Mutfak Enflasyonu Tencereden Taştı

İLKE ÇITIR / NEFES

Gıda fiyatlarındaki son yıllardaki ciddi artışlar, düşük gelirli bireyleri tanımlanamayan bir geçim sıkıntısına sürükledi. Mutfakta sıkça kullanılması gereken 16 temel besinin kilogram maliyeti, Ocak 2020’de 232 lira iken, Ocak 2026’da 2.902 liraya fırladı. Böylece bu 16 temel besinin toplam maliyeti son altı yıl içinde tam 13 kat artış gösterdi.

Enflasyonun yükselmesi ve alım gücündeki azalma, vatandaşların en temel ihtiyaçlarına ulaşmasını her geçen gün daha da zor hale getiriyor. Türk-İş’in aralık ayına ait verilerine göre, dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması 30.143 lira, gıda harcamaları dahil diğer tüm temel harcamaları karşılayabilmek için haneye girmesi gereken toplam gelir ise 98.188 liraya ulaştı.

Aylık gıda harcaması, bir yetişkin erkek için 9.037 lira, bir yetişkin kadın içinse 7.319 lira olarak belirlendi. Son bir yılda gıda harcamalarında yüzde 43'lük bir artış görülürken, bir ailenin açlıktan kaçınmak için ihtiyaç duyduğu tutar asgari ücreti 2.068 lira aşmış durumda.

Çay Bile Alınamıyor

Gıda fiyatlarındaki bu olağanüstü artış, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine de yansıdı. TÜİK’in “Tüketici Fiyat Endeksi, Ocak 2020” raporunda yer alan özellikle peynir, un, makarna, zeytinyağı gibi mutfağın vazgeçilmez 16 temel besin için gereken tutar, geçmişte 232 lira iken, TÜİK madde sepetini açıklamayı durdurdu ancak fiyat artışları devam etti. Son altı yılda market raflarında fiyatların yüzde 1600’lere kadar yükseldiği gözlemleniyor. Günümüzde 232 lira ile bir kilo çay bile temin edilemiyor.

2.902 Liraya Zor Doluyor

Düşük gelirli aileler, 2026 yılının ilk haftasını umutsuzlukla kapattı. Yeni yıl için belirlenen 28.075 liralık asgari ücret ve en düşük emekli maaşı olarak açıklanan 18.938 lira, geçim sıkıntısı çeken pek çok insan için yetersiz kalmakta. 2026’nın ilk ayında bu 16 temel gıda maddesi için en az 2.902 lira harcamak gerekiyor. Yani son altı yılda bir gıda sepetinin maliyeti 13 kat artmış durumda. Bu tutar, en düşük emekli maaşının yüzde 15’ine, asgari ücretin ise yüzde 10’una denk geliyor.

Zam Şampiyonu Et Oldu

16 ürünün bulunduğu sepetin zam şampiyonu dana eti oldu. Dana etinin kilogramı, 46.69 liradan 820 liraya kadar yükseldi ve fiyatı 17.5 kat artış gösterdi. Tavuk etinin kilogramı da 11.59 liradan 199 liraya çıkarak 17 kat arttı. Un ise en fazla zamlanan ürünlerden biri olarak belirlenmiş; kilosu 3.94 liradan 64 liraya ulaşarak 16 kat pahalandı. Pirinç fiyatı ise 9.66 liradan 147 liraya fırlayarak 15 kat artış yaptı. Zeytinyağının litresi ise 28.42 liradan 400 liraya ulaştı ve son 6 yılda fiyatı yaklaşık 14 kat artış gösterdi.