ABD Başkanı Donald Trump'ın 20 Ocak'ta göreve başlamasının ardından uluslararası arenada yaptığı açıklamalar ve uyguladığı politikalar, 2025 yılına damgasını vurdu. Kanada'dan Venezuela'ya, İran'dan Nijerya'ya kadar birçok ülkeye yönelik sert söylemler ve stratejiler, dünya gündeminde çokça tartışıldı.
Trump'ın askeri ve diplomatik baskı araçlarını etkin bir şekilde kullanması, yalnızca ikili ilişkileri değil, hedef ülkelerin iç dinamiklerini de etkiledi.
KANADA
Trump, ikinci kez göreve başlamasıyla birlikte Kanada'ya karşı “ticaret savaşı” başlatarak, bu ülkenin 51. eyalet olması gerektiğini savundu. Dönemin Kanada Başbakanı Justin Trudeau'ya “vali” diye hitap etmesi, iki ülke arasındaki ilişkileri gerginleştirdi.
Eski ABD Başkanı Ronald Reagan'ın gümrük vergileri hakkında olumsuz görüş bildirdiği “sahte” reklam, iki ülke arasında sorun yarattı. Trump, bu reklam nedeniyle Kanada ile tüm ticaret görüşmelerini durdurduğunu ve tarife oranını yüzde 10 artıracağını duyurdu.
GRÖNLAND
Trump, Grönland'da Çin ve Rus gemilerinin varlığından rahatsız olduğunu ifade ederek, bu bölgeye sahip olmaları gerektiğini sürekli vurguladı. Danimarka yönetimi, Grönland'ın “satılık olmadığını” belirterek sürekli olarak adaya yatırım yapacaklarını açıkladı.
Danimarka, ABD'nin Grönland'da yürüttüğü etki kampanyası iddiaları üzerine, ABD maslahatgüzarını Dışişleri Bakanlığı'na çağırdı. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Avrupa Birliği'nin (AB) adaya ihtiyacı olduğunu belirterek, Trump'ın “ilhak hedefine” karşı AB ile işbirliği yapma çağrısında bulundu.
PANAMA KANALI
Trump, Panama Kanalı'nı da elde etmek istediğini belirterek, “Çin Panama Kanalı'nı işletiyor. Biz onu Çin'e vermedik, Panama'ya vermiştik ve geri alıyoruz” dedi. Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino, bu açıklamaları yalanlayarak, “Panama Kanalı'nın geri kazanım süreci doğru değil” ifadelerini kullandı.
VENEZUELA
Trump, Latin Amerika kökenli uyuşturucu kartellerine karşı ordunun askeri müdahalesini artırılması talimatını verdi. ABD'nin Karayipler'deki askeri hareketliliği önemli ölçüde arttı ve Ağustos sonunda Venezuela açıklarına denizaltı ve savaş gemilerinden oluşan büyük bir deniz gücü gönderdi.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ordunun Venezuela'da rejim değişikliği için hazır olduğunu belirtirken, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro, ülkenin milis gücünü seferber ettiğini açıkladı. Ayrıca, ABD'nin Cartel de los Soles isimli grubu “Yabancı Terörist Örgütler” listesine eklemesi üzerine Caracas, bu durumu müdahale için bahane arayışı olarak değerlendirdi.
NİJERYA
Trump, Nijerya'daki “Hristiyan katliamlarına göz yumulduğu” ifadeleriyle Nijerya'yı “özel endişe duyulan ülke” ilan etti. Bu açıklamasının ardından, ABD'ye yönelik yardımlar kesileceğini ve her türlü askeri gücün kullanılabileceğini belirtti.
Nijerya Devlet Başkanı Bola Ahmed Tinubu, ülkenin anayasal olarak dini özgürlüklerle yönetildiğini savunurken, iki ülkede 11 Kasım'da diplomatik normalleşme görüşmelerine başladı. Ancak ABD'nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı Mike Waltz, Nijerya'daki Hristiyanların hedef alındığı iddialarını yineledi.
MEKSİKA
Trump, göreve başladığı gün, “CBP One” adlı yasal göç uygulamasını kaldırdı ve Meksika sınırına 1500 ek asker göndermeye karar verdi. Meksika yönetimi ise Washington'ın “tek taraflı güvenlik politikaları” izlediğini savundu.
ABD basınında, Trump yönetiminin Meksika'da uyuşturucu kartellerini hedef alan bir harekat planladığı öne sürüldü. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, “Kendi topraklarımızda operasyonları biz yürütürüz” dedi.
KOLOMBİYA
Uyuşturucu ile mücadele gerekçesiyle Kolombiya'yı hedef alan Trump, bu ülkenin kokain üretiminde önemli bir konumda olduğunu ifade etti. Kolombiya Cumhurbaşkanı Gustavo Petro, Trump'ın ülkesini hedef alan sözlerine tepki göstererek, hükümeti döneminde 10.000'den fazla kokain üretim laboratuvarının imha edildiğini belirtti.
BREZİLYA
Trump, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'ya gönderdiği mektupta, Bolsonaro'ya karşı açılan davanın sonlandırılmaması halinde ürünlere yüzde 50 gümrük vergisi tehditinde bulundu. Lula, bu durumu “şantaj” olarak nitelendirerek, Trump'ın bu tarz uygulamaların ABD'li tüketicilere daha pahalıya mal olacağını savundu.
YEMEN
ACLED'in verilerine göre, Trump, Yemen'de başkanlığının ilk 6 ayında oldukça fazla hava saldırısı düzenledi. Bu saldırılar Husilere yönelik gerçekleştirildi ve Yemen'e 481 hava saldırısı yapıldığı kaydedildi.
İRAN
Trump, İran'a “maksimum baskı” uygulama yönünde kararname imzaladı. İki ülke arasındaki gerilimi azaltacağı düşünülen dolaylı görüşmelere rağmen Trump, Tahran'a yönelik sert mesajlar vermeye devam etti.
GÜNEY AFRİKA
ABD Dışişleri Bakanlığı, Güney Afrika'yı insan ticaretiyle mücadelede yeterli ilerleme kaydedilemediği gerekçesiyle “izleme listesine” dahil etti. Trump, G20 Zirvesi'nin Güney Afrika'da yapılmasını “rezalet” olarak nitelendirdi ve ülkedeki beyazlara yönelik şiddeti önleyemediği için Güney Afrika'nın G20 Zirvesi'ne davet edilmeyeceğini duyurdu.
Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramphosa ise Trump'ın ülkedeki beyaz azınlığa yönelik iddialarını temelsiz bulduğunu açıkladı.
