ABD Başkanı Donald Trump'ın salı günü Kongre'de gerçekleştireceği Birliğin Durumu konuşmasında, ikinci döneminin ilk yılına dair gerçekleştirdiği icraatları vurgulaması bekleniyor. Bu esnada, kamuoyunda daha önce tartışma konusu olan “Proje 2025” belgesi yeniden gündeme getirilmiş durumda.
2024 başkanlık seçimlerinden aylar önce, Trump'ın muhafazakar düşünce kuruluşu The Heritage Foundation tarafından yayımlanan 900 sayfalık politika önerileri belgesi olan Proje 2025 ile arasına mesafe koyduğu biliniyor. O dönemde Trump, belgeyi kimin hazırladığını bilmediğini ve bazı önerilere karşı çıktığını ifade etmişti.
Yarısından Fazlası Hayata Geçti
BBC'nin haberine göre, Trump’ın ikinci döneminde uygulamaya geçirilen pek çok politikaların, söz konusu belgede yer alan önerilerle benzerlik göstermesi dikkat çekiyor.
Bu kapsamda, göç politikalarında sıkılaşma, Venezuela’ya yönelik stratejiler ve federal kurumlarda geniş çaplı personel azaltımı gibi başlıklar öne çıkıyor.
Sol eğilimli düşünce kuruluşu Center for Progressive Reform'un yayımladığı analizde, Proje 2025'te belirtilen politikaların yüzde 53’ünün Beyaz Saray tarafından ya “başlatıldığı ya da tamamlandığı” iddia ediliyor. Diğer bir izleme çalışması ise bu oranı yüzde 51 olarak belirliyor.
Belgede yer alan ve hayata geçirilen başlıca öneriler ise şunlardır:
– Milyarlarca dolarlık dış yardımların durdurulması
– Federal çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık (DEI) programlarının sonlandırılması
– Göçmenlik denetimlerinin kapsam ve ölçeğinin artırılması
– NPR ve PBS gibi kamu yayıncılarına federal fon sağlanmasının sona erdirilmesi
Proje 2025, aynı zamanda başkanlık yetkilerinin genişletilmesini, federal bürokraside köklü düzenlemeler yapılmasını ve muhafazakar sosyal politikaların güçlendirilmesini öngörüyordu.
Dikkat Çeken Türkiye Bölümü
Proje 2025'te Türkiye ile ilişkili bölüm, bugünden bakıldığında dikkat çekici detaylar taşıyor. ABD'nin Orta Doğu'daki önceliklerinden birinin, “Türkiye'yi Batı'nın yanında ve NATO müttefiki olarak tutmak” olduğuna vurgu yapılmakta. Proje 2025'te şu ifadelere yer veriliyor:
“Bir diğer önemli öncelik, Türkiye'yi Batı bloğunda tutmak ve bir NATO müttefiki olarak kalmasını sağlamak olacaktır. Bu, Türkiye'yi Rusya veya Çin’e karşı 'denge politikası' izlemekten caydırmak amacıyla yoğun çaba gerektirebilir. Bu durum, Ankara’nın güvenliği açısından varoluşsal tehdit olarak gördüğü YPG/PKK güçlerine yönelik ABD desteğinin yeniden ele alınmasını gerektirebilir.”
Belgeyi Yazılanlar Yönetimde
Tartışmalı belgeye katkı sağlayan bazı isimler, şu an Trump yönetiminde görev alıyor. Bu isimler arasında CIA Direktörü John Ratcliffe, Federal İletişim Komisyonu (FCC) Başkanı Brendan Carr, “sınır sorumlusu” Tom Homan, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) Başkanı Paul Atkins ile ticaret danışmanı Peter Navarro yer almakta.
Ayrıca, federal bütçeyi yöneten kurumun başındaki Russell Vought, Proje 2025 kapsamında bürokrasinin yeniden yapılandırılması konusunu ele almıştı.
Projenin eski direktörü Paul Dans, belgenin muhafazakar çevrelerde artık “rehber niteliği taşıdığını” savunsa da, dış gözlemciler çok sayıda önerinin uygulamaya geçmediğine dikkat çekiyor. Bu öneriler arasında, kürtaj haplarının onayının geri çekilmesi, ABD nüfus sayımına vatandaşlık sorusunun eklenmesi ve Avrupa’daki ABD askeri varlığının azaltılması gibi başlıklar bulunuyor.
