Adli vakalarda kayıp şahısların bulunması veya cinayet olaylarının çözülmesi süreçlerinde insan kafataslarına “yüz giydirme” veya “yeniden yüzlendirme” uygulamaları büyük bir öneme sahip.
Dünyada yalnızca üç ülkede bulunan antropoloji laboratuvarlarından biri olan Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Daire Başkanlığı Antropoloji Laboratuvarı, Anadolu Ajansı (AA) ekibine kapılarını açtı.
En karmaşık cinayetlerin aydınlatılmasına ışık tutan bu laboratuvar, yapılan “iskelet incelemesi”, “adli yaşlandırma” ve “yeniden yüzlendirme” çalışmaları aracılığıyla kayıp kişilerin kimliklendirilmesine, ölüm nedenlerine dair bilimsel verilere ulaşılmasına katkıda bulunuyor.
“Yüz giydirme” veya “yüzlendirme” olarak bilinen yeniden yüzlendirme uygulamaları, klasik kimliklendirme yöntemleriyle sonuç alınamayan durumlarda devreye giriyor.
Uygulanan “Manchester Yöntemi” ile kimliği belirsiz bireylerin kafataslarının yüz hatları, yüzde 90 oranında tespit edilmekte ve şekillendirilmektedir. Laboratuvar tarafından elde edilen resimler, 81 ildeki kayıp şahıs büro amirliklerine gönderiliyor.
Antropolojik inceleme uzmanı polis memuru Semih Bol, AA muhabirine verdiği demeçte, adli vakalarda karşılaşılan iskelet ve iskelet buluntularının kimliklendirilmesine yönelik üç temel alanda uzmanlık hizmeti sağlandığını vurguladı.
“İskelet incelemesi”, “adli yaşlandırma” ve “yeniden yüzlendirme”nin yapıldığı Antropolojik İnceleme Şube Müdürlüğü, 81 ilin tamamına hizmet verdiğini belirten Bol, “2011 yılından bu yana Ankara Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren antropoloji laboratuvarımız, Türkiye genelinden gelen adli vakalara bilimsel inceleme ve kimliklendirme hizmeti sunmaktadır. Laboratuvarımız Türkiye'deki tek laboratuvardır.” ifadelerini kullandı.
İskelet incelemelerinin kayıp şahısların kimliklendirilmesinde önemli ipuçları sağladığını kaydeden Bol, “Kemik yapılarının analizi ile bireyin yaşı, cinsiyeti, boyu, beslenme alışkanlıkları ve ölüm sonrası zamanı gibi bilgileri tespit edebiliyoruz.” dedi.
Adli yaşlandırma çalışmaları sayesinde kayıp, kaçırılan ya da uzun yıllardır aranan kişilerin bulunmasına yardımcı olduklarını ifade eden Bol, “Kayıp kişilerin en son bilinen fotoğraflarını bilimsel yöntemlerle güncelliyoruz. Böylece uzun süre önce kaybolmuş bireylerin bulunmasına katkı sağlıyoruz.” diye ekledi.
“Yeniden yüzlendirme” çalışmalarıyla ilgili bilgileri, Antropolojik İnceleme Şube Müdür Vekili Komiser Dr. Murat Öğdür paylaştı.
DNA, parmak izi ve diş kayıtları gibi beklenen sonuçlar alınamayan durumlarda son çare olarak yeniden yüzlendirme talebinin geldiğini belirten Öğdür, şu şekilde devam etti:
“Yeniden yüzlendirme talebiyle bizimle iletişime geçen kafataslarında önce anatomik referans noktalarını belirliyoruz. Daha sonra kas dokusunu yüze oturtuyoruz. Cilt dokusunu da yüze yerleştirerek kişinin ölmeden önceki son halinin görüntüsünü elde ediyoruz. Yüz görüntüsü oluşturulduktan sonra soruşturmacı birime son görüntünün görselini gönderiyoruz. Paylaşılan görüntüler kayıp şahsın ailelerine gösteriliyor. Bu sayede kişiye ulaşılmakta ve DNA örnekleriyle kimlik doğrulama testi yapılıyor. Böylelikle kayıp kişinin kimliklendirilmesi sağlanıyor. Kafatasının kimliği belirlendikten sonra olayın cinayet veya intihar olup olmadığı aydınlatılıyor.”
Kafataslarının üç boyutlu yazıcılarda birebir replikalarının çıkarılmasından sonra manuel yüzlendirme çalışmaları gerçekleştirildiğini belirten Öğdür, “Replikasını oluşturduğumuz kafatasları manuel olarak anatomik referans noktalarına göre şekillendirilir. Kas dokusu kafatasındaki yerlerine yerleştirilir ve cilt dokusu yaş aralıklarına göre deri kalınlığını baz alarak oluşturulması sağlanır ve yüzlendirme çalışmaları tamamlanır.” ifadelerini kullandı.
Antropolojik inceleme uzmanı polis memuru Semih Bol, 10 yıl önce Diyarbakır'da işlenen bir cinayetin “yeniden yüzlendirme” çalışmaları ile aydınlatıldığını anlattı.
Diyarbakır'ın Çermik ilçesinde 2015 yılında kırsal bir alanda cesedi yakılmış olarak bulunan ve kimsesizler mezarlığına defnedilen Gülizar B'nin iskeleti üzerinde “yeniden yüzlendirme” çalışması yapıldığını anlatan Bol, şu bilgileri verdi:
“Detaylı inceleme ve yeniden yüzlendirme çalışmalarımız sonucunda kişinin G.B. adlı kadına ait olduğunu tespit ettik. Kafatasındaki 'yeniden yüzlendirme' işlemi sonucunda G.B'nin ölmeden önceki yüz görüntüsünü ortaya çıkardık. Oluşturulan görsel ilgili birimlere ulaştırıldı ve bu birimler aile ile irtibata geçti.
Her yüzlendirme çalışması bizim için sadece bir kimliklendirme süreci değil, kaybolmuş bir hayat hikayesinin yeniden hatırlanması anlamına geliyor. Bilimin rehberliğinde kayıp yüzleri gün yüzüne çıkararak gerçeğe bir adım daha yaklaşıyoruz.
