Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) programı çerçevesinde çalışan çocukların iş kazalarında hayatlarını kaybetmeleri, son zamanlarda kamuoyunda en çok tartışılan konulardan biri haline geldi.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), bu programın meslek sahibi insan ihtiyacını karşılamayı hedeflediğini belirtiyor. Ancak birçok sendika ve muhalefet partisi bu duruma sert eleştiriler yöneltiyor.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi'nin verilerine göre, yılın başından Kasım ayı sonuna kadar 85 çocuk işçi hayatını kaybetti.
15-17 yaş arası çocukların iş gücüne katılım oranları da artış gösteriyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2020 yılında yüzde 16.2 olan oran, 2023 yılı itibarıyla yüzde 22.1'e çıkmış durumda.
Bu oran erkek çocuklar için yüzde 32.2, kız çocuklar için ise yüzde 11.5 olarak kaydedildi.
Konu, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bütçe görüşmeleri sırasında da gündeme geldi.
'Türkiye'nin Kalbinde, Gözünüzün Önündeki Şiddeti, Tecavüzü Önleyemiyorsunuz'
CHP Osmaniye Milletvekili Asu Kaya: Mecliste istismar varken, MESEM'de istismar varken, iş yerlerinde çocuk ölümleri söz konusu ama Aile Bakanı ortada görünmüyor. Bu çocuklar istismar edilirken, sizin Bakanlığınız nerede? Hangi kurumu denetlediniz? Hangi sorumlu görevden alındı?
Türkiye'nin kalbinde, gözünüzün önündeki şiddeti, tecavüzü engelleyemiyorsunuz. Bu ülkenin kadınları ve çocukları sizden çoktan umudu kestiler. Çocukların uğradığı her istismarın, her ihmalin ve ölümün siyasi bir sorumlusunu vardır; bunların en başında ise görevini yerine getirmeyen Mahinur Göktaş bulunmaktadır.
'Siz Ne İş Yapıyorsunuz?'
CHP Isparta Milletvekili Hikmet Yalım Halıcı: Türkiye'de acı bir tabloyla karşı karşıyayız: Ayrıcalıklı çevrelerin çocukları en iyi okullarda eğitim alırken, yoksul çocuklar devlet okullarında bir öğün yemeğe dahi erişemiyorlar.
Vatandaşın çocuğu açlık çekiyor, niteliksiz bir eğitime mahkûm ediliyor. MESEM'ler aracılığıyla ağır işlerde çalışıyor, hayatını kaybediyor. AKP bu duruma sessiz kalıyor. Çocuklarımızı okulda, sokakta ve hatta TBMM'de koruyamıyorsunuz. O hâlde, siz ne iş yapıyorsunuz?
'Çocuklar İşte Böyle Hayatlarını Kaybediyor'
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı, bu konunun sizi de yakından ilgilendiriyor. Asansör boşluğuna düşen Umut Eren'in annesi, “Oğlum neden hafta sonu çalıştırıldı? Binada neden ışık yoktu? Oğluma neden güvenlik kemeri takmadılar?” diye soruyor.
MESEM'lerde çocuklar, işte böyle hayatlarını kaybediyor. TİP'li gençler “Çocuklar ölmesin” diye eylem yaptığında tutuklanıyor, öğretmenler gözaltına alınıyor; ama çocukların ölümünden sorumlu olanlara maalesef dokunulmuyor. Bakan Yusuf Tekin ise “MESEM'de sekiz saati dolduracak şekilde saat 22.00'ye kadar çocuklar çalıştırılabilir” ifadesinde bulunuyor. El insaf.
'Çocukların Hangi Şartlarda Can Verdiğini Biliyor Musunuz?'
Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı ve İstanbul Milletvekili Erkan Baş, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'e şu soruları yöneltti:
“Şimdi ‘çocuklar ölmesin’ dediği için tutuklanan 16 genç adına soruyorum; MESEM’lerde çalışırken kaç evladımız öldü? Çocukların hangi şartlarda çalıştırıldığını biliyor musunuz? Bu çocukların fotoğraflarına bakabiliyor musunuz? Çocukların öldüğü iş yerlerinde tek bir patron tutuklandı mı? İktidarınıza göre çocukların ölmesi normal mi? MESEM'e giden çocukların aileleri yoksul mu, bir tane zengin çocuğu var mı? Ailelerin yoksulluğunun iktidarınızın eseri olduğunu biliyorsunuz değil mi? Bu hakkı nereden alıyorsunuz? Çocuklara, gençlere neden düşmansınız?”
