ABD'de yüzlerce ebeveyn, genç ve yerel okul, sosyal medya platformlarının “gençleri bağımlı hale getirmek için tasarlandığı” ve “ruh sağlığına zarar verdiği” iddiasıyla Meta, Snapchat, TikTok ve YouTube'a karşı dava açtı.
Bu bağlamda, bu hafta Los Angeles'ta görülen ilk “emsal dava” dikkat çekiyor. Sosyal medya şirketlerinin yöneticileri, “bağımlılık yaratan” tasarımlarının gençlere zarar verdiği iddialarıyla ilk kez jüri önüne çıkacaklar.
İLK DAVANIN DETAYLARI: 10 YAŞINDA BAŞLADI
Ele alınan ilk davada, kendini KGM olarak tanıtan 20 yaşındaki bir gencin durumuna odaklanılıyor. Davacı, sosyal medyayı 10 yaşında kullanmaya başladığını ve platformların “bağımlılık yaratan tasarımı” nedeniyle fiziksel ve duygusal zarar gördüğünü belirtiyor.
Bu davanın, sonraki 22 davaya emsal olacağı ifade ediliyor. Dava sürecinin 6 ila 8 hafta sürmesi bekleniyor. Snapchat ve TikTok, davacı ile uzlaşmaya çalışırken, Meta ve YouTube yargı yoluna devam etmeyi tercih ediyor.
Bu davada Meta CEO'su Mark Zuckerberg, YouTube CEO'su Neal Mohan ve Instagram Başkanı Adam Mosseri ifade verecek.
'BENZERİ GÖRÜLMEMİŞ BİR DURUM'
Davacılar, sosyal medya platformlarına sadece tazminat talebiyle dava açmadılar. Aynı zamanda, mahkemeden bu platformların güvenlik standartlarının artırılması için zorunlu kararlar çıkarmasını talep ediyorlar.
Hukuk uzmanları, davaların bu yönünü 1990'larda görülen tütün davalarıyla karşılaştırıyor.
DAVACILARIN İDDİALARI NELER?
Davacılar, şirketlerin “sonsuz kaydırma”, “otomatik oynatma”, “algoritmik içerik akışı” ve “sürekli bildirim” gibi yöntemlerle kullanıcı etkileşimini, kullanıcıların iyiliğinin önünde gördüğünü savunuyor. Ancak şirketler, “sosyal medya bağımlılığı”nın kesin bir bilimsel tanımının olmadığını ve sorunun platform tasarımından değil, üçüncü taraf içeriklerinden kaynaklandığını belirtiyor. Ayrıca ebeveyn kontrolü ve çocuk hesapları gibi güvenlik önlemlerinin alındığını vurguluyorlar.
SKANDAL BELGELER AÇIĞA ÇIKMIŞTI
İngiliz haber ajansı Reuters, geçmişte Instagram çalışanlarının şirket içi yazışmalarında uygulamayı “uyuşturucu”ya benzettiğini ortaya çıkarmıştı. Meta ise bu ifadelerin bağlamından koparıldığını savundu.
BİLİMSEL GÖRÜŞLER NEDİR?
“Sosyal medya bağımlılığı” teriminin tanımı, psikiyatrinin temel derlemesi olan Ruh Sağlığı Bozukluklarının Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nda (DSM) yer almıyor. Fakat uzmanlar, gençlerde sosyal medya kullanımının sonucu olarak “kompulsif bozukluk” ve “ciddi problemler” gözlemlendiğini ifade ediyor. Tartışmalar, bunun bağımlılık mı yoksa problemli kullanım mı olduğu noktasında sürüyor.
DAVACILAR ZAFER KAZANIR MI?
Hukukçular, mahkeme kararının ne olursa olsun davaların temyize götürüleceğini öngörüyor. Ancak jüri tarafından verilecek kararların, sosyal medya şirketlerinin tutumunda değişikliğe neden olabileceği düşünülüyor.
