TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl'ün yönetiminde gerçekleşen TBMM Genel Kurulu'nda, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı'na ait 2026 yılı bütçeleri ele alınıyor. Siyasi partiler, bütçeler doğrultusunda görüş ve önerilerini ifade etme fırsatı buluyor.
Yeni Yol Partisi İstanbul Milletvekili Hasan Karal, ulaştırma yatırımları hakkında değerlendirmelerde bulunarak, özellikle Karadeniz Bölgesi'ndeki projelerde karşılaşılan sorunlara dikkat çekti.
Karal, AKP hükümetlerinin ulaştırma alanındaki yatırımlarının Türkiye genelinde önemli ilerlemeler kaydettiğini belirtti ve “Türkiye'nin dört bir yanında olduğu gibi Karadeniz'de de önemli projeler gerçekleştirilmiştir. Bunu kimse inkâr edemez” dedi. Ancak sahadaki gerçeklerin bu tabloyu desteklemediğini ifade eden Karal, Samsun'dan sarpa uzanan Karadeniz Sahil Yolu'nun yıllar önce uluslararası bir transit hat olarak planlanmasına rağmen günümüzde giderek bir şehir içi yol haline dönüştüğünü söyledi.
Bölgede gereksiz döner kavşaklar inşa edildiğini belirten Karal, bu durumun birçok noktaya sinyalizasyon lambası yerleştirilmesine sebep olduğunu, bunun da ulaşım konforunu olumsuz etkilediğini açıkladı. Yolculuk sürelerini uzattığını vurguladı.
Çevre yollarındaki gecikmelere de değinen Karal, “Kısa ve orta vadede Karadeniz sahil hattına alternatif yeni bir yol planlanmadığından mevcut trafiği rahatlatmanın tek yolu çevre yollarının tamamlanmasıdır. Ancak bu projelerde uzun süredir belirgin bir duraksama yaşanmaktadır” şeklinde konuştu.
Ordu Çevre Yolu’nun sadece bir kısmının tamamlandığını, geri kalan alan için ise herhangi bir açıklama yapılmadığını veya sahada bir hareketlilik gözlemlenmediğini belirten Karal, 2007'de temeli atılan bu yatırımın 17 yıl sonra hâlâ tamamlanmamış olmasının “bölgedeki ulaştırma politikalarının en çarpıcı örneklerinden biri” olduğunu ifade etti.
Fatsa Çevre Yolu için seçim dönemlerinde verilen vaatlerin yerine getirilmediğini, 2023 yılı içinde ihale sözü verilmesine rağmen sürecin ilerlemediğini aktaran Karal, Giresun’daki İmam Mevkii Dalçık Projesi’nin de 20 aydır herhangi bir ilerleme kaydetmediğini dile getirdi.
YAP-İŞLET-DEVRET MODELİNDEKİ HUKUKİ SÜREÇLERİ GÜNDEME GETİRDİ
Genel Kurul’daki konuşmasında Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Mehmet Emin Ekmen, yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilen devlet projeleri ve bu projelerin bütçe üzerindeki etkilerine yönelik değerlendirmeler yaptı. Ekmen, partisinin bu yaklaşımı ilkesel olarak doğru bulduğunu ancak projelendirme, finansman ve uygulama süreçlerinde ciddi sorunlar yaşandığını vurguladı.
Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ayrılan bütçedeki garanti ödemelerindeki artışa dikkat çeken Ekmen, “2019 yılında otoyol ve köprüler için yalnızca 5,1 milyar lira garanti ödemesi yapılmışken, bu yıl bu miktarın 101 milyar liraya ulaştığını belirtti. Bu ödemelerin kadın, gençlik, hukuk ve çiftçi için ayrılan bütçeden daha yüksek olduğuna dikkat çekti. Ayrıca 2028’de garanti ödemelerinin 150 milyar liraya çıkması, üç yıl içinde toplamda 370 milyar liraya ulaşmasının öngörüldüğünü aktardı. Ekmen, bu ödemelerin vatandaşın vergileriyle finanse edildiğini vurgulayarak, “Sosyal politika, eğitim, sağlık gibi bütçe kalemlerine para aktarımı yerine, maalesef bütçemiz bu kalemlerde Türkiye'de harcanmaktadır” dedi.
Ekmen, köprülerden havaalanlarına, limanlardan Kanal İstanbul'a kadar pek çok projede sorunlar bulunduğunu belirterek, “Bu projelerin tamamının hukuk süreçleri Londra’daki tahkim mahkemelerine bağlıdır. Geçen hafta burada oto galericilerden ve emlakçılardan yıllık ek ödenek aldık. Fakat merak ediyorum Sayın Bakanım, biz bütçeye para ayırırken bu yıl 101 milyar euro ödeyeceğimiz bu projelerde Türk müteahhitler bir masaya davet olup, belli bir alacağından feragat etmeleri teklif edilmiş midir?” diye sordu. “Bütün bu konuları dikkate aldığımızda, bu garanti ödemeli müteahhitlerin, haklarının bir bölümünden feragat etmesi noktasında en azından siyasi bir talep ile karşılaşmaları gerektiği açıktır” ifadelerini kullandı.
ERGİN: FAİZ ÖDEMELERİNE AYRILAN 2 TRİLYON 742 MİLYAR LİRA, 2026 BÜTÇESİNİN YÜZDE 14’ÜNE TEKABÜL EDİYOR
Yeni Yol Partisi Ankara Milletvekili Sadullah Ergin, bütçenin sahadaki ekonomik sorunlara çözüm üretmekten uzak olduğunu belirterek, “Kâğıt üzerinde büyüyen rakamlar, esnafın, memurun, emeklinin, sanayicinin, çiftçinin yaşadığı sıkıntıları gidermiyor” dedi.
Ergin, 2026 yılı bütçesinde toplam giderin 18 trilyon 929 milyar lira, gelir kaleminin ise 16 trilyon 216 milyar lira olarak hesaplandığını ifade ederek, bütçenin şu an için 2 trilyon 713 milyar lira açık verdiğini belirtti.
Bütçenin en dikkat çeken tarafının faiz ödemeleri olduğuna işaret eden Ergin, “Faiz ödemelerine ayrılan pay tam 2 trilyon 742 milyar lira. Bu, 2026 bütçesinin yüzde 14’ünü oluşturuyor” diyerek dikkat çekti. Faiz yükünü diğer kurumlarla kıyaslayan Ergin, faiz ödemelerinin Cumhurbaşkanlığı bütçesinin 128 katına, TBMM bütçesinin 100 katına, Dışişleri Bakanlığı bütçesinin 58 katına, Ticaret Bakanlığı bütçesinin 35 katına, İçişleri Bakanlığı bütçesinin 22 katına ve Enerji Bakanlığı bütçesinin 75 katına denk geldiğini ifade etti.
Sağlık Bakanlığı bütçesinin iki katı, Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinin ise 1.5 katı kadar faiz ödemesi yapıldığını belirten Ergin, Tarım ve Orman Bakanlığı bütçesinin 541 milyar lira olup, bu bütçenin 5 katının faize ayrıldığını kaydetti.
Çiftçiye ayrılan tarımsal destek bütçesinin 168 milyar lira olduğunu hatırlatan Ergin, faiz ödemesi tutarının bunun 16 katı olduğunu belirtti. Ergin, vergi ve ceza gelirlerinin dahi faiz ödemelerini karşılamaya yetmediğini ifade ederek, kurumlar vergisinin 1 trilyon 741 milyar lira, vergi cezalarının 205 milyar lira, özel iletişim vergisinin 59 milyar lira ve trafik cezalarının 129 milyon lira olduğunu belirtti. Bu kalemlerin toplamının 2 trilyon 6 milyar lira ettiğini, oysa bütçedeki faiz ödemesinin 2 trilyon 742 milyar lira olduğunu belirtti ve şöyle konuştu: “Bu ülkenin üretiminden, emeğinden, vergisinden toplanan, milletin cebinden çıkan her kuruş önce faize gidiyor.”
Ergin, 2002-2026 dönemine ilişkin faiz ödemelerini gösteren tabloya da dikkat çekerek, 2002-2016 yılları arasında bütçeden yıllık ortalama 50 milyar lira faiz ödemesi yapıldığını, bu tutarın uzun yıllar sabit kaldığını belirtti. Ancak 2016 sonrasındaki faiz ödemelerinin geometrik olarak arttığını ifade eden Ergin, “Sonuç olarak bu 10 yılda, 2016'dan bu güne geldiğimizde faiz ödemeleri 2 trilyon 742 milyar liraya ulaşmış durumda” dedi.
