ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetiminin Ukrayna savaşını sona erdirmek için yürüttüğü müzakerelerde, planın temel hatları giderek belirginleşiyor. Amerikan gazetesi Washington Post'un aktardığı bilgilere göre, müzakereler üç ana başlık altında şekilleniyor: barış planı, güvenlik garantileri ve ekonomik toparlanma.
AB Üyeliği İçin Hedef Tarih Belirlendi
Planın en dikkate değer öğelerinden birinin, Ukrayna'nın 2027 yılı civarında Avrupa Birliği'ne katılması ihtimali olduğu ifade ediliyor. Bu önerinin bazı AB üyesi ülkelerde endişe yarattığı, ancak Trump yönetiminin Macaristan’ın itirazlarını aşabileceğine inandığı gelen bilgiler arasında.
Yetkililere göre, AB üyeliği Ukrayna'nın ticaret ve yatırım fırsatlarını artıracak ve devlet yanlısı şirketlerde yolsuzlukla mücadele etmeyi zorunlu kılacak.
Rusya İçin Güvenlik Garantileri Mevcut
Müzakere sürecinde, Rusya'nın anlaşmayı ihlal etmesi halinde Ukrayna'nın korunmasına yönelik “NATO'nun 5. maddesine benzer” güvenlik garantileri üzerinde durulduğu belirtildi. Bu madde, NATO üyesi bir ülkeye saldırı durumunda tüm üyelerin devreye girmesini öngörüyor.
Ukrayna'nın bu güvenlik garantisinin Washington tarafından imzalanmasını ve ABD Kongresi'nde onaylanmasını talep ettiği bildirildi. Ayrıca, Avrupa ülkelerinin de benzer güvenlik garantileri sağlaması planlanıyor. Ancak Trump'ın NATO'ya mesafeli duruşu, bu garantilerin güvenilirliğine dair endişelere yol açtı.
Kore Modeli Uygulanabilir
Görüşmelerde Ukrayna ordusunun büyüklüğünün de gündemde olduğu ifade ediliyor. Başlangıçta ABD, asker sayısının 600 binle sınırlı kalmasını önermişti; ancak bu sayı şimdi 800 bine çıkabileceği kaydedildi. Kiev ise anayasa gereği ordusunu daraltmayı reddediyor.
Anlaşma taslaklarında, Donetsk'ten Zaporijya ve Herson'a kadar uzanan alanda askerden arındırılmış bir bölge oluşturulması öngörülüyor. Ayrıca, bu hattın arkasında ağır silahların yasaklandığı bir güvenlik kuşağının kurulması planlanıyor.
Bölge, Kore Yarımadası'ndaki benzeri bir askerden arındırılmış bölge gibi sıkı bir denetime tabi tutulacak.
Toprak Tavizinde Zorluklar Yaşanıyor
Taraflar arasında en zorlu müzakere konusu, toprak tavizleri olduğu belirtiliyor. Rusya, hâlâ Ukrayna'nın kontrolündeki Donetsk'in yaklaşık yüzde 25'inin boşaltılmasını talep ediyor.
ABD'li müzakereciler, Ukrayna'nın önümüzdeki aylarda bu alanın çoğunu askeri olarak kaybetme riski ile karşı karşıya olduğunu, bu nedenle taviz verilmesi gerektiğini savunuyor. Ancak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, “hukuken toprak devretme yetkisi olmadığını” açıkladı. Bu çözüm için yine Kore modelinin gündeme geldiği ifade ediliyor; bu durum, fiili sınırların kabul edileceği ama hukuken hak iddiasından vazgeçilmeyeceği anlamına geliyor.
