Kriz Trump’ı Böyle Köşeye Sıkıştırdı

ABD ile İran arasında yedi haftadır süren çatışmalar, Tahran’daki yönetimi devirmeyi başaramazken, Washington’un ekonomik baskılara karşı hassasiyetini ortaya koydu. Analistlere göre kriz, özellikle enerji fiyatları üzerinden ABD ekonomisini zorlayarak Donald Trump yönetiminin hareket alanını daralttı.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden gemi geçişine açtığını duyurmasına rağmen, Orta Doğu’daki gerilim Trump’ın iç piyasadaki ekonomik maliyetlere ne ölçüde katlanabileceği sorusunu gündeme taşıdı. ABD Başkanı, 28 Şubat’ta İsrail ile birlikte İran’a yönelik saldırıları “yakın güvenlik tehditleri” ve nükleer program gerekçesiyle başlatmıştı.

Ancak süreç içinde ABD’de benzin fiyatlarının yükselmesi, enflasyon baskısının artması ve kamuoyu desteğinin zayıflaması, Trump yönetimini diplomatik çözüm arayışına yöneltti. İran askeri açıdan ciddi kayıplar yaşasa da, enerji piyasaları üzerinden küresel ölçekte maliyet yaratma kapasitesini ortaya koydu.

Enerji Fiyatları ve Enflasyon Riski

ABD, Hürmüz Boğazı’ndan geçen küresel petrol arzına doğrudan bağımlı olmasa da, enerji fiyatlarındaki artış Amerikan tüketicisini doğrudan etkiledi. Uluslararası Para Fonu ise küresel resesyon riskine dikkat çekerek ekonomik tabloya ilişkin endişeleri artırdı.

Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçilerin Kongre’deki dar çoğunluğunu koruma mücadelesi de yönetim üzerindeki baskıyı artırdı. İran’ın, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü müzakere aracı olarak kullanması, Washington’u masaya çekmede etkili oldu.

Piyasa Baskısı Yön Değiştirdi

Trump’ın 8 Nisan’da hava saldırılarından diplomasiye yönelmesinde finansal piyasalar ve kendi siyasi tabanından gelen baskı etkili oldu. Savaşın ekonomik etkileri, gübre sevkiyatlarının aksaması nedeniyle çiftçileri de etkilerken, artan jet yakıtı fiyatları hava yolu biletlerine zam olarak yansıdı.

Öte yandan İran’ın, İsrail ile Lübnan arasında ABD arabuluculuğunda sağlanan 10 günlük ateşkes süresince Hürmüz Boğazı’nın açık kalacağını açıklaması, petrol fiyatlarında sert düşüşe ve piyasalarda toparlanmaya yol açtı.

Trump, İran ile anlaşmanın yakın olduğunu ve büyük ölçüde kendi şartlarına göre şekilleneceğini savunsa da, taraflar arasında hâlâ önemli görüş ayrılıklarının bulunduğu ifade ediliyor.

Asya, Avrupa ve Körfez ülkeleri ise savaşın yarattığı maliyetlerden etkilendi ve saldırıların devamını savunmadı.