Tezgahlar böyle zam görmedi

SONGÜL DALGIÇ BİLGİLİ / NEFES

Gıdada zamların ardı arkası kesilmiyor. İthalata dayalı tarım politikaları, kuraklık, geçen yıl yaşanan zirai don ve enflasyonist etkilerle gıdada fiyatlar hızla yükseliyor. Mart ayında yıllık resmi enflasyon oranı yüzde 30.87 olarak açıklanırken, gıda enflasyonu yüzde 32.36 arttı. TÜRK-İŞ’in hesaplamasına göre Mart 2026 itibariyle dört kişilik bir ailenin gıda harcamasındaki artış da, bir önceki aya göre yüzde 1.32 oldu. Yıllık ortalama artış yüzde 39.30, üç aylık artış ise yüzde 8.78 olarak gerçekleşti.

SAVAŞIN ETKİSİ BÜYÜK

TÜRK-İŞ’in açıkladığı açlık sınırına göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için aylık yapması gereken gıda harcaması 32 bin 792 TL’ye çıktı. Asgari ücretin 28 bin TL, ortalama emekli maaşının yaklaşık 23 bin 500 TL, ortalama memur maaşının ise 66 bin 500 TL civarında olduğu düşünüldüğünde, gıda harcamalarının vatandaşın bütçesi üzerindeki yükü de ağırlaşıyor.

Öte yandan son bir aydaki fiyat artışlarında en önemli etken, ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlayan savaş oldu. Enerji piyasalarındaki baskı, önce akaryakıt fiyatlarını ardından tezgahları vurdu. İran Savaşı’nın başladığı 28 Şubat’ta İstanbul’da benzinin litresi 58.28 TL iken 31 Mart’ta 62.57 TL’ye, motorinin litresi ise 60.33 TL’den 74.91 TL’ye yükseldi. Bu dönemde benzin fiyatı yüzde 7.3, motorin fiyatı ise yüzde 24 artış gösterdi. Bu durum, tarımda üretim ve lojistik maliyetlerini artırarak özellikle sebze fiyatlarındaki yükselişi destekledi.

YÜZDE 126 ARTIŞ

Her ay temel gıda ürünlerinde üretici, hal ve market fiyatlarındaki fiyat değişimlerini hesaplayan Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin son 3 aydaki verileri de mutfaktaki yangını gözler önüne serdi. Ocak-mart döneminde sivri biberin fiyatı 87.85 TL’den 225.52 TL’ye çıkara yüzde 156.7 ile fiyatı en çok artan ürün oldu. Karnabahar 39.50 TL’den 89.29 TL’ye yükselerek yüzde 126 artış gösterdi. Marul (adet) fiyatı 35.39 TL’den 79.10 TL’ye çıkarak yüzde 123.51 arttı. Patlıcan fiyatları 97.36 TL’den 178.99 TL’ye yükseldi ve yüzde 83.84 artış kaydetti. Domates ise 79.97 TL’den 123.46 TL’ye çıkarak yüzde 54.38 zamlandı. Patates yüzde 28.71, pırasa yüzde 26.59, ıspanak yüzde 20.94, havuç yüzde 18.11 oranında zamlandı.