İLKE ÇITIR / NEFES
Milli Eğitim Bakanlığı’nın laik eğitime aykırı uygulamalarına bir yenisi eklendi. Nur Cemaati’ne yakınlığıyla bilinen Hayrat Vakfı’nın MEB ile imzaladığı protokol kapsamında lise öğrencilerine Diyarbakır Zinciriye Medresesi’nde Osmanlıca kurs verildiği ortaya çıktı.
MEB, 2019 yılında Nur Cemaati’nin Yazıcılar kolundan Hayrat Vakfı ile protokol imzaladı. Protokolün amacı öğrencilere Osmanlıca öğretmek, kurs, seminer ve yaz okulları düzenlemek ile yarışmalar yapmaktı. Bunun sonucunda 7 yıl boyunca öğrencilere Hayrat Vakfı öncülüğünde 7 hafta süren Osmanlıca dersi verildi. Eğitimin sonunda kursiyer öğrenciler arasında “Kültürel Mirasın İzinde Yarışması” düzenlendi. Yarışmada birinciye Umre ödülü, ikinci ve üçüncü olanlara ise birer yıllık eğitim bursu verildi. Bu etkinliklerin çoğu MEB’e bağlı okullarda gerçekleştirildi.
3 Lise ile Protokol
Hayrat Vakfı’nın son icraatı ise 1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu kapsamında eğitim faaliyetlerine son verilen Zinciriye Medresesi’nde Osmanlıca eğitimi vermek oldu. Vakfın “Genç Hayrat” isimli sosyal medya hesabı üzerinden 19 Aralık 2025’te paylaşılan gönderide, Diyarbakır’da üç ayrı lisede protokol kapsamında sürdürülen Osmanlıca kurslarının Zinciriye Medresesi’nde yapıldığı bilgisi yer aldı. Konu hakkında NEFES’e konuşan Eğitim ve Bilim İşgörenleri Sendikası (Eğitim-İş) Genel Başkanı Kadem Özbay, medrese ortamında verilen Osmanlıca eğitim ile ilgili olarak şunları belirtti:
Öğrenciler Yönlendiriliyor
“Devletin denetimi altında olması gereken eğitim alanları, ‘kültürel miras’, ‘medeniyet hafızası’ gibi içi bilinçli biçimde boşaltılmış kavramlarla belli yapılara açılıyorsa, burada iyi niyetten değil organize bir istismardan söz edilir. Hayrat Vakfı’nın Osmanlıca faaliyetlerinin MEB protokolleri kalkanı arkasına gizlenmesi kabul edilemez. Bu protokoller, öğrencilerin belli dini-siyasi yapılara yönlendirilmesinin aracı haline getirilmektedir. Bakanlık, kamu yararını değil, tarikat ve cemaatlerin önceliklerini esas alan bir yönetim anlayışına teslim edilmiştir. Daha vahimi, öğrencilerin medrese ortamına taşınmasıdır. Bu eğitimin değil, kadrolaşma zihniyetinin ürünüdür. Osmanlıca öğretmek isteyen buyursun bunu laik, bilimsel ve şeffaf eğitim kurumlarında, liyakat sahibi eğitimciler eliyle yapsın.”
Medrese Yapmak İçin Talep Etmişler
Diyarbakır'da yayınlanan Mücadele gazetesine konuşan Zinciriye Medresesi Eğitim Koordinatörü Baver Doğmuş, faaliyetlerini şöyle anlattı:
– Hayrat Vakfı olarak medrese yapmak için talep ettik. Zinciriye Medresesi'ni geçmişteki gibi kendi kimliğine kavuşsun, imana Kuran’a hizmet edilsin, aslı hüviyetine kavuşturalım istedik.
– Medrese Hayrat Vakfı'na tahsis edildiğinde şükür namazı kıldık. Kuran’a imana hizmet etmeyi Zinciriye Medresesi'nin kimliğine uygun hareket etmeyi bizlere nasip etti, şükürler olsun Allah. Hayrat Vakfı'nın girişimleriyle Zinciriye Medresesi, Kuran-ı Kerim, Osmanlıca ve diğer din ilimleri tahsil edilen yerler arasındadır. İlk, orta, lise öğrencilerimiz ile birlikte üniversite öğrencilerimiz var.
828 Yıl Önce İnşa Edildi
Zinciriye Medresesi, 1198 yılında Artuklulardan Kutbuddin Muzaffer II. Sökmen döneminde inşa edildi. Osmanlı döneminde din ağırlıklı bir eğitim kurumu olarak kullanıldı. Cumhuriyet döneminde eğitimde birliği sağlayan Tevhid-i Tedrisat Kanunu kapsamında 1924 yılında kapatıldı.
Arkeoloji Müzesi Yapıldı
Zinciriye Medresesi, kapatıldıktan 10 yıl sonra 1934’te Diyarbakır Arkeoloji Müzesi olarak kullanılmaya başlandı. 1970’li yıllarda müftülüğe devredilen bina, 2008-2013 yılları arasında restorasyondan geçirildi. Ardından bir takım vakıflara tahsis edilen bina, son olarak 2024 yılında Hayrat Vakfı’na devredildi.
