Marketlerde İndirim Peşinde Koşan Tüketici

SONGÜL DALGIÇ BİLGİLİ / NEFES

Son dönemdeki ekonomik kriz ve pandemi, vatandaşların alışveriş alışkanlıklarını önemli ölçüde etkiledi. Alışveriş sepetleri küçülürken, alışveriş sıklığı artmaya başladı. Tüketiciler, daha uygun fiyatlı ürünlere yönelerek, markalardan feragat etmeye başladı.

Araştırma firması Ipsos'un gerçekleştirdiği ve 14 bin haneyi kapsayan Hane Tüketim Paneli araştırmasının verilerine göre, 2015'te bir market alışverişinde ortalama 16 TL harcayan haneler, 2025'te aynı çerçevede 265 TL ödemek zorunda kalacak.

10 yıllık süreçte sepet tutarının 16 kat artış göstermesinin ana nedeni, tüketim büyümesi değil, fiyatlardaki sert artışlar oldu. Enflasyonun etkisiyle en büyük banknotlar bile alışverişi karşılamaktan uzaklaştı. Bu durum, kredi kartı ve dijital ödeme yöntemlerinin kullanımını hızlandırdı.

Araştırmaya göre, 2015 yılında ortalama bir aile 13 farklı mağaza ve zincirden alışveriş yaparken, bu sayı 2025 yılında 15'e yükseldi. Tüketiciler, aynı ürünü farklı marketlerde karşılaştırarak indirimleri takip ediyor ve en uygun fiyatları bulmak için marketler arasında dolaşmaya başladı.

Bu değişim, indirim marketlerinin yükselişini de beraberinde getirdi. Son 10 yıl içinde hane harcamalarında en fazla payı indirim marketleri aldı. İndirim marketlerinin pazar payı yüzde 21'den yüzde 36'ya çıkarken, bakkal, açık pazar ve bağımsız süpermarketler ise önemli kayıplar yaşadı.

Sepetler Küçüldü

Tüketicilerin tercihleri, marka sadakatinin yerini fiyat odaklı seçimlerin aldığı bir yapıya dönüştü. Market markalı ürünlerin payı artarken, global markalar büyüme hızını kaybetti. Yerel ve daha erişilebilir markalar öne çıkarak dikkati çekti. Alışveriş sıklığı 10 yıl içinde 4'ten 5'e çıkarken, sepetler küçüldü. Her alışverişte daha az ürün alır hale gelindi. Bu durum, stoklu alışverişten uzaklaşıldığını ve anlık, ihtiyaca yönelik “mikro alışveriş” modeline geçiş yapıldığını gösteriyor.

Atıştırmalıklar Zirvede

Ekonomik zorluklara rağmen, atıştırmalık ürünler hanelerde en fazla pay alan kategori haline geldi. Kuruyemiş, dondurulmuş ürünler ve bisküvi-kraker grupları yükseliş gösterirken, süt, yoğurt ve sıvı yağ gibi temel gıda ürünleri pay kaybetti. 2015'te taze sebze ve meyve ile ekmek hariç, gıda harcamaları atıştırmalıklara yapılan harcamanın iki katından fazlayken, bu oran günümüzde yalnızca yüzde 30 seviyesine geriledi.