'Uykularım Kaçıyor'
İYİ Parti Manisa Milletvekili Şenol Sunat: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yaşanan istismarlar uykularımın kaçmasına neden oluyor. MESEM'de staj yapan öğrencilerin nerelere yollandığı denetleniyor mu? Bu işin üstünün kapatılmaması gerektiğini bir kez daha ifade ediyorum.
'MESEM'ler Şiddetlere Ucuz İş Gücü Üreten Bir Sistemi Temsil Ediyor'
DEM Parti Ağrı Milletvekili Nejla Demir: Kadın ve çocuk yoksulluğu artık birbiriyle bağlantılı hale gelmiş durumda. Dünya Bankası ve TÜİK verilerine göre, çocuk yoksulluğu yüzde 35’i aşmış; 7 milyon çocuk açlık sınırında yaşıyor.
İSİG verilerine göre, 2013-2024 yılları arasında 742 çocuk yaşamını yitirdi. MESEM'ler, çocukların emeğini sömüren bir sistemdir. Bu sisteme kesinlikle karşıyız ve bakanlığınıza dönüşen bu sistem için gerekli önlemleri almanızı talep ediyoruz.
'Siz O Koltukta Nasıl Oturuyorsunuz?'
DEM Parti Iğdır Milletvekili Yılmaz Hun: Sayın Bakan, sizin döneminizde MESEM uygulaması nedeniyle 16 çocuk hayatını kaybetti; bu koltukta nasıl oturabiliyorsunuz, vicdanınız bu duruma nasıl elveriyor?
İmamların, vaizlerin okullarda ders vermesine nasıl izin veriyorsunuz? Bunun yaratacağı sorunları nasıl açıklayacaksınız?
'MESEM, Doğru Uygulandığında Çocuğu Koruyan Bir Model Olmalı'
DEVA Partisi İstanbul Milletvekili Elif Esen: MESEM’in aslında çocukları koruyan bir model olması gerekirken, ülkemizin durumu çok farklı. Çocuklar hayatlarını kaybettiler; bu yıl 87 çocuk çalışırken staj yaparken öldü. Bu çocuklardan 17’si MESEM eğitimindeyken hayatlarını kaybetti.
'Hayretler İçerisinde Kalıyorum'
AKP Konya Milletvekili Latif Şener ise yaşanan tepkilerin ardından “Hayretler içerisinde kaldım,” dedi:
“Dönemimizde eğitimin önündeki engelleri ortadan kaldırdık; artık katsayı bariyerleri yok. Tüm öğretim alanlarında önemli adımlar attık. Ancak MESEM'lerle ilgili söylenenlerde hayret içindeyim.”
DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın: “Niye hayret ediyorsun, asıl biz hayret ediyoruz” diye tepki gösterdi.
'Yusuf Tekin: Hem İşletmede Hem Eğitim Görüyorlar'
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ise eleştirilere karşılığında şunları ifade etti:
“Ortaokul mezunu ve 14 yaşını doldurmuş gençlerimiz, zorunlu ortaöğretim süreçlerine devam etmektedir. Hem okulda hem de işletmede eğitim almakta, devletin doğrudan sorumluluğu altında faaliyet göstermektedir.”
'23 Bin 252 Uygunsuz İşletmeyle Sözleşme Feshedildi'
Bakan Tekin, öğrenci yerleştirilmesinin tek başına MEB’in kararı olmadığını belirterek, “Bu süreçte en hassas olduğumuz konu iş sağlığı ve güvenliğidir,” dedi.
'Hiçbir Evladımızın Hayatını Riski Atmadan İzliyoruz'
Öğrencilerin bulunduğu ortamın ve eğitim sürecinin yakından takip edildiğini ve her safhada iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının bulunduğunu vurgulayan Tekin, “Hiçbir evladımızın hayatını asla riske atmadan sahadaki her adımı yakından izliyoruz,” dedi.
