Teşviğin aktığı Doruk, tek kuruş vergi ödememiş

NİSANUR YILDIRIM / NEFES

İşçilerin haklarını ödemeyen Yıldızlar SSS Holding’e bağlı Doruk Madencilik’in devletten aldığı teşvikler ve kaçırdığı vergiler ortaya çıktı. TEİAŞ, enerji kapasite mekanizması adı altında iki yılda 131,2 milyon TL’yi Doruk Madencilik’e ödedi. Şirket, iki yılda devletten aldığı milyonlarca teşviğe rağmen üç yıl boyunca tek kuruş kurumlar vergisi ödemedi. Yıldızlar patronunun işçilere ödemesi gereken para ise ortalama 300 milyon TL.

Bağımsız Maden İş üyesi Doruk Madencilik işçileri, hakları ve ödenmeyen ücretlerini almak için Kurtuluş Parkı’nda başlattıkları açlık grevinde bir haftayı geride bıraktı. Yıldızlar SSS Holding’e ait olan Doruk Madencilik, işçilerin haklarını ödemezken devletten aldığı teşvikler ortaya çıktı. Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), “enerji kapasite mekanizması” adı altında elektrik sisteminde arz güvenliğini sağlamak ve sürdürülebilir üretimi desteklemek amacıyla üretim tesislerine ödeme yapıyor. Bir başka ifadeyle, TEİAŞ, elektrik üretmese bile enerji santrallerine para ödüyor. TEİAŞ, 2024 yılında 44,7 milyon TL ve 2025 yılında 86,5 milyon TL olmak üzere iki yılda Doruk Madencilik ve Elektrik Üretim Sanayi Ticaret A.Ş.’ye enerji kapasite mekanizması için toplam 131,2 milyon TL ödedi.

TEK KURUŞ VERGİ ÖDEMEDİ

Öte yandan, işçilerin haklarını ödemekte direten Doruk Madencilik, iki yılda devletten aldığı milyonlarca teşviğe rağmen 2022, 2023 ve 2024 olmak üzere üç yıl boyunca tek kuruş kurumlar vergisi ödemedi. Şirketin hem kamudan teşvik alıp hem de vergi kaçırması, Türkiye’deki patronların gerçek yüzünü gözler önüne serdi. Ayrıca birçok patronun da vergi indirimlerinden yararlandığı biliniyor.

İŞÇİYE YATAN PARA ORTALAMA 30-50 BİN TL

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Doruk Madencilik’in işçilere toplam 36 milyon TL ödeme yaptığını, patronun kalan kısmını ise haftaya ödeyeceğini duyurdu. Fakat işçilerin ücret, kıdem-ihbar tazminatları, sendikal alacaklar gibi pek çok kalemde yaşadığı hak kaybı çok daha fazlası. NEFES’in edindiği bilgilere göre, maden işçilerinin hesaplarına yatan ortalama tutarın 30-50 bin TL bandında olduğu ortaya çıktı. 3213 sayılı Maden Kanunu’na göre, madencilerin ücretleri asgari ücretin 2 katından az olamıyor. Bu hesaba göre, madencilerin ücretlerinin en az 56 bin 150 TL olması gerekiyor. Doruk Madencilik işçilerinin ortalama ücretleri ise 60-63 bin TL civarında seyrediyor. Yıldızlar Holding’in işçilere şu ana kadar yaptığı ödeme bir ücrete bile denk değil.

ORTALAMA 300 MİLYON TL ÖDEME

Öte yandan, maden işçilerinin özlük haklarıyla beraber ortalama 1-1,5 milyon TL alacağı olduğu hesaplanıyor. Yaklaşık 180-200 işçinin çalıştığı Doruk Madencilik’te, Yıldızlar Holding patronu Sebahattin Yıldız’ın işçilere yaklaşık 300 milyon TL ödeme yapması gerekiyor. Ayrıca, Doruk Madencilik, Şubat 2026’da 300 milyon TL sermaye artışına giderek sermayesini 380 milyon TL’ye çıkardı. İşçilere ödeyeceği toplam paranın, tek kalemde yapılan sermaye artışına denk olması dikkati çekti. Patronun halen alacakları taksitlendirmesi, bu kadar az bir tutarı işçilere ödememesi kamuoyunda tepki topladı.

MADEN RUHSATI KRALI

İşçilerin ücretlerine çöken Yıldızlar SSS Holding, aynı zamanda memleketin toprağına ve doğasına da çöken bir maden ruhsatı kralı. Şirketin faaliyet raporuna göre, Yıldızlar’ın 1433 adet arama, 577 adet işletme ruhsatı talepli ve 354 adet işletme olmak üzere toplam 2 bin 364 adet maden ruhsatı bulunuyor. Bu ruhsatların 497’si endüstriyel hammaddelerden, bin 662’si metalik madenlerden, 205’i ise enerji madenlerden oluşuyor.

DİSK’E BAĞLI 11 SENDİKADAN DESTEK

Aralarında Birleşik Metal-İş, DİSK Basın-İş, Sosyal-İş, Enerji-Sen’in de bulunduğu DİSK’e bağlı 11 sendika, Doruk Madencilik işçilerini Kurtuluş Parkında dün ziyaret etti. Sendikalar adına ortak açıklamayı okuyan DİSK Basın-İş Genel Başkanı Turgut Dedeoğlu, “Türkiye, Soma maden faciası gibi acılarla dolu bir madencilik geçmişine sahipken bugün hala işçilerin en temel hakkı olan ücret için sokaklara çıkmak zorunda kalması, bu düzenin değişmediğini gösteriyor. Yerin altında ölümle burun buruna çalışan işçilerin, yerüstünde açlıkla terbiye edilmeye çalışılması kabul edilemez” dedi. Bağımsız Maden İş Sendikası avukatı Mert Batur ise “Açlık, bu ülkede utandırılıyor. Aç, yoksul insanlar ailelerine, çocuklarına, çevrelerine, borcu olan insanlara karşı utandırılıyorlar. Açlık utandırılmamalı. Açlar açığa çıkmalı, yoksullar yola çıkmalı, çıplaklar bağırıp çağırmalı. Bizim başka kurtuluşumuz yok” diye konuştu. Doruk Madencilik işçileri, bugün saat 12.00’de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına yürüyecek.