Dünya Doğayı Koruma Birliği'nin (IUCN) kırmızı listesinde “nesli tehlike altında” olarak kategorize edilen caretta caretta deniz kaplumbağalarının Akdeniz'deki en büyük ve önemli yuvalama alanları Antalya'nın kıyılarında yer alıyor. Bu bölgelerde, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 6'ncı Bölge Müdürlüğü ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın önderliğinde üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, yerel halk ve gönüllülerin katılımıyla uzun süreli koruma ve izleme çalışmaları gerçekleştiriliyor.
Sahillerde Birçok Önlem Alınıyor
Bu kapsamda her yıl halkın yanı sıra kente gelen yerli ve yabancı turistlere bilgilendirme ve eğitim faaliyetleri düzenleniyor. Bunun yanısıra, kumsallara gece giriş, ateş yakma, çadır kurma gibi çeşitli yasaklar ve araçla giriş kısıtlamaları uygulanıyor. Ancak tüm bu önlemlere rağmen, hem denizde yetişkin carettaların hem de kumsalda yuvaların zarar görmesi ve yavruların ölümüne yol açan çok sayıda olay yaşanıyor.
Binlercesi Yumurta Aşamasında Yok Oluyor
Bu yıl Antalya'da Belek, Side-Kızılot, Kumluca, Demirtaş, Gazipaşa, Kale, Çıralı-Olimpos ve Lara-Kundu gibi yuvalama alanlarında toplam 9,160 adet yuva oluştu ve bu yuvalardan yaklaşık 430,000 yavru caretta denizle buluştu. Ancak bilimsel veriler, bu yavrulardan sadece 500-800 civarının erişkinliğe ulaşabileceğini gösteriyor. Özellikle bu yıl binlerce yavru, yumurtadan çıkamadan yok oldu.
Tahribatın En Önemli Üç Nedeni
Bu yuvaların tahribatında en büyük nedenin tatilcilerin satın alıp, bakamadıkları ve sahillere bıraktıkları başıboş köpekler olduğu belirtildi. İkinci sırada ise tilkiler, üçüncü sıradaysa bazı otel çalışanlarının touristlere göstermek amacıyla yuvaları açmaları gösterildi.
Bu Yılın Tahribat Sayıları
2025 yılı deniz kaplumbağaları koruma ve izleme çalışmaları verilerine göre, Antalya'daki yuvalama alanlarında toplam 9,160 yuva oluşturulurken, bu yuvalardan 994'ü tahrip edildi. Kumsallara göre yuvadan tahrip sayısı şu şekildedir; Belek yuvalama kumsalında 3,150 yuvadan 300'ü, Side-Kızılot'ta 2,815 yuvadan 254'ü, Kumluca'da 1,070 yuvadan 92'si, Demirtaş'ta 375 yuvadan 75'i, Gazipaşa'da 299 yuvadan 35'i, Patara'da 756 yuvadan 152'si, Çıralı-Olimpos'ta 124 yuvadan 6'sı, Kale'de 171 yuvadan 45'i, Lara-Kundu'da ise 400 yuvadan 35'i tahrip edilmiştir.
En Önemli Sebep: Başıboş Köpekler
Antalya'da Lara-Kundu'dan başlayıp, Belek, Boğazkent, Denizkent ve Kızılot kumsalları boyunca toplamda 65 kilometrelik alanda koruma ve izleme çalışmaları gerçekleştiren EKAD'ın başkanı Hacettepe Üniversitesi'nden Dr. Ali Fuat Canbolat, bu yuvaların tahrip olmasının en temel sebebinin başıboş köpekler olduğunu açıkladı. Dr. Canbolat, “İnsanlar yazın tatil için gelip sahillerde bıraktıkları köpekleri unutuyor. Eğer bu hayvanı sahiplendiyseniz ona sahip çıkmalısınız. Yoksa, aç kalan köpekler bir araya gelir ve gruplar oluşturur,” dedi.
EKAD olarak koruma çalışmalarını yürüttükleri Belek'te 300, Kızılot'ta ise 254 yuvaların tahrip olduğunu belirten Canbolat, “Bu zararlar çoğunlukla başıboş köpekler yüzünden oluyor. Hayvan aç kalıyor, yumurtaları yiyor ve yuvayı tahrip ediyor. Bu durum insanların sorumluluğundadır. Eğer sahip olamayacaksanız, bu hayvanları almayın ya da bir barınağa bırakın” şeklinde konuştu.
Birçoğu İnsana Alışmış Irk Köpekler
Sahillerde, doğal yaşama bırakılan bu köpeklerin neredeyse tamamının cins köpekler olduğunu belirten Canbolat, “Bu köpekler doğada bulunmamalı. Yanıma geldiğinde kaçmıyor, çünkü insana alışmışlar. Bu durumun sorumluluğu köpeklerin değil, bu yanlışları yaşayan insanlarındır” diyerek konuya dikkat çekti.
