Edirne Belediyesi, 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerin yıl dönümünde “Hatırlamak Yetmez, Hazırlıklı Olmak Gerek” temasıyla bir toplantı düzenledi. Toplantıya katılan Edirne Belediye Başkanı Filiz Gencan, Jeoloji Yüksek Mühendisi, Bilim Akademisi Üyesi ve İTÜ Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Tüysüz, geçmiş depremler ve muhtemel Marmara depremi hakkında merkezi noktalara değindi.
“Geçmişte Deprem Olmuşsa, Gelecekte de Olacaktır”
Prof. Dr. Tüysüz, deprem meydana gelen bölgelerde belirli bir zaman diliminden sonra aynı büyüklükte depremin yeniden olacağını ifade ederek şunları kaydetti:
– “Bir yerde depremler meydana geldiğinde, yer altındaki levha hareketleri kayalara sürekli bir baskı uygulamakta. Belirli bir süre sonra stres birikip boşalır ve bu süreç geçmişte depremler yaşayan yerlerde gelecekte de tekrarlanır. Ne zaman olacağını kesin olarak söylemek mümkün değil; fakat gelecekte mutlaka olacaktır.”
– “Bazı bölgeler çok sık depremler üretir. Örneğin, Marmara Bölgesi'nde ortalama her 250-300 yılda bir büyük deprem olduğunu görüyoruz. 1032, 1296, 1509 ve 1766 tarihlerinde kaydedilen büyük depremler var. Küçük depremleri saymıyoruz. Ancak 1938'de Kırşehir'de meydana gelen bir deprem tek bir defa oldu ve bunun için hiç bir tarihi kayıt yok.”
– “Yine 1968'de Bartın'da 6.8 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi, fakat Bartın'da 2 bin yıldır bir deprem olmuyordu. Gelecekte de olacak mı? Bunu bilemeyiz. Ancak genel kuralımıza göre Kırşehir'de, Bartın'da ve Rize'de gelecekte de depremler olacaktır. Çünkü geçmişte yaşanan bir deprem, gelecekte de aynı yerlerde benzer büyüklükte depremlerin yaşanacağına işaret eder.”
“Bu Topraklarda Her Zaman Deprem Olmuştur, Olmaya da Devam Edecek”
Tüysüz, Türkiye'nin aktif fay haritasında şu an için 486 resmi fay olduğunu ifade ederek sözlerine devam etti:
– “Türkiye'nin diri fay haritasında bilinen oficial sayı 486. Önümüzdeki aylarda bu sayı 600’e yükselebilir. Türkiye'nin 24 ilinde, 101 ilçesinde ve 550 köyünde failler bulunmaktadır. Bu faylar geçmişte birçok deprem üretmiş, gelecekte de üretmeye devam edeceklerdir.”
– “Osmanlı döneminden Hititler dönemine kadar bölgedeki medeniyetlerin her zaman depremlerden etkilendiği ortadadır. Bu durum sadece Türkiye Cumhuriyeti ya da Osmanlı'ya özgü değildir.”
– “Bu topraklar çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmış ve birçok medeniyetin tarihi süreçte yalnızca depremler nedeniyle sona erdiği gerçeğiyle karşı karşıyayız.”
“Marmara'da Kırılmamış Faydalar Mevcut”
Marmara Denizi'nden geçen Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın son derece önemli bir fay hattı olduğunu belirten Tüysüz, şu noktaları dile getirdi:
– “Kuzey Anadolu Fayı, Türkiye'nin en önemli, dünya çapında da dikkate değer birkaç faydan biridir. Uzunluğu 1600 kilometreyi bulmaktadır. Tarih boyunca büyük depremler üretmiş, 1939 Erzincan depreminde 39 bin kişi hayatını kaybetmiştir. Bunun ardından birçok deprem yaşandı.”
– “1999'dan önce İstanbul'da bir depremin geleceğine dair uyarılar yapıldı fakat önlem alınmadı. Başbakan Bülent Ecevit'e yaptığı uyarılardan üç ay sonra Düzce depremi meydana geldi. O dönem batıda beklenen diğer bir deprem henüz yaşanmadı.”
– “1992'deki flora depreminin yanı sıra Bingöl Yedisu'da kırılmamış bir parça mevcut. Buradan 7’nin üzerinde bir deprem olması kaçınılmaz. Yakın veya çok uzak gelecekte, belki 5 sene, belki 50 sene sonra ama elbette olacaktır. Marmara Bölgesi'nde de kırılmamış faylar mevcut ve bunlar bir gün mutlaka kırılacaktır.”
“6 Şubat Depremi Bilinen Bir Olaydı, Sonuç Değişmedi”
Prof. Dr. Tüysüz, Doğu Anadolu Fay Hattı ve 6 Şubat 2023'te gerçekleşen Kahramanmaraş depremleri hakkında önemli bilgiler sundu:
– “Doğu Anadolu Fayı da önemli bir faydır. Uzunluğu 650 kilometreyi buluyor. Tarihsel olarak 1513 yılında burada deprem meydana geldi. Yine, deprem açısından tehlikeli bir bölge olduğu konusunda sürekli uyarılarda bulunulmuştur.”
– “24 Ocak depremi ve 6 Şubat depremi bilinen durumlar. Gelecekteki depremlerin olacağı kesin ama zamanları belirsiz. Meslektaşlarım adına bu noktayı defalarca dile getirdim ve sonuç henüz değişmedi.”
– “Adıyaman'dan başlayarak Antakya’ya kadar, 6 Şubat'ta saatler sonrasında Elbistan'da faylar kırıldı ve her biri 7.8 ve 7.6 büyüklüğünde depremler üretti. Bu durum oldukça ağır bir hasar yarattı.”
“Marmara'da 7'nin Üzerinde Deprem Beklentisi Var”
Prof. Dr. Tüysüz, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın Marmara bölgesinde de 7'nin üzerinde depremler beklendiğini vurgulayarak şunları aktardı:
– “Depremin tam yerini belirlemek zor olabilir, ancak İstanbul'da yaşanan tarihlerdeki depremler, özellikle Bizans döneminde, 49 gibi Osmanlı döneminde 52 tane hissedilmiş deprem kaydı bulunmaktadır.”
– “Marmara bölgesinde gerçekleştirilen bilimsel çalışmalara göre artık 7 ve üzerine çıkabilecek büyük bir deprem beklentisi mevcuttur. Bazı kişiler, ‘Deprem olmayacak’ gibi açıklamalar yapsa da bu görüşleri destekleyen herhangi bir bilimsel bilgi söz konusu değildir.”
– “Özetle, Marmara'nın 1509 ve 1766'daki büyük depremlerinin yaşandığı bölgede bir yeni deprem daha yaşanacaktır. Olası en yüksek büyüklük ise 7.2 veya 7.3 olarak öngörülse de, 7 büyüklüğü daima bir olasılık olarak durmaktadır.”
