraf: Reuters

Protestolar Düzenlendi

Son yılların en büyük protestoları, pazar günü Tahran’ın merkezindeki ticaret bölgesinde esnafın ekonomik sıkıntıları protesto etmek amacıyla dükkânlarını kapatmasıyla başladı. Kısa süre sonra tarihi Büyük Çarşı’daki mağazalar da eylemlere katıldı.

Gösteriler salı günü üçüncü gününe geçerken, Tahran ve diğer şehirlerdeki üniversitelerde öğrenciler protesto gösterileri düzenledi.

Hükümet, bugün neredeyse tüm eyaletlerde devlet daireleri ve eğitim kurumlarının kapatılacağını duyurdu. Uzun hafta sonu öncesinde ek bir tatil ilan edilmesiyle ülke fiilen dört günlüğüne kapatılmış oldu.

Fotoğraf: Reuters

Kapamaya Enerji Tüketimi Gerekçesi

Yetkililer, kararın gerekçesi olarak ülke genelinde hava sıcaklıklarının düşmesi dolayısıyla enerji tüketiminin optimize edilmesi ihtiyacını gösterdi. Ancak birçok İranlı, bu adımın en azından kısmen protestoları bastırmaya yönelik olduğunu düşünüyor.

Protestoların patlak verdiği yerlerden biri olan Tahran’daki Alaeddin alışveriş merkezi gibi bazı ticaret merkezlerinin de kapalı olacağı bildirildi.

Yükseköğretim Bakanlığı, “soğuk hava koşulları, enerji sıkıntıları ve final sınavları öncesinde öğrencilerin refahını sağlamak” gerekçesiyle mevcut dönemin son haftasında üniversite derslerinin çevrim içi yapılacağını duyurdu.

Yetkililer, kamuoyundaki öfkeyi yatıştırmak amacıyla İran halkının yaşadığı ekonomik zorlukları kabul eden açıklamalarda da bulundu.

Fotoğraf: Reuters

Yönetim Özür Diledi

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, dün esnaf, sendikalar ve Büyük Çarşı mütevelli heyetinin temsilcileriyle bir araya geldi. Görüşmede taleplerin “kendi önerileri doğrultusunda” ele alınacağı sözünü veren Pezeşkiyan, taraflardan “kamuoyundaki kaygıları azaltmak için iş birliği” istedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Mohammad Jafar Ghaempanah, nadir bulunan bir açıklamayla “yüzde 40’lık enflasyon nedeniyle halktan özür diledi”. Ghaempanah, hükümetin sorunu çözmek için çaba sarf ettiğini, ancak problemlerin bir gecede çözülemeyeceğini belirtti.

ABD Yaptırımları ve Savaş Krize Neden Oldu

ABD’nin 2018 yılında İran’ın nükleer anlaşmadan çekilmesi ve sonrasında uygulamaya koyduğu kapsamlı yaptırımlar, ülke ekonomisini ciddi biçimde daralttı. Bu yaptırımlar, petrol ticaretini azalttı ve İran’ı küresel bankacılık sisteminden büyük ölçüde kopardı.

Haziran ayında İsrail ve ABD ile yaşanan 12 günlük savaş da İran ekonomisi üzerinde ek bir baskı oluşturdu. ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta Florida’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı görüşmenin ardından İran’ın nükleer programına yönelik yeni bir saldırı ihtimalini gündeme getirdi.

Yeni Başkan Mart Ayında Kovulmuştu

Haziran ayında yaşanan savaşın ardından değerinin yüzde 40’ını kaybeden riyal, merkez bankası başkanının değiştirilmesi haberinin ardından hafif bir denge kazanmış durumda.

Hemmati, daha önce de ulusal para birimindeki değer kaybı nedeniyle mart ayında ekonomi bakanlığı görevinden azledilmişti.

Mohajerani, hükümetin İran halkından gelen “protesto seslerini sabırla dinleyeceğini” dile getirerek, İranlıların “çok sabırlı insanlar olduğunu ve ağır baskı altında kalmadıkça seslerini yükseltmeyeceklerini” ifade etti.