Merkez Bankası, Vatandaşların Varlık ve Borç Durumunu Açıkladı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025'in üçüncü çeyreğine ait “Finansal Hesaplar Raporu”nu yayımladı.

Raporun verilerine göre, yurt içindeki yerleşik sektörlerin toplam finansal varlıkları 202 trilyon lira, yükümlülükleri ise 214 trilyon lira olarak belirlendi.

Türkiye ekonomisinin net finansal pozisyon açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYH) oranı, bir önceki döneme göre 1,9 puan azalarak yüzde 20,8 seviyesine geriledi.

Sektörlerdeki net finansal işlemler incelendiğinde, bir önceki çeyrekte GSYH’nin yüzde 3,2’si ile net borç alan konumda olan toplam ekonomi, bu çeyrekte GSYH’nin yüzde 0,6’sı oranında net borç veren bir pozisyona geçti.

Yurt içi ekonomik sektörel finansal bilançolarına bakıldığında, toplam ekonominin finansal borçlu olduğu gözlemlenirken, hanehalkı ve dünyanın geri kalanının yurt içindeki diğer sektörlerden alacaklı olduğu, finansal olmayan kuruluşların ve genel yönetimin ise diğer sektörlere borçlu pozisyonda olduğu görülmüştür.

Hanehalkında Para ve Mevduat Payı Yüzde 56

Hanehalkı finansal varlıkları arasında para ve mevduat kalemi yaklaşık yüzde 56’lık pay ile dikkat çekerken, yükümlülüklerin büyük bir kısmı kredilerden oluşmaktadır.

Rapora göre, finansal olmayan kuruluşların finansal varlıkları ve yükümlülükleri içinde sırasıyla yüzde 52 ve yüzde 49’luk pay ile hisse senedi ve özkaynak kalemleri belirleyici olmuştur.

Tüm sektörlerin borçluluk oranları, diğer ülkelerle kıyaslandığında Türkiye'deki yerleşik sektörlerin toplam borcunun düşük bir seviyede gerçekleştiği gözlemlenmiştir.

Kredi ve borçlanma senetleri niteliğindeki toplam borcun GSYH’ye oranı, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 94 seviyesine ulaşarak önceki çeyreğe kıyasla sınırlı bir artış göstermiştir.

Hanehalkı Varlıkları 25 Trilyon Lira

2025 yılı üçüncü çeyreğinde, hanehalkı finansal varlıkları bir önceki döneme göre 2 trilyon 473 milyar TL artarak 24 trilyon 942 milyar TL düzeyine yükselmiştir.

İki çeyrek arasındaki artışın 1 trilyon 343 milyar TL’si işlem, 1.130 milyar TL’si ise değerleme kaynaklı gerçekleşmiştir. Para ve mevduatlarda 656 milyar TL, yatırım fonlarında ise 401 milyar TL tutarında işlem kaynaklı artış yaşanmışken, para ve mevduatlarda kur kaynaklı 217 milyar TL, hisse senedi ve özkaynaklarda fiyat kaynaklı 629 milyar TL değerleme kaydedilmiştir.

Bu dönemde hanehalkı yükümlülükleri de bir önceki döneme göre 560 milyar TL artış göstermiştir ve bu artışın büyük kısmı işlem kaynaklı olmuştur. Sonuç olarak sektörün net finansal pozisyonu, 2025 yılı üçüncü çeyreğinde para ve mevduatlar, hisse senedi ve özkaynaklar, borçlanma senetleri ile sigorta ve emeklilik sözleşmelerindeki artışla 1 trilyon 912 milyar TL artış kaydetmiştir.

Hanehalkı borçluluğuna ilişkin göstergelere bakıldığında; hanehalkı borcunun GSYİH’ye oranı (yüzde 9,7), borcun toplam finansal varlıklara oranı (yüzde 22) ve borcun harcanabilir gelire oranı ise yüzde 22 ile yatay bir seyir izlemektedir.