CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, Ulusal Süt Konseyi’nin (USK) litre başına 22 lira 22 kuruşluk net çiğ süt tavsiye fiyatını değerlendirerek önemli açıklamalarda bulundu.
Son yıllarda çiğ süt fiyatlarının sürekli üretim maliyetlerinin altında kaldığını vurgulayan Genç, “Bu sadece bir fiyat tartışması değil, Türkiye’de hayvancılığın geleceği meselesidir” dedi.
Genç’in, USK verileri ve üretici maliyet çalışmalarına dayanan karşılaştırmalı tablosuna göre, 2022 ve 2023 yılları arasında USK’nin tavsiye ettiği maliyetle üretim maliyeti arasında 1 liranın altında bir fark bulunurken, 2024’ten itibaren bu fark katlanarak arttı.
2024 yılında USK çiğ süt tavsiye fiyatı 14 lira olarak belirlenmişken, üretim maliyeti bu fiyatın 3 lira üzerinde yani 17 lira olarak gerçekleşti. 2025'te ise üretim maliyeti, 17,15 lira olarak açıklanan tavsiye fiyatından 3,85 lira fazla olarak 21 lira oldu. 2026 yılı için USK’nin tavsiye ettiği fiyat 22,22 lira olarak belirlenirken, çiğ sütün üretim maliyeti 23,77 lira olarak kaydedildi.
'Yine 'Zarar Üret' Deniliyor'
Tabloyu değerlendiren Genç, şunları ifade etti:
“Rakamlar ortada. Beş yıldır üretici, sattığı her litre sütte zarar ediyor. 2024’te zarar 3 lirayı geçti, 2025’te neredeyse 4 liraya dayandı. 2026 için açıklanan fiyat da maliyetin altında kaldı, üretici litre başına ortalama 1,5 TL zarar etti. Yani üreticiye yine ‘zararına üret’ deniliyor.”
Birçok bölgede üreticiler, 22 lira açıklanmış olmasına rağmen sütünü daha düşük bir fiyattan satmak zorunda kalıyor. Tavsiye fiyatı kağıt üzerinde kalırken, piyasadaki fiili fiyat daha da aşağıda oluşuyor. Üreticiler, hem maliyetin altında hem de tavsiye fiyatının altında satış yapmak zorunda kalıyorlar.
Yem, elektrik, mazot, veterinerlik, işçilik ve bakım-onarım gibi masraflar son bir yıl içinde katlandı. Bugün sıcak çiğ sütün üretim maliyeti 23 liranın üzerine çıkmış durumda. Ayrıca, bu maliyetin içinde soğutma, nakliye ve hizmet bedelleri yer almıyor. Üreticinin borcunu ödeyebilmesi, hayvanını yenileyebilmesi ve işletmesini sürdürebilmesi için çiğ sütün en az 27 TL seviyesinde olması gerekiyor. Bu fiyatın altındaki her rakam, üretimi yavaş yavaş tasfiye etmek anlamına geliyor.”
'Süt Verimi Yüzde 15-20 Düşmüş Durumda'
Genç, son dönemde hayvancılık sektörünü etkileyen şap vakalarına da dikkat çekerek şunları söyledi:
“Bazı bölgelerde hastalık nedeniyle süt verimi yüzde 15–20 düşmüş durumda. Üretim zaten daralıyor, maliyet artıyor ve fiyatlar düşük kalıyor. Bu durum devam ederse, birkaç yıl içinde Türkiye sütü ve eti ithalatla konuşur hale gelecektir.
Mevcut fiyat politikası ne üreticiyi koruyor ne de tüketiciyi. Üretici zor durumda kalırken, tüketici pahalı ürünler almak zorunda kalıyor; kazanan sadece aracılar oluyor. Çiğ süt fiyatlarının maliyet esaslı, şeffaf ve üretimi koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde bu kriz derinleşebilir.”
