Sefaletimiz büyüyor

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Gelir ermemesi, peş peşe gelen zamlar, artan pahalılığı ve işsizlik vatandaşın canını yakıyor. Milyonlarca vatandaş gıda, ısınma ve kira, elektrik gibi temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Resmi rakamlara göre, Türkiye’de 3 milyon 991 bin 766 haneye her ay 5 bin 50 TL sosyal yardım yapılıyor. Hanelerde ortalama dört kişinin yaşadığı varsayımıyla, sosyal yardımlarla geçinen kişi sayısının yaklaşık 16 milyona ulaştığı hesaplanıyor.

Genişletilmiş Sefalet Endeksi (GSE), 2026 Şubat’ta geçen yılın aynı dönemine göre 8.89 puanlık artışla 115.99’a çıkarak vahim noktaya ulaştı.

TABLO KÖTÜYE GİDECEK

Asıl büyük sıçrama ise GSE’nin TÜFE bazlı gıda enflasyonunda görüldü. GSE, TÜFE Gıda 2025 Şubat’ta 97.86 seviyesindeyken arada geçen bir yılda 20.33 puanlık artışla 118.19 seviyesine yükseldi. Bu durum gıda fiyatlarının istikrarlı bir şekilde arttığını ve dar gelirlinin gıdaya ulaşımının her geçen gün azaldığını da gözler önüne seriyor. TOBB ETÜ Sosyal Politikalar Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin (SPM) Ekonomik Zorluk Analizi’ne göre Klasik Sefalet Endeksi de 67.88 puandan 74.01 puana fırladı. 2026’da kırılgan yapı daha da belirgin hale geldi. Enflasyon ve işsizlikteki artış bu tabloyu daha da kötüleştirecek.

43.8 MİLYON KİŞİ BORÇLU

Türkiye’de Mart 2026 itibarıyla geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 109 bine çıkarken, 3.8 milyon kişi haftalık 40 saatten az çalışıyor ve daha fazla çalışmak istiyor. Türkiye’de 5.4 milyon kişi ise çalışmak istemesine rağmen iş bulamıyor. Her 10 işsizden 8’i işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor. Geçimini borçla sürdürenlerin sayısı da katlanarak artıyor. Bireysel kredi borçlusu sayısı 43.8 milyona yükselirken, ülkedeki her 2 kişiden biri kart borçlusu. Tasfiye olunacak alacaklar da katlanarak artarken, kişi başı borç 138 bin 269 TL’ye çıkarak 5 asgari ücrete dayandı.

Açlık sınırının 32 bin 792 liraya çıktığı Türkiye’de vatandaş çarşı pazardan eve eli boş dönüyor. Türk-İş’e göre mart ayında yoksulluk sınırı 106 bin 815 liraya yükseldi. Asgari ücretin 28 bin 75 TL olduğu ülkede, bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ mart ayında 42 bin 585 liraya çıktı.

Geçici narkoz etkisindeyiz

Altınbaş Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu’na göre, reel gelirler her geçen gün eriyor. Vatandaş borç tuzağında. Kozanoğlu, satın alma gücü düştüğü halde insanların kredi kartı ve kart harcamalarına yöneldiğini vurgulayarak, “1.7 milyon kişi bireysel kredi borcunu 1.8 milyon kişi kredi kartı borcunu ödeyemez durumda. Aileleriyle birlikte düşünüldüğünde yaklaşık 10 milyon kişi borcunu döndüremiyor. Buna rağmen halkta bir narkoz etkisi yaratıldı. İnsanlar artık en azından işsiz değilim hapiste değilim deme noktasına geldi. Reel gelirler her geçen gün eriyor. Orta Doğu’daki savaşla birlikte daha fazla fiyat artışları göreceğiz. Hayatımız giderek daha da kötüleşiyor” ifadelerini kullandı.