Kriz Bankaların Kazancını Artırdı

NİSANUR YILDIRIM / NEFES

Ekonomik zorluklara rağmen bankacılık sektörü, kârlarını önemli ölçüde artırmayı başardı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in 2023 yılında görevi devralmasının ardından, yüksek faiz oranları sayesinde bankalar rekor kârlar elde etti. Bankacılık sisteminin dokuz aylık net kârı 751.6 milyar TL’ye ulaşarak, 2024 yılındaki 659 milyar TL’lik net kâr beklentisini şimdiden geride bıraktı.

Türkiye, Türk lirasının değer kaybına uğramaya başladığı 2018 yılından itibaren ekonomik krizle başa çıkmaya çalışıyor. Merkez Bankası'nın son altı yılda yaşadığı başkan değişiklikleri, dalgalanan faiz politikaları ve yüksek enflasyon, Türkiye'nin ekonomisini kırılgan hale getirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “nas” anlayışı, 21 ay boyunca faiz oranlarının düşük seviyelerde tutulmasına yol açtı.

YÜKSEK FAİZLERİN GETİRİSİ

İktidarın 24 Eylül 2021 ile 23 Haziran 2023 tarihleri arasında uyguladığı faiz indirim politikası, dalgalanan döviz kurlarının etkisiyle Türkiye ekonomisini zor bir duruma soktu. Bu süreçte düşük faizli krediler sayesinde bir miktar zenginleşme sağlansa da, Mehmet Şimşek’in ekonomi yönetimini devralmasıyla birlikte faiz politikalarında keskin bir değişiklik yaşandı. Türkiye, yüksek faiz dönemine girmiş oldu.

Vatandaşlar, yüksek faiz oranlarının yükünü bankalara trilyonlarca TL borç ödeyerek taşıdı. Türkiye Bankalar Birliği’nin eylül ayı verilerine göre, bireylerin bankalara olan toplam borcu geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 49 artarak 5 trilyon 300 milyar TL’ye yaklaştı. Bireysel kredi borçlusu sayısı ise son bir yıl içinde 1.8 milyon kişi artarak 43 milyon kişiyi buldu.

EN YÜKSEK KÂRI ZİRAAT BANKASI KAZANDI

2023 yılı bankacılık sisteminin net kârı 603.6 milyar TL olarak kaydedildi ve bu miktarın 2024 yılında yüzde 9 artış göstermesi bekleniyor. 9 aylık net kâr, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14 artarak 751.6 milyar TL’ye ulaştı. Bankacılık sisteminin 2025 yılında net kârının 800 milyar TL’yi aşması öngörülüyor. Ziraat Bankası, en yüksek net kâr elde eden banka olarak kayıtlara geçti; 2023 yılında 89.8 milyar TL, 2024 yılında 100.6 milyar TL ve 2025’in ilk 9 ayında 113.7 milyar TL kâr elde etti.

7 ÖZEL, 3 KAMU BANKASI

Garanti Bankası, 2023 yılında 86.9 milyar TL, 2024’te 92.1 milyar TL ve bu yıl 9 ayda 84 milyar TL net kâr elde etti. Garanti Bankası’nı, İş Bankası, Vakıfbank, Denizbank, Akbank, Yapı Kredi, QNB, Kuveyt Türk ve Halkbank takip etti. İlk 10 bankanın 7’si özel bankalardan, 3’ü kamu bankalarından oluştu. İş Bankası, 9 aylık dönemde 44 milyar TL, Vakıfbank 42 milyar TL, Denizbank 40,5 milyar TL, Akbank 38,9 milyar TL, Yapı Kredi 37,8 milyar TL, QNB 34 milyar TL, Kuveyt Türk 29.4 milyar TL ve Halkbank ise 20.2 milyar TL net kâr elde etti.

Gelirlerini Komisyon ve Faizlerden Elde Etti

Bankaların gelirleri, komisyonlar ve faizlerden kaynaklandı. Ziraat Bankası’nın 9 aylık net faiz geliri, geçen yıla göre yüzde 126 artışla 209.7 milyar TL’ye ulaştı. Bankanın katlandığı ücret ve komisyon gelirleri ise 112.8 milyar TL olarak belirlendi. Garanti Bankası’nın net faiz geliri, geçen yıla göre yüzde 53.5 artarak 108.5 milyar TL’ye ulaştı ve bankanın 9 aylık ücret ve komisyon gelirleri 102.2 milyar TL oldu. İş Bankası 9 ayda, komisyonlardan 95.7 milyar TL ve faizlerden de 58.1 milyar TL gelir elde etti; bu, geçen yılın aynı dönemine göre komisyondan yüzde 47, faizden ise yüzde 127 daha fazla kazanç anlamına geliyor. Vakıfbank ise ücret ve komisyonlardan 53.3 milyar TL, faiz gelirlerinden ise 86 milyar TL kazandı.