Petrolde Tarihi Müdahale Planı Masada

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), ABD ve İsrail'in İran ile yürüttüğü savaş nedeniyle hızla yükselen ham petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla, tarihinin en büyük petrol rezervi salımını gerçekleştirmeyi önerdi.

Wall Street Journal'ın konuya yakın yetkililerden aldığı bilgilere göre, bu adım petrol piyasasındaki baskıyı hafifletmeyi hedefliyor.

IEA’nın rekor düzeyde rezerv salımı önerdiği haberinin ardından petrol fiyatları dalgalandı.

Küresel ham petrol göstergesi yaklaşık yüzde 1 düşüşle varil başına 87 dolar civarında işlem görürken, piyasa oyuncularına göre IEA’nın rekor düzeyde stratejik rezerv salımı önerme olasılığı güç kazandıkça petrol fiyatlarında ek düşüşler görülebilir.

Bugün Karar Bekleniyor

Ülkelerin teklif hakkında Çarşamba günü karar vermesi bekleniyor. Eğer hiçbir ülke itiraz etmezse, plan yürürlüğe girecek. Ancak tek bir ülkenin karşı çıkması durumunda uygulama gecikebilir.

IEA’nın bu önerisi, Hürmüz Boğazı’nın neredeyse tamamen kapanmasıyla oluşan büyük arz kesintisine karşı bir önlem niteliği taşıyor. Basra Körfezi’ni küresel piyasalara bağlayan bu dar su yolundan her gün dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri geçiyor. İran’ın petrol tankerlerine yönelik saldırı tehdidi ise sevkiyatları neredeyse durma noktasına getirmişti.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılara başlamasından bu yana petrol fiyatları yüzde 40’a kadar yükseldi. Fiyatlar kısa süreliğine 100 doların üzerine çıkarken, yatırımcıların ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşın süresine ilişkin açıklamalarını dikkatle takip etmesiyle birlikte bu hafta bir miktar geriledi. Dün petrol fiyatı 84 doların altına inse de, özellikle dizel gibi yakıt türlerinde fiyat artışları devam etti.

Ekonomistler, petrol fiyatlarındaki kalıcı yükselişin enflasyonu tetikleyebileceği, borsalarda düzeltmeye neden olabileceği ve sürücüler için yakıt maliyetlerini ciddi biçimde artırabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

2022'yi Geçebilir

2022 başında Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından IEA üyeleri kısa aralıklarla iki kez rezerv salımı yaptı. İlk etapta bu adım petrol fiyatlarının yüzde 20 yükselmesine yol açtı; çünkü piyasalar bu hamleyi krizin beklenenden daha ciddi olduğunun bir işareti olarak yorumladı. Ancak analistlere göre zaman içinde bu salımlar fiyatların düşmesine katkı sağladı.

Yetkililer, planlanan salımın, Rusya’nın Ukrayna’ya 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından IEA üyesi ülkelerin piyasaya sürdüğü toplam 182 milyon varillik petrol miktarını aşacağını belirtti. Öneri, Salı günü IEA’nın 32 üye ülkesinden enerji yetkililerinin katıldığı acil toplantıda gündeme getirildi.