Türkiye'de Geçen Yıl 120 Milyon Ton Atık Oluştu

Türkiye İstatistik Kurumu, 2024 yılı için atık istatistiklerini kamuoyuna sundu.

Geçtiğimiz yıl Türkiye'de, imalat sanayi, maden işletmeleri, termik santraller, organize sanayi bölgeleri (OSB) ve hane halkları dahil olmak üzere toplam 120 milyon ton atık meydana geldi; bunun 42,2 milyon tonu tehlikeli atık olarak kaydedildi.

İmalat sanayi iş yerlerinde, 4,2 milyon tonu tehlikeli olmak üzere toplam 24,4 milyon ton atık toplandı. Bu atığın %70,1'i satılarak veya lisanslı atık işleme tesislerine gönderilerek değerlendirildi. Ayrıca, %12,1’i tesis içinde geri kazanıldı, %10,8’i düzenli depolama tesislerine yönlendirildi, %2,6’sı yakma tesislerine gönderilirken, %2,4’ü belediye veya OSB yönetimleri tarafından toplandı. Atığın %1,8’i iş yerinde depolandı ve %0,1'i diğer yöntemlerle bertaraf edildi.

Maden işletmelerinde ise dekapaj malzemesi/pasa hariç olmak üzere 40,5 milyon ton atık oluştu. Dekapaj malzemesi/pasa dâhil, toplam 1 milyar 61 milyon ton atığın %99,99’u mineral atıklardan oluştu. Toplam atığın %85,1’i pasa sahalarında, atık barajlarında ya da düzenli depolama tesislerinde bertaraf edildi; %12,5’i ocak içine geri dolduruldu, %2,4’ü ise diğer yöntemlerle geri kazanıldı ya da bertaraf edildi.

Termik santrallerde ise 10,4 bin tonu tehlikeli olmak üzere toplam 26,5 milyon ton atık oluştu. Bu atıkların %84,6’sını kül ve cüruflar, %15,4’ünü diğer atıklar oluşturdu. Atıkların %86,9’u kül dağı ve kül barajları veya düzenli depolama tesislerinde bertaraf edildi, %13,1’i lisanslı tesislere gönderildi veya maden/taş ocaklarının geri doldurulmasında kullanıldı.

OSB müdürlüklerinin altyapı hizmetleri, atık su arıtımı gibi idari faaliyetler sonucunda 196 bin tonu tehlikeli olmak üzere 397 bin ton atık ortaya çıktı. Oluşan atığın %95,5’i atık işleme tesislerine gönderildi, %4,5’i diğer yöntemlerle bertaraf edildi.

Türkiye'deki 1401 belediyeden 1392'sinde atık hizmeti sunuldu. Bu hizmetin verildiği belediyelerde toplanan 32,3 milyon ton atığın %88,9’u atık işleme tesislerine, %10,9’u belediye çöplüklerine yönlendirilirken, %0,3’ü diğer yöntemlerle bertaraf edildi. Belediyeler tarafından toplanan kişi başı ortalama günlük atık miktarı ise 1,09 kilogram olarak hesaplandı.

Belediyeler tarafından işletilen atık su arıtma tesislerinde 353 bin ton (kuru madde bazında) atık su arıtma çamuru meydana geldiği belirlendi.

Atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinde işlenen toplam 195 milyon ton atığın 139 milyon tonu bertaraf edilirken, 56 milyon tonu geri kazanıldı.

Düzenli depolama tesislerinde 138 milyon ton, yakma tesislerinde ise 448 bin ton atığın bertarafı gerçekleştirildi.

Beraber yakma (ko-insinerasyon) tesislerinde 4,7 milyon ton atık yakılarak enerji geri kazanımı sağlandı. Kompost tesislerinde 124 bin ton, diğer tesislerde ise toplam 51,5 milyon ton metal, plastik, kağıt ve mineral gibi atık geri kazanıldı.

Atık istatistikleri çerçevesinde, Türkiye genelindeki tüm belediyelerden, 50 ve üzeri çalışanı olan imalat sanayi iş yerlerinden, kurulu gücü 100 megavat ve üzeri tüm aktif termik santrallerden, altyapısı tamamlanmış tüm OSB müdürlüklerinden, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne referans yıl için üretim beyan eden maden işletmelerinden, lisanslı veya geçici faaliyet belgeli tüm atık bertaraf ve geri kazanım tesislerinden verilere ulaşıldı.