TÜRKİYE İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), iki erkeğin, kafe, restoran ve müzik kulübü olarak faaliyet gösteren bir işletmedeki müzik etkinliğine biletleri olmasına rağmen “damsız giriş yapılamaz” denilerek içeri alınmamalarını cinsiyet temelinde ayrımcılık olarak değerlendirerek, işletmeye üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası uyguladı.
TİHEK'e başvuran kişi, arkadaşı ile birlikte 8 Şubat 2025’te kafe-restoran ve canlı müzik kulübü olarak hizmet veren bir işletmede düzenlenen müzik etkinliğine katılmak için gittiklerini ancak kapıda güvenlik görevlileri tarafından içeri alınmadıklarını belirtti. Görevlilerin “damsız giriş yapılamayacağı” gerekçesiyle içeri girmelerine izin verilmediğini ifade etti.
Başvuran, biletleri ibraz etmesine rağmen güvenlik görevlilerinin bilet ücretinin iade edilebileceğini söyleyerek, kendilerini mekandan uzaklaştırdığını aktardı. Başvuran, biletlerde veya etkinlik kurallarında iki erkeğin içeri alınmayacağına dair bir düzenleme bulunmadığını, sadece kadın ve erkek sayısının dengelenmesine dikkat edileceğine dair bir ifade yer aldığını belirtti ve duruma itiraz edip, işletmeye elektronik posta yoluyla şikayette bulundu.
İşletme tarafından verilen yanıtta, içerideki kadın-erkek dengesinin sağlanması ve kadın misafirlerin huzurunun korunması amacıyla bu tür uygulamaların yapılabileceği belirtildi. Başvuran, alkol tüketiminin yalnızca erkeklere özgü olmadığını ve kadınların da benzer şekilde rahatsızlık verebileceğini ifade ederek, uygulamanın cinsiyet temelinde ayrımcılık olduğunu savundu.
İŞLETME: AYRIMCI TUTUM YOK
İşletme avukatı tarafından TİHEK'e sunulan görüşte, etkinlik kurallarında “organizasyon şirketinin etkinlik için uygun görmediği kişileri bilet ücretini iade etmek kaydıyla içeri almama hakkına sahip olduğu” ve “organizasyon sahibinin kadın-erkek eşitliğini sağlamak amacıyla bilet ücretini iade etmek kaydıyla kişiyi içeri almama hakkını kullanabileceği” maddelerinin bulunduğu, bu kapsamda başvurana bilet ücreti iadesi yapılarak içeri almama hakkının kullanıldığı ifade edildi. İşletmede kadın-erkek eşitliğine aykırı herhangi bir ayrımcı tutum sergilendiği savunuldu.
ÜST SINIRDAN CEZA
TİHEK değerlendirmesinde, başvuranın yalnızca erkek olması nedeniyle mekâna alınmadığını ve bunun cinsiyet temelinde farklı muamele teşkil ettiğini belirtti. Kararda, erkeklerin alkol aldığında kadınları veya diğer müşterileri rahatsız edeceği yönündeki varsayımın toplumsal önyargılara dayandığı ve somut bir gerekçeye dayanmadığı vurgulandı. Ayrıca olası olumsuz durumların önlenmesi için güvenlik önlemlerinin artırılması gibi alternatif tedbirlerin uygulanabileceği ifade edildi. Kurul, söz konusu uygulamanın 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu kapsamında cinsiyet temelinde doğrudan ayrımcılık oluşturduğuna hükmetti. İhlalin niteliği, toplumsal önyargılara dayanan bir uygulama olması ve ayrımcılık yasağı ile korunmak istenen kamusal menfaat dikkate alınarak işletmeye üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına karar verildi.
'CİNSİYET TEMELLİ BİR AYRIMCILIK'
Avukat Ayşenur Akdemir Çelik, kararın önemine dikkat çekerek, “Gerek kadınlar gerekse erkekler, birçok eğlence mekanında ‘damsız giriş olmaz’ uygulamasının bulunduğunu bilmektedir ve mekanlar da giriş kurallarını bu doğrultuda belirlemektedir. Ancak somut olayda herhangi bir bireysel değerlendirme yapılmaksızın, yalnızca ‘damsız giriş olmaz’ denilerek, kişilerin mekâna alınmaması hukuken sorunlu görülmüştür. Bu durumun temelinde cinsiyet temelli bir ayrımcılık bulunmaktadır. Mekan işletmesi savunmasında, bu uygulamanın kadın müşterileri korumak amacıyla yapıldığını ifade etmiştir. Ancak erkek müşterilerin potansiyel olarak zarar vereceği varsayımıyla hareket edilmesi ve bu önyargıyla yaklaşılması, toplumsal ayrımcılığa yol açmaktadır. Nitekim TİHEK’in söz konusu idari para cezasına hükmetmesinin temel nedeni de bu cinsiyet temelli ayrımcılıktır. Hükmedilen 256 bin TL’lik ceza oldukça yüksek olmakla birlikte, kararın yerinde olduğunu düşünüyorum” dedi.
