ABD ordusunun, Başkan Donald Trump’ın talimatı doğrultusunda İran’a karşı uzun süreli ve kapsamlı askeri operasyonlar gerçekleştirmeye hazırladığı bildirildi.
Reuters'a konuşan ve planlamanın gizliliği nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen iki ABD’li yetkili, bu durumun ABD-İran ilişkilerinde şimdiye kadar yaşananlardan çok daha ciddi bir çatışmaya sebep olabileceğini belirtti.
Yetkililerin açıklamaları, Washington ile Tahran arasındaki devam eden diplomatik ilişkilerin önemini ve olası riskleri artıran bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Diplomasi ve Askeri Yığınak Aynı Anda
ABD ve İranlı diplomatlar, geçtiğimiz hafta Umman’da İran’ın nükleer programı çerçevesinde diplomasiyi yeniden canlandırmak için bir araya geldi. Bu görüşmeler, Trump yönetiminin bölgede askeri varlığını artırmasının ardından, yeni bir askeri harekat konusundaki endişelerin yükseldiği bir dönemde yapıldı.
ABD’li yetkililer, Pentagon'un Orta Doğu’ya bir uçak gemisi daha gönderdiğini ve bununla birlikte binlerce asker, savaş uçakları, güdümlü füze destroyerleri ile hem saldırı hem de savunma amaçlı unsurların da bölgeye geldiğini belirtti.
Trump, Cuma günü Kuzey Karolina’daki bir askeri üste ABD askerlerine hitap ederken, İran’la bir anlaşma yapmanın “zor olduğunu” ifade etti. Trump, “Bazen korku gereklidir. Durumu gerçekten çözecek tek şey bu” şeklinde konuştu.
Tüm Seçenekler Masada
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, olası bir uzun süreli askeri operasyon için yapılan hazırlıklar hakkında, “Başkan Trump’ın İran konusunda tüm seçenekleri masada” dedi. Kelly, Trump’ın farklı görüşleri dinlediğini fakat nihai kararın ABD'nin ulusal güvenliği doğrultusunda verildiğini vurguladı. Pentagon ise konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.
Geçen yıl ABD, İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırılar sırasında bölgeye iki uçak gemisi göndermişti. Bununla birlikte, Haziran ayında gerçekleştirilen ve “Midnight Hammer” olarak adlandırılan operasyon, ABD'den kalkış yapan hayalet bombardıman uçaklarıyla yapılan tek seferlik bir saldırı olarak kaydedildi. İran, bu operasyona karşılık olarak Katar’daki bir ABD üssüne sınırlı bir misilleme gerçekleştirmişti.
Riskler ve Misilleme Endişesi
Yetkililer, şu an yürütülen askeri planlamanın çok daha karmaşık olduğunu ifade ediyor. Olası uzun süreli bir harekatta, ABD’nin yalnızca İran’ın nükleer altyapısını değil, devlet ve güvenlik kurumlarına ait tesisleri de hedef alabileceği bildiriliyor.
Uzmanlara göre, önemli bir füze kapasitesine sahip olan İran’a karşı yapılacak böyle bir operasyon, ABD güçleri için oldukça yüksek riskler taşıyor. İran’ın olası misillemeleri ise bölgesel bir çatışma olasılığını ciddi şekilde artırıyor.
Yetkililer, ABD’nin İran’dan karşılık beklediğini ve bunun, karşılıklı saldırılar ve misillemelerle zaman içinde yayılabilen bir çatışma sürecine dönüşebileceğini belirtti. Beyaz Saray ve Pentagon, misilleme ve bölgesel çatışma riskiyle ilgili soruları yanıtsız bıraktı.
Bölgesel Gerilim ve İran’ın Tutumu
Trump, İran’ın nükleer ve balistik füze programları ve ülke içindeki muhalefete yönelik baskılar gerekçesiyle daha önce Tahran’ı bombalama tehdidinde bulunmuştu. Perşembe günü yaptığı açıklamada diplomatik bir çözümün alternatifinin “çok travmatik” olacağını söyledi.
İran Devrim Muhafızları, İran topraklarına yönelik bir saldırı olması durumunda ABD’nin bölgedeki askeri üslerini hedef alabilecekleri uyarısında bulundu. ABD'nin Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’de askeri üsleri bulunuyor.
Öte yandan, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Çarşamba günü Washington'da Trump ile bir araya gelerek, İran ile olası bir anlaşmanın “İsrail için hayati unsurlar” içermesi gerektiğini ifade etti.
İran ise nükleer programına yönelik kısıtlamaları, yaptırımların kaldırılması karşılığında görüşmeye açık olduğunu, ancak bu sürecin füze programıyla ilişkilendirilmesine onay vermediğini açıkladı.
