İnsan hakları kuruluşu Rawadari, Taliban'ın uygulamaya koyduğu yeni ceza ve yargılama düzenlemelerinin çocuklara yönelik şiddeti yeterince ciddiye almadığını, köleliği dolaylı olarak kabul ettiğini ve muhalifler için idam cezasının önünü açtığını bildirdi.
Rawadari'nin belirttiğine göre, Taliban'ın mahkemelerde hangi davranışların suç sayılacağına ve hangi durumlarda ceza verileceğine dair hazırladığı yeni metinde çarpıcı detaylar yer almakta.
ÇOCUKLARA YÖNELİK CİNSEL ŞİDDET SUÇ SAYILMADI
Örneğin, 30'uncu maddede çocuklara yönelik yalnızca “kırık kemik ya da deri hasarı” gibi sonuçlar doğuran fiziksel şiddete yasak getirildiği belirtiliyor. Ancak çocuklara karşı diğer fiziksel, psikolojik ve cinsel şiddet biçimleri açıkça suç olarak tanımlanmamış durumda.
Ayrıca, kanunun 48'inci maddesinde bir babanın “10 yaşındaki oğlunu namazı ihmal ettiği için cezalandırabileceği” ifade edildi.
KÖLELİK DOLAYLI OLARAK TANINDI
Taliban'ın ceza yasalarında kölelik doğrudan kabul edilmese de, Rawadari 4'üncü ve 15'inci maddelerde “köle” teriminin geçtiğine dikkat çekiyor.
Yasaların bir maddesinde “Hudud suçu öngörülemeyen eylemlerde, fail ister özgür ister köle olsun, ceza takdir edilir” ifadesinin yer aldığı vurgulandı.
MUHALİFLERE İDAM TEHDİDİ
Rawadari'nin raporuna göre, Taliban mahkemeleri “isyancı” olarak tanımlanan bireyler için idam cezası verme yetkisine sahip bulunmakta. Söz konusu yasada, “isyancının neden olduğu zararların kamuya yönelik olduğu” ve “bu zararın kişi öldürmeden telafi edilmeyeceği” belirtiliyor.
Ayrıca, kanunun 4'üncü maddesinin 6'ncı fıkrası, vatandaşlara “bir günah işlendiğini gördüklerinde kendilerinin ceza verme hakkına sahip olduğunu” bildiriyor.
Taliban karşıtı olayları izleyen ancak yetkililere bildirmeyen kişilerin iki yıl hapis cezasına çarptırılacağı da ifade edildi.
SINIFLA BELİRLENEN CEZALAR
Rawadari, Taliban'ın ceza sisteminin toplumu dört farklı sınıfa ayırdığını belirtiyor: din alimleri, elitler, orta sınıf ve alt sınıf. Suçlara verilecek cezanın türü ve ağırlığı, bireylerin ait olduğu sınıfa göre farklılık gösteriyor. Örneğin, bir din alimi suç işlerse yalnızca nasihatla yetinilmesi söz konusu iken, alt sınıftan birinin suç işlemesi durumunda hapis ve fiziksel ceza uygulamak öngörülüyor.
DANS ETMEK VE İZLEMEK YASAK
Kanunun 59'uncu maddesi, “dans etmek ve dans edenleri izlemek” eylemlerini suç sayıyor. Ancak dansın tanımının yapılmamış olması dikkat çekici bir ayrıntı. Benzer şekilde, 13'üncü maddede “ahlaksızlık mekanlarının” yıkılmasına izin verileceği belirtiliyor ancak “ahlaksızlık” kavramının net bir şekilde tanımlanmadığı görülüyor. Rawadari, bu durumun berber dükkanları ve güzellik salonlarının keyfi bir biçimde kapatılmasına yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
