Piyasalarda Grönland Sarsıntısı

Küresel piyasalarda, ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'ı alma çabasına karşı çıkan 8 Avrupa ülkesine gümrük vergisi uygulayacağını duyurmasının ardından artan ticari ve jeopolitik gerginliklerle haftaya satış odaklı bir başlangıç yapıldı.

Jeopolitik riskler ile ticari çatışmalar ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bağımsızlığına ilişkin endişeler, global piyasalarda risk algısının artmasına yol açtı.

8 AVRUPA ÜLKESİNE TARİFE GELİYOR

ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu yaptığı açıklamada Grönland meselelerinde dünya barışının tehlikede olduğunu savunarak, Grönland'ı almasına karşı birleşen 8 Avrupa ülkesine gümrük vergileri getireceğini bildirdi.

1 Şubat'tan itibaren, ABD'ye Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya'dan ithal edilen ürünlere yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacağı ve 1 Haziran'da bu oranın yüzde 25'e çıkarılacağı belirtildi.

Gümrük vergisi tarifelerinde yaşanan risklerin, yapay zeka ve teknoloji hisseleri ile rekor seviyelerde bulunan borsalar için yeni bir test olabileceği tahmin ediliyor.

Analistler, ABD'nin ticaret yaptırımlarının Avrupa hükümetlerinin elindeki ABD varlıklarını azaltma ve Euro'yu destekleme olasılığını artırdığını belirtiyor.

FED BELİRSİZLİĞİ

Geçtiğimiz hafta Trump ve Fed Başkanı Jerome Powell arasındaki gerilim, bankanın bağımsızlığına dair kaygıları artırdı. Powell'ın görev süresi sona erdikten sonra yeni Fed başkanının kimin olacağına dair belirsizlikler de gündemde.

Trump, Fed başkanı adayları arasında adı geçen Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett’i mevcut pozisyonunda tutmayı düşündüğünü ifade etti.

Analistler, Trump'ın yaptığı açıklamadan sonra, eski Fed Yönetim Kurulu üyesi Kevin Warsh'ın merkez bankası başkanlığı yarışında Hassett'in önüne geçtiğini belirtmektedir.

Fed Başkanı Powell'ın yerine potansiyel adaylar arasında, Hassett’in “piyasa dostu” olarak görüldüğü, ancak Beyaz Saray ile olan bağlantısının bankanın bağımsızlık endişelerini artırdığı vurgulandı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Trump’ın Fed başkanlığı için adaylardan biri olan BlackRock yöneticisi Rick Rieder ile perşembe günü görüşeceğini ve yeni Fed başkanının Trump’ın Davos gezisinin öncesinde veya sonrasında duyurulmasını beklediğini açıkladı.

TRUMP'TAN JPMORGAN'A DAVA

Trump, 6 Ocak protestolarının ardından kendisine bankacılık hizmetlerini sonlandıran JPMorgan Chase’e 2 hafta içinde dava açacağına dair açıklamada bulundu.

Bu bağlamda, Fed yetkililerinin ise verdiği mesajların dikkatle izlendiği görülüyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michelle Bowman, “İş gücü piyasasında sürekli bir iyileşme olmadığı müddetçe, politikaların gözden geçirilmesine hazır olmalıyız.” şeklinde yorum yaptı.

Bowman, koşullar değişmeden duraklama sinyali vermeme gerekliliğini dile getirdi. Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson ise, mevcut politika duruşunun ek faiz ayarlarının kapsamını ve zamanlamasını belirlemek için Fed'i güçlü bir konumda bıraktığını ifade etti.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, küresel piyasada petrol arz fazlasının jeopolitik petrol risk primini sınırlı tutmasının beklenildiğini ve İran ile Venezuela'daki üretim belirsizliklerini telafi edebileceğini bildirdi.

Makarosonomik veriler arasında, ABD'de sanayi üretiminin geçen yıl aralık ayında aylık bazda yüzde 0,4'lük bir artış gösterdiği ve kapasite kullanım oranının da yüzde 76,3'e çıktığı belirtildi.

Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) her yıl Davos'ta düzenlediği yıllık toplantılar, artan jeopolitik riskler ve küresel borçlar ile yapay zeka ve diğer teknolojilerin hızlı ilerlemesiyle birlikte “Diyalog Ruhu” temasıyla 130 ülkeden katılımcıyı bir araya getirecek.

WEF'in bu yıl 56'ncısını gerçekleştireceği toplantılar, 19-23 Ocak tarihlerinde İsviçre’nin Davos bölgesinde yapılacak. Trump’ın zirve içinde yapacağı konuşma ise 21 Ocak’ta öğleden sonra planlanırken, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'ın da Trump’a eşlik etmesi bekleniyor.

Forumdan gelecek haberlerin piyasalar üzerinde belirleyici rol oynaması muhtemel görülüyor.

TAHVİL, DOLAR, ALTIN, GÜMÜŞ, PETROL, BORSA

Bu gelişmeler çerçevesinde, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 1 baz puan azalarak yüzde 4,22 seviyesinde, dolar endeksi ise yüzde 0,2 değer kaybıyla 99,2 seviyesinde seyrediyor.

Jeopolitik ve ticari riskler ile Fed'e ilişkin endişeler doğrultusunda yatırımcılar güvenli liman arayışına yöneldikçe, altın 4.690,9 dolarla rekor seviyeyi test ederken, cuma günkü kapanışına göre yüzde 1,8 artışla 4.663,6 dolardan işlem görmeye devam ediyor.

Gümüşün ons fiyatı da 94,1 dolarla rekor seviyeyi test ederken, yüzde 4'lük artışla 93 dolardan işlem görmekte. Brent petrolün varil fiyatı da jeopolitik gerilimlerin etkisiyle yüzde 0,1 artışla 63,6 dolara yükseldi.

Dow Jones endeksi yüzde 0,17, S&P 500 endeksi yüzde 0,06 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,06 değer kaybı yaşadı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne kayıpla başladı.

ABD, bugün “Martin Luther King Jr. Günü” sebebiyle işleme kapalı olacak. Analistler, bu hafta açıklanacak büyüme verisinin piyasaların odağında bulunacağını ifade etti.

AVRUPA BORSALARI SATIŞ AĞIRLIKLI SEYRETTİ

Avrupa Parlamentosu'ndaki (AP) büyük siyasi gruplar, Donald Trump’ın Grönland nedeniyle Avrupa ülkelerine tarife uygulanacağını açıklamasının ardından, Avrupa Birliği (AB) ile ABD arasında temmuzda uzlaşılan ticaret anlaşmasının onaylanmayacağını duyurdu.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, AB üyesi ülkelerin liderlerinin “önümüzdeki günlerde” Grönland meselesinde olağanüstü toplanacağını bildirdi.

Öte yandan, AB ile Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) arasında 25 yıldır süren müzakerelerin ardından bir ticaret anlaşması imzalandığı ifade edildi.

Analistler, jeopolitik gelişmelerin Avrupa piyasalarının yönünü etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Cuma günü, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,30, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,11, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,04 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,65 değer kaybetti. Avrupa’daki endeks vadeli kontratlar güne negatif bir seyirle başladı.

ASYA BORSALARI KARIŞIK SEYREDİYOR

Asya borsaları haftanın ilk işlem gününde karışık bir tablo sergilerken, Çin'in büyüme verisinin iyi gelmesi risk iştahını bir nebze artırdı.

Çin ekonomisi, iç talepteki zayıflık, fiyatlarda deflasyon eğilimi ve gayrimenkul sektöründeki düşüşe rağmen, ABD'nin tarife politikasının yarattığı belirsizliklere karşılık 2025'te yüzde 5 büyüyebileceğini açıkladı. Ülkede aralık ayına dair perakende satışlar yıllık yüzde 0,9 artışla beklentilerin altında kaldı, sanayi üretimi ise yüzde 5,2 artış göstererek beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Japonya’nın borsa piyasaları da siyasetin etkisi Altında kalmaya devam ediyor. Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin 8 Şubat'ta yapılacak erken seçimlere dair açıklamalarda bulunması bekleniyor.

Japonya'da 30 yıllık tahvil faizi yüzde 3,58, 40 yıllık tahvil faizi yüzde 3,90 ile tüm zamanların en yüksek seviyesine, 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,25 ve 20 yıllık tahvil faizi yüzde 3,25 ile 1996'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Japonya'da kasım ayı itibarıyla sanayi üretimi aylık bazda yüzde 2,7, yıllık bazda ise yüzde 2,2 düşüş gösterdi.

Güney Kore’de yapay zeka yatırımlarının verimli ilerleyeceğine dair iyimserlik sonucunda Kospi endeksi 4.907,38 puana ulaşarak rekor seviyeye ulaştı.

Gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'daki Nikkei 225 endeksi yüzde 0,9, Hong Kong'daki Hang Seng endeksi yüzde 1 değer kaybederken, Çin’deki Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1, Güney Kore’deki Kospi endeksi ise yüzde 1,3 yükseldi.

BORSA REKOR SEVİYEDEN KAPANDI

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,70 değer artışıyla 12.668,52 puandan tamamlayarak rekor seviyeden kapandı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'ndaki (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal kapanışa göre yatay seyretti ve 14.369 puandan kapandı.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,2 artışla 43,2753 seviyesinden kapattı ve bugün bankalar arası piyasada 43,2660 seviyesinden işlem görüyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, New York'ta gerçekleştirdiği yatırımcı toplantılarını tamamladı. Şimşek, perşembe ve cuma günü gerçekleşen New York programı çerçevesinde 15 toplantı yaptı. Ayrıca, toplam bilanço büyüklüğü yaklaşık 30 trilyon dolara ulaşan küresel yatırım kuruluşlarından 300'den fazla yatırımcıyla bir araya geldi.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksi ve kısa vadeli dış borcun istatistiklerine, yurt dışında ise Euro Bölgesi'nde belirlenmiş olan enflasyon verilerine odaklanacaklarını belirtti. Ayrıca, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.800 ve 13.000 puan direnç noktaları, 12.500 ve 12.300 puan ise destek olarak ifade ediliyor.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler ise şu şekilde:
10.00 Türkiye, aralık ayı konut fiyat endeksi, kasım kısa vadeli dış borç istatistikleri,
13.00 Euro Bölgesi, Aralık ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
ABD'de piyasalar kapalı olacak.