Petrolde Tarihi Müdahale Planı Masada

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), ABD–İsrail’in İran ile yürüttüğü savaş nedeniyle hızla yükselen ham petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla, tarihinin en büyük petrol rezervi salımını gerçekleştirmeyi önerdi.

Wall Street Journal'ın konuya yakın yetkililerden edindiği bilgilere göre, bu adım petrol piyasasındaki baskıyı hafifletmeyi hedefliyor.

IEA’nın rekor düzeyde rezerv salımı önerisine dair haberlerin ardından petrol fiyatları dalgalandı.

Küresel ham petrol göstergesi yaklaşık yüzde 1 düşüşle varil başına 87 dolar civarında işlem görürken, piyasa oyuncuları, IEA’nın rekor düzeyde stratejik rezerv salımı önerme olasılığı ile birlikte gün içinde petrol fiyatlarında ek düşüşler olabileceğini öngörüyor.

Bugün Karar Bekleniyor

Ülkelerin teklif hakkında Çarşamba günü karar vermesi bekleniyor. Hiçbir ülkenin itiraz etmemesi durumunda plan yürürlüğe girecek. Ancak tek bir ülkenin bile karşı çıkması, uygulamanın gecikmesine yol açabilir.

IEA’nın bu önerisi, Hürmüz Boğazı’nın neredeyse tamamen kapanmasıyla oluşan büyük arz kesintisine karşı bir önlem niteliği taşıyor. Basra Körfezi’ni küresel piyasalara bağlayan bu dar su yolundan her gün dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri geçiyor. İran’ın petrol tankerlerine yönelik saldırı tehdidi ise sevkiyatları neredeyse durma noktasına getirmişti.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılara başlamasından bu yana petrol fiyatları yüzde 40’a kadar yükseldi. Fiyatlar kısa süreliğine 100 doların üzerine çıktı, ancak yatırımcıların ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşın süresine ilişkin açıklamalarını takibiyle bu hafta bir miktar geriledi. Dün petrol fiyatı 84 doların altına inse de, özellikle dizel gibi yakıt türlerinde fiyat artışları devam etti.

Ekonomistler, petrol fiyatlarındaki kalıcı yükselişin enflasyonu tetikleyebileceği, borsalarda düzeltmelere yol açabileceği ve sürücüler için yakıt maliyetlerini ciddi şekilde artırabileceği konusunda uyarıyor.

2022'yi Geçebilir

2022 başında, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrasında IEA üyeleri kısa aralıklarla iki kez rezerv salımı gerçekleştirdi. İlk etapta bu adım, petrol fiyatlarının yüzde 20 yükselmesine neden oldu; çünkü piyasalar bu hamleyi krizin beklenenden daha ciddi olduğunun işareti olarak yorumladı. Ancak analistlere göre, zamanla bu salımlar fiyatların düşmesine katkı sağladı.

Yetkililer, planlanan salımın, Rusya’nın Ukrayna’ya 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından IEA üyesi ülkelerin piyasaya sürdüğü toplam 182 milyon varillik petrol miktarını aşacağını belirtti. Öneri, Salı günü IEA’nın 32 üye ülkesinden enerji yetkililerinin katıldığı acil toplantıda gündeme getirildi.