Nohutta İthalat Freni Tutmuyor

SONGÜL DALGIÇ BİLGİLİ / NEFES

Türkiye’nin nohut piyasasında dengeler hızla değişecek gibi görünüyor. İhracat geliri %40 düşerken, ithalat %206 oranında artış göstererek rekor kırdı. Son bir yılda vatandaş, nohut alımında %47 oranında artışla daha fazla ödeme yapmak zorunda kaldı.

TÜİK verilerine göre Türkiye'nin nohut üretimi 2003 yılında 600 bin ton iken, 2024 yılında 575 bin ton olarak gerçekleşmesi bekleniyor. TÜİK’in Bitkisel Üretim Tahminlerine göre, bu yıl sonu itibarıyla nohut üretiminin 406 bin tonda kalması öngörülüyor. İthalatın toplam üretim içindeki payının 2023'te %23.2, 2024'te %2.1 olması beklenirken, 2025 sonu itibarıyla bu oranın %9'a yükseleceği öngörülüyor. Tarım yazarı Gazi Kutlu, bu yıl yaşanan kuraklık nedeniyle Türkiye'nin tarihin en düşük nohut üretimini, %29 ile %36 arasında, kaydettiğini ifade etti.

2024 yılının ocak-ekim döneminde 45.1 milyon dolar olan ihracat gelirleri, %40’lık bir düşüşle bu yıl 26.9 milyon dolara geriledi. Miktar bazında ise %35 oranında bir kayıptan söz ediliyor. 2024 yılının ilk 10 ayında 10.6 milyon kilogram olan nohut ithalatı, bu yıl aynı dönemde %266 artışla 38.8 milyon kilograma ulaştı. Değer bazında ise %206'lık bir artış yaşanıyor; geçen yıl 13.5 milyon dolar olan ithalat faturası, 2025 yılında 41.4 milyon dolara yükselmesi bekleniyor. Rusya ve Meksika, 12 milyon dolarlık ithalat ile Türkiye'nin en fazla nohut ithalatı yaptığı ülkeler arasında yer alıyor. Tüm bu gelişmeler yaşanırken, iktidar, ton başına 1.200 doların altında nohut ithalatına 12 yıl boyunca uygulanan gözetim mekanizmasını kaldırdı.

ÜRETİCİYE DARBE

Tarım yazarı Gazi Kutlu, nohut fiyatlarının üreticilerde %26 artış gösterirken, tüketicilerde ise %47 oranında bir yükseliş kaydedildiğini belirtti. Nohutta gözetim tedbirinin kaldırılmasının ilk bakışta tüketiciye avantaj sağlıyor gibi görünse de asıl olumsuz etkisinin üreticiye yansıdığını vurgulayan Kutlu, “Kasımdan itibaren Türkiye’nin, bir sonraki üretim sezonuna kadar tarihteki en yüksek nohut ithalatına tanık olacağını düşünüyorum” dedi.

Trabzon’da Hamsi 100 Lira

Avlanan hamsi miktarındaki azalma nedeniyle Trabzon'da hamsinin kilogram fiyatı 100 lirayı aşmış durumda. Moloz mevkisindeki balıkçı tezgahlarında hamsi ve istavrit kilogram başına 100, somon 250 ila 300, çipura 450, tirsi ise 200 liradan satılmakta. Son haftalarda kilogramını 50 liradan satışa sundukları hamsinin fiyatının 100 liraya yükseldiğini belirten İbrahim Ertuğrul, “Hava bozacağı için fiyatların biraz daha artacağını tahmin ediyorum. 100 ile 125 lira arasında dalgalanma göstermesini bekliyorum” dedi